Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2024/3798 K.2025/9396

Taraflar arasındaki prim teşvik hükümlerinden yararlandırılması gerektiğinin tespiti davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece Mahkeme kararının bozulmasına karar verilmiştir. Mahkemece bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda davanın konusuz kalması nedeniyle esas hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiştir. Mahkeme kararı, davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda; temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü;

I.DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının geçmiş döneme ilişkin olarak sigorta prim teşvikinden yararlanmaya yönelik Kuruma başvurduğu, Kurum tarafından talebin reddedilmesi nedeniyle davacının ilgili yasal düzenleme nedeniyle sigorta prim teşviki uygulamasından geçmiş dönemler bakımından yararlanma talebinin hukuka uygun olduğunun tespitine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II.CEVAP

Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde özetle; hak düşürücü süre itirazında bulunarak görevli Mahkemenin İdare Mahkemesi olduğu, Kurum işlemlerinin yerinde olduğu savunmasıyla davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III.MAHKEME İLK KARARI

Mahkeme tarafından 04.05.2016 tarihli ve 2016/43 Esas, 2016/147 Karar sayılı kararla açılan davanın pasif husumet yokluğu (dava şartı yokluğu) nedeniyle usulden reddine karar verilmiştir.

IV.BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

1. Mahkemenin 04.05.2016 tarihli ve 2016/43 Esas, 2016/147 Karar sayılı kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuş ve Dairemizce 18.09.2018 tarihli ve 2016/9973 Esas, 2018/6674 Karar sayılı ilamla aşağıdaki gerekçeyle Mahkeme kararı bozulmuştur:

"...5510 sayılı Kanunun 79. maddesinde Kurumun prim alma zorunluluğu ve ilgililerin de prim ödeme zorunluluğu hüküm altına alınmıştır. Taraflar arasındaki ihtilaf konusu olan prim tutarını davacıdan Kurumun tahsil ettiğine dair çekişme bulunmamaktadır. Hal böyle olunca, primi tahsil yetkisi ve ilgili maddedeki şartların varlığı halinde işveren hissesine düşen tutarın belirlenerek İşsizlik Sigortası Fonundan talep etme yetkisinin sadece Kurumda olduğu ve bu halde davalı Kurumun davalı sıfatına sahip olduğu gözetilerek, işin esasına girilmesi gereğinin dikkate alınmaması ile yazılı şekilde hüküm kurulması, usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.

...Mahkemece, yukarıda açıklanan ve karar tarihinden sonra yürürlüğe giren 5510 sayılı Yasanın Ek m. 17 hükmüne göre, maddenin yürürlüğe girdiği tarihten önce açılmış davaların konusuz kalacağı ancak bu konuda karar verme yetkisinin ilk derece Mahkemesi’ne ait olduğu, Sosyal Güvenlik Kurumu'nun temyiz talebinin de bu kapsamda değerlendirilmesi gerektiğinden anılan yasa maddesi kapsamına göre bir karar verilmesi gerekir..."

2.Mahkeme tarafından bozma ilamına uyularak 19.12.2018 tarihli ve 2018/326 esas, 2018/361 Karar sayılı kararla; açılan davanın 7143 sayılı Kanun hükümleri uyarınca konusuz kaldığından karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiştir.

3.Mahkemenin 19.12.2018 tarihli ve 2018/326 Esas, 2018/361 Karar sayılı kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuş ve Dairemizce 29.11.2022 tarihli ve 2022/12601 Esas, 2022/15076 Karar sayılı ilamla aşağıdaki gerekçeyle Mahkeme kararı bozulmuştur:

"...mahkemece, yazılı şekilde ek 17. maddenin 4. fıkrası hükümlerine dayalı olarak, davanın konusuz kalması nedeniyle esası hakkında karar verilmesine yer olmadığına dair karar verilmiş ise de, 01.04.2018 tarihine kadar yapılan bütün teşvikler hakkında getirilen Ek 17. maddenin 4. fıkrasındaki hükmün iptal edildiği, ne var ki ilk üç fıkranın halen yürürlükte olduğu dikkate alınarak,

davaya konu uyuşmazlığa ilişkin olmak üzere teşvik hükümlerinden faydalandırılma istemleri bakımından, yasal tüm dayanaklar irdelenmeli, öncelikle davacı şirketin 4447 sayılı Yasanın geçici 10. maddesi hükümlerine göre teşvikten faydalanma şartlarına haiz olup olmadığı hususu üzerinde durulmalı, devamında ise Ek 17. madde hükümleri ile davalı Kurumun bu madde kapsamında resen veya davacı şirketin başvurusu üzerine, işlem yapıp yapmadığı,

yapmış ise anılan ek 17. maddenin 4. fıkra hükümleri dışında, davanın konusuz kalıp kalmadığı hususları yeniden ve usulünce davalı Kurumdan sorularak araştırılmalı ve sonucuna göre belgelerin işleme alınıp alınmadığı belirlendikten sonra oluşacak sonuca göre bir karar verilmelidir..."

4.Mahkeme tarafından bozma ilamına uyularak yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile konusuz kalan dava hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiştir.

V.TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davalı Kurum vekili temyiz dilekçesinde özetle; davaya Kurumun neden olmadığı iddiasıyla temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, prim teşvik hükümlerinden yararlandırılması gerektiğinin tespitine ilişkindir.

1.Temyiz olunan nihai kararların bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun geçici 3. maddesi yollamasıyla 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun 428. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2.Temyizen incelenen Mahkeme kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; temyiz kapsam ve nedenlerine göre, temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR