Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2024/4125 K.2024/7225

Taraflar arasındaki hizmet tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda Mahkemece verilen karar davacı vekili tarafından temyiz edilmiş, Dairece yapılan inceleme sonunda bozulmuş ve Mahkemece bozma doğrultusunda yapılan yargılama sonucunda davanın kısmen kabulüne karar verilmiş, karar davacı, davalılardan davalı ... Taşımacılık Gıda Mad. Hayv. Orman Ürün. İnş. Temz. Özel Eğit. Hizmetleri Tur. San. ve Tic. Ltd. Şti. ve fer'i müdahil Kurum vekillerince temyiz edilmiş, Dairemizce yapılan inceleme sonucunda karar bozulmuştur.

Mahkemece bozma doğrultusunda yeniden yapılan yargılama sonucunda davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Mahkeme kararı dahili davalı ... vekili ve fer'i müdahil Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin Tavşanlı İMKB Anadolu Öğretmen kaloriferci ve temizlik işçisi olarak 23.02.2011-15.06.2012 tarihleri arasındaki çalışmalarının tespitine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

1.Davalı ... Ltd. Şti. yetkilisinin cevap dilekçesinde özetle; açılan dava ile ilgili husumet itirazında bulunduğunu, davacının İMKB Tavşanlı Anadolu

Lisesinde çalıştığını, bununla ilgili olarak hizmet tespiti davası anlamında davanın bahse konu

okul aleyhine dolasıyla Tavşanlı Mili Eğitim Müdürlüğüne ve bağlı bulunduğu Milli Eğitim

Bakanlığı aleyhine açılması gerektiğini, davacının yetkilisi olduğu şirkette çalıştığına dair delil

ve belge olmadığını, şirketin okullarda ve bazı resmi kurumlarda yapılan ihale yoluyla temizlik

hizmeti sunduğunu, ancak ihale alınan resmi kurumlarda çalıştırılan tüm personelle ilgili maaş

ödemelerinin, yatırılan sigorta primlerinin, tüm evrak ve işlemlerin resmi şekilde olması

gerektiğinden davacıyı sigortasız çalıştırmalarının söz konusu olmadığını, böyle bir durumun

olması halinde ihale alınan Kurumlardan hak ediş alamayacaklarını ve o tarihten sonra ihale

almalarının mümkün olmayacağını, davacının çalıştığı günlerin karşılığı olarak ücretinin

ödendiğini, sigorta primlerinin yatırıldığını beyanla, davanın reddine karar verilmesi talep

edilmiştir.

2.Fer'i müdahil SGK vekilinin dilekçesinde özetle;

Kurum kayıtlarında, 1045908 043 sicil sayılı iş yeri ... Tem. Taş. San. ve Tic. Ltd.

Şti’nin 13.09.2010 tarihinde Kanun kapsamına alındığını, 30.06.2011 tarihinde Kanun

kapsamından çıkarıldığı, yapılan işin konusunun Tavşanlı Kaymakamlığı İMKB Anadolu

Öğretmen Lisesi temizlik, kalorifer yakımı, yemek pişirme, çamaşır yıkama, büro iş yeri

olduğunu, ilgili dosyada 08.12.2011 tarih 677 sayılı ihale makamı yazılarında işin başlama

tarihinin 13.09.2010, bitiş tarihinin 30.06.2011 olduğu, ihale makamına verilen prim

belgelerinde kayıtlı sigortalılar haricinde çalışanın bulunmadığını, 1050157 043 sicil sayılı iş

yeri dosyasına konu ihalenin Tavşanlı Kaymakamlığı İMKB Anadolu Öğretmen Lisesi

Müdürlüğü temizlik işi olduğu, 15.09.2011-15.06.2012 tarihleri arasında başlayıp bittiğini, ihale

makamının 25.06.2012 tarih 427 sayılı yazısında bu iş için ... merkezine verilen prim

belgelerinin birer nüshasının Kurum Müdürlüğüne verildiğinin, kayıtlı sigortalılar haricinde işçi

çalıştırılmadığının belirtildiğini, sigortalı hizmet cetvelinde 13.09.2010-30.06.2011 tarihleri

arasında 1045908 043 sicil sayılı iş yeri dosyasında ve 15.09.2011-15.06.2012 tarihleri arasında

10501157 043 sicil sayılı iş yeri dosyalarından sigortalı bildiriminin yapıldığını, bu hususların

ihale makamı İMKB Anadolu Öğretmen Lisesinin 08.12.2011 tarih 677 sayılı ve 25.06.2012

tarih 427 sayılı yazıları ile teyit edildiğini beyanla, davanın reddine karar verilmesi vekaleten

talep edilmiştir.

3.Dahili davalı MEB vekilinin dilekçesinde özetle; davacı ile müvekkili Millî Eğitim Bakanlığı arasında herhangi bir sözleşme düzenlenmediğini,

davacının davalı şirket adına çalışmaları nedeniyle ücret ve sigorta giriş- çıkış, primlerin

yatırılması işlemlerinin ihaleyi alan yüklenici firma tarafından yapıldığını, davacının

ödemelerinin okul tarafından gerçekleştirilmediğini, davacının belirtilen işleri yapması için

yönetim tarafından işe alınmasının söz konusu olmadığını, Tavşanlı İMKB Anadolu Öğretmen

Lisesi ile davalı ... Tem. Taş. San. ve Tic. Ltd. Şti arasında imzalanan 2010/125061

ihale kayıt no’lu 03.09.2010-30.06.2011 tarihlerini kapsayan ve 2011/117877 ihale kayıt no’lu

15.09.2011-30.06.2012 tarihlerini kapsayan hizmet alımına ilişkin ihale sözleşmesinin ilgili

maddelerinde yüklenicinin çalıştırdığı kişilere karşı herhangi bir sorumluluk taşımadığını

beyanla, davanın reddine karar verilmesi vekaleten talep edilmiştir.

III. MAHKEME KARARI

Mahkemenin 05.05.2016 tarihli ve 2016/69 - 2016/129 Esas ve Karar sayılı kararıyla pasif husumet ehliyetine ilişkin dava şartı yokluğu nedeniyle davanın usulden reddine dair karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. İlk Bozma Kararı

1.Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2.Dairece 14.02.2019 tarih ve 2016/15452 - 2019/1203 Esas ve Karar sayılı ilamı ile "Mahkemece, ihtilaf konusu dönemde sigorta kaydına yansımayan yaz aylarındaki çalışmasının Tavşanlı İMKB Anadolu Öğretmen Lisesi Okul Aile Birliği bünyesinde geçmesi ve davanın açıldığı tarihte yürürlükte olan, 5521 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu'nun 7 nci maddesine eklenen son fıkra ile ... Başkanlığının bu tür davalarda davalı sıfatı yasaklandığı gibi fer'i müdahil sıfatı da talebine bağlı kılındığından, davada yer alma zorunluluğu bulunmaması gerekçesiyle pasif husumet ehliyetine ilişkin dava şartı yokluğu nedeniyle davanın usulden reddine karar verilmiştir.

1) 506 sayılı Kanun'un 4 üncü maddesi ile "işveren; ...sigortalıları çalıştıran... kişiler..." olarak tanımlandığı, yine 5510 sayılı Kanun'un 12 nci maddesi ile "işveren; 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) ve (c) bentlerine göre sigortalı sayılan kişileri çalıştıran gerçek veya tüzel kişiler ile tüzel kişiliği olmayan kurum ve kuruluşlar" olarak tanımlandığı, hizmet tespiti davalarında davanın sübutu ve verilen kararın infazı açısından, işverene husumet yöneltilmesinin zorunlu olduğu gözetilerek davalı şirket yönünden davanın pasif husumet yokluğu nedeniyle reddine dair verilen karar isabetli ise de işveren davaya dahil edilmeden yazılı şekilde karar verilmesi isabetsiz olmuştur.

Yapılacak iş, talep dönemi davacının çalışmalarının geçtiği işveren tespit edilip, işverene husumet yöneltilmesi için HMK'nın 124 üncü maddesi dikkate alınmak suretiyle davacıya mehil verilmeli; dahil edilen işverenin göstereceği bütün deliller toplanmalı ve yapılacak yargılama sonucuna göre karar verilmelidir.

2) 6552 sayılı Kanun'un 11.09.2014 tarihinde yürürlüğe giren 64 üncü maddesiyle 5521 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu'nun 7 nci maddesine eklenen 4 üncü fıkrada, hizmet akdine tabi çalışmaları nedeniyle zorunlu sigortalılık sürelerinin tespiti talebi ile işveren aleyhine açılan davalarda, davanın Kuruma resen ihbar edileceği, ihbar üzerine davaya davalı yanında feri müdahil olarak katılan Kurumun, yanında katıldığı taraf başvurmasa dahi kanun yoluna başvurabileceği belirtilmiştir.

5521 sayılı Kanun'un 15 inci maddesinde, bu Kanunda açıklık bulunmayan durumlarda Hukuk Muhakemeleri Usulü Kanunu hükümlerinin uygulanacağı, 01.10.2011 günü yürürlüğe giren 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 66 ncı maddesinde, üçüncü kişinin, davayı kazanmasında hukuki yararı bulunan taraf yanında ve ona yardımcı olmak amacıyla, tahkikat sona erinceye kadar, fer’î müdahil olarak davada yer alabileceği, 447/2 nci maddesinde, mevzuatta, yürürlükten kaldırılan 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'na yapılan yollamaların, Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun bu hükümlerin karşılığını oluşturan maddelerine yapılmış sayılacağı,

448 inci maddesinde, bu Kanun hükümlerinin, tamamlanmış işlemleri etkilememek kaydıyla derhâl uygulanacağı açıklanmıştır. Bu açıklamalar uyarınca, dava tarihi itibari ile Kurumun fer’î müdahil olarak davada yer alması gerektiği anlaşılmaktadır.

Diğer yandan, davaya konu somut uyuşmazlık, 5510 sayılı Kanunu'nun 86/9 uncu maddesine dayalı hizmet tespiti istemine ilişkin olup, hizmet tespiti davalarında işveren ve ... arasında (pasif) mecburi dava arkadaşlığı bulunmaktadır. Diğer ifade ile ... hizmet tespiti davalarında yasal hasımdır. Bu nedenle davanın Kurum yönünden husumetten reddi isabetsiz olup, 5521 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu'nun 7 nci maddesine eklenen 4 üncü fıkrası uyarınca Kurumun davada feri müdahil olarak kabulü ile savunması alınıp, onun göstereceği deliller de toplandıktan sonra hasıl olacak sonuca göre bir karar verilmesi gerekmektedir. "denilerek kurulan hükmün bozulmasına karar verilmiştir.

B. İlk Bozma İlamı Sonrası Mahkeme Kararı

Mahkemenin 10.02.2022 tarih ve 2019/239 -2022/55 Esas ve Karar sayılı kararı ile davanın kısmen kabulü ile 1-Davacının 23.02.2011-30.06.2011 ile 15.09.2011-15.06.2012 tarihleri arasında ... Taşımacılık Gıda Madencilik Hayvancılık Orman Ürünleri İnşaat Temizlik Özel EĞitim Hizmetleri Turizm Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi yanında asgari ücretle çalıştığının tespitine,

2-Davacının 01.07.2011-14.09.2011 tarihleri arasındaki çalışmasının ... Taşımacılık Gıda Madencilik Hayvancılık Orman Ürünleri İnşaat Temizlik Özel EĞitim Hizmetleri Turizm Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi yönünden pasif husumet yokluğundan reddine,

3-Davalı ... yönünden davanın esastan reddine karar verilmiştir.

C. İkinci Bozma Kararı

1. Mahkemenin yukarıda belirtilen karar süresi içinde davacı ile fer'i müdahil Kurum vekilleri ve davalı ... Taşımacılık Gıda Mad. Hayv. Orman Ürün. İnş. Temz. Özel Eğit. Hizmetleri Tur. San. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından temyiz edilmiştir.

2.Dairece 09.06.2022 tarih ve 2022/4582 - 2022/8827 Esas ve Karar sayılı ilamı ile "1- Eldeki davada, gerekçeli kararda ".. SGK kayıtları incelendiğinde, davacı adına 13.09.2010-30.06.2011 tarihleri arasında 4 3530 01 01 1045908 043 07 24 sicil sayılı işyeri dosyasında ve 15.09.2011-15.06.2012 tarihleri arasında 4 3530 01 01 1050157 043 07 05 sicil sayılı işyeri dosyasında sigortalı bildirimlerinin yapıldığı,

bu dönemde sigorta kaydına yansımayan yaz aylarındaki çalışmasının Tavşanlı İMKB Anadolu Öğretmen Lisesi Okul Aile Birliği bünyesinde geçtiği, işçinin ücretini adı geçen Kurumdan aldığı anlaşılmıştır....Her ne kadar davacı yaz aylarında da çalıştığını iddia etmiş ise de dinlenen tanık beyanlarından da anlaşılacağı üzere yaz ayları olan 01.07.2011-14.09.2011 tarihleri arasında davalı iş yerinde çalışmadığı anlaşılmıştır. Bu husus ihale sözleşmeleriyle sabittir.

İhale sözleşmeleri sadece okulların açık olduğu dönemi kapsadığı yaz döneminde herhangi bir sözleşme yapılmadığı ve davacının da yaz döneminde çalıştığına dair kendi beyanı dışında yeterli delil bulunmadığı anlaşıldığından bu döneme ilişkin olarak davalı şirkette çalışmasının olmadığı bu nedenle davalı şirkete husumet yöneltilemeyeceği anlaşıldığından ilgili döneme ilişkin davalı şirket yönünden davanın pasif husumet yokluğundan reddine karar verilmiştir.

Her ne kadar MEB'na karşı dava açılmış ise de yapılan yargılama sonucunda davacının okul aile birliğine bağlı olarak çalışmadığı, çalışmasının tamamen ihale ile iş alan davalı firmada olduğu, her ne kadar yazın çalıştığını iddia etmiş ise de bu hususu tanık beyanlarıyla ispat edemediği, yazın okul aile birliği nezdinde çalışmasının bulunmadığı anlaşıldığından davalı MEB yönünden davanın esastan reddine karar verilmiştir’’ denilerek gerekçede çelişki yaratıldığı görülmektedir.

Açıklanan sebeple Mahkemece HMK’nın 297 nci maddesi kapsamında çelişki içermeyen, taraflar hakkında infazı mümkün ve usule uygun şekildeki bir gerekçe yazarak hüküm kurulması gerekirken yazılı şekilde hüküm tesis edilmesi usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.

2-Hüküm kısmının 1 no.lu bendinde davalılardan ... Taşımacılık Gıda Mad. Hayv. Orman Ürün. İnş. Temz. Özel Eğit. Hizmetleri Tur. San. ve Tic. Ltd. Şti. yönünden 23.02.2011 – 30.06.2011 ile 15.09.2011 – 15.06.2012 dönemlerine ilişkin tespit kararı verilmiş olmasına rağmen 2 no.lu bendde 01.07.2011- 14.09.2011 dönemleri için aynı davalı yönünden pasif husumet yokluğundan davanın reddine karar verildiği görülmüş olup; taraf sıfatının davanın tamamı ile ilgili olduğu taraf sıfatı (husumet)nın kısmen kabullerde her dönem için ayrı belirlenmeyeceği, bu dönemlerin talebe göre subüt sorunu olduğu dikkate alınarak infaza elverişli hüküm kurulması gerekirken yazılı şekilde karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.

3- Ayrıca gerekçeli karar başlığında yazılı hakim sicil numarası ile kararın son kısmındaki sicil numaralarının da farklı olduğu anlaşılmakla Mahkemece bu hususun da düzeltilmesi gerekmektedir." denilmek suretiyle Mahkemece verilen kararın bozulmasına karar verilmiştir.

D. Mahkemece Bozma İlâmına Uyularak Verilen Karar

Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile taraf iddia ve savunmaları, davacı-davalı-bordro ve kamu tanık anlatımları, ihale dokümanları SGK kayıtları, müzekkere yazılan kurum ve kuruluşların verdiği cevaplar, Okul Aile Birliği Başkanlığı tarafından davacı adına düzenlenip ödemesi yapılan 01.08.2011 ve 26.08.2011 tarihli gider pusulaları ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde 4301014745046 sigorta sicil numaralı davacının dahili davalı ...

(Tavşanlı İMKB Anadolu Öğretmen Lisesinde) işyerinde 01.07.2011-15.09.2011 tarihleri arasında 77 gün asgari ücret ile mevsimlik işçi olarak çalıştığı kanaati oluştuğundan bu yönde tespit hükmü kurmak gerektiği, davacı tarafın 09.02.2021 tarihli dahili dava dilekçesi ile dahili davalı ... davalı taraf olarak davaya dahil edildiğinden,

bir nevi HMK'nın 124 üncü gereği davalı taraf sıfatı değiştirildiğinden davalı ... hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar vermek gerektiği, davacı vekili tarafından sigorta bildirimi yapılmış olan dönemler içinde hizmet tespiti talebinde bulunulduğundan davanın kısmen kabul kısmen reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde dahili davalı ... ve fer'i müdahil Kurum vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1.Dahili davalı ... vekili temyiz başvuru dilekçesinde; bozma gereklerinin yerine getirilmediği, talep edilen dönemler açısından hak düşürücü sürenin geçtiği belirtilerek kararın bozulması istenmiştir.

2.Fer'i müdahil Kurum vekili temyiz başvuru dilekçesinde; kararın eksik inceleme ve araştırmaya dayalı olduğu, davacı iddialarının gerçeği yansıtmadığını belirtilerek kararın bozulması istenmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, hizmet tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun geçici 3 üncü maddesinin ikinci fıkrası atfıyla uygulanmasına devam olunan mülga 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun 428 inci maddesinin yedi, sekiz ve dokuzuncu fıkraları ile 439'uncu maddesinin ikinci fıkrası ile 5510 sayılı Kanunun 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe giren 86 ıncı maddesinin dokuzuncu fıkrası hükümleridir.

3. Değerlendirme 1.Mahkemelerin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un geçici 3 üncü maddesinin ikinci fıkrası atfıyla uygulanmasına devam olunan mülga 1086 sayılı Kanun'un 428 inci maddesi ile 439 uncu maddesinin ikinci fıkrasında yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2.Temyizen incelenen Mahkeme kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; dahili davalı ... ve fer'i müdahil Kurum vekillerinin temyiz dilekçelerinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeple; Dahili davalı ve fer'i müdahil Kurum vekillerinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,

Dosyanın Mahkemesine gönderilmesine,