Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2024/489 K.2024/1236

Taraflar arasındaki sigorta başlangıcının tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalılar vekilleri tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle;kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

1.Davacı vekili dava dilekçesinde, davacının davalılardan .... Kazı Başkanlığına ait Yassıhöyük Mah. kazı çalışmalarında işçi olarak çalıştığını, müvekkilinin davalı yanında 1989 yılında işe başladığı halde Sosyal Güvenlik Kurumuna bildirilmediğini, herhangi bir işlem yapılmayarak prim ödenmediğini, işverenden prim tahsili yoluna gidilmemiş olmasının müvekkilinden kaynaklanan bir kusur olmadığını Kurumun kendi kusuru nedeniyle müvekkilinin mağdur edildiğini, müvekkilinin davalıya ait işyerindeki işe başlama ve fiili çalışmasının tespiti ile bu çalışmalarına ait yatırılmayan primlerin işverenden tahsilini sağlanması amacıyla iş bu davayı açtıklarını beyanla müvekkilinin sigortalı hizmet başlangıç tarihinin 1989 yılı olarak tespitini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

1.Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde haksız olarak açılan davayı kabul etmediklerini, hak düşürücü süre nedeniyle davanın reddini talep ettiklerini, 5510 sayılı kanun gereğince işçinin çalıştığı sigorta primlerini gösteren belgeleri Kuruma bildirmesi mecburiyetinin işverene ait olduğunu Kurumun sorumlu tutulmasını mümkün olmadığını, davacının çalışma olgusunun somut ve inandırıcı bilgilere dayalı şekilde kanıtlanması gerektiğini, ayrıca Kurumun dava açılmasına sebebiyet vermediğinden yargılama giderlerine hükmedilmemesi, davada fer'i müdahil olmaları gerektiğini beyanla, davanın reddini istemiştir.

2.Davalı ... Arkeolojik Kazı Başkanlığı vekili cevap dilekçesinde özetle, açılan davanın yasal dayanağı bulunmadığını, davacının talebinin zamanaşımına uğradığını, ayrıca davacı yanın iddia ettiği yıllarda davalı müvekkili bünyesinde çalıştırılmış olması söz konusu olmadığını işyeri şahsi sicil dosyasının bulunmadığını, zaten bu belgeleri saklama süresinin 10 yıl olduğunu, davalı işyerinde gerek yetkili personel gerekse muhasebecinin uzun yıllardan beri belli dönemlerde değiştiğini, 1989 yılında görevli olan muhasebe görevlisinin ise yaklaşık 25 yıl önce vefat ettiğini ve elinde hiçbir belge ve muhasebe kaydının davalı müvekkiline iade edilmediğini beyanla, davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kısmen kabulü ile davacının davalı ... Arkeolojik Kazı Başkanlığına ait....sicil numaralı işyerinde 17.06.1989 tarihinde çalışmaya başladığının ve buna göre 18 yaşını doldurduğu 05.05.1991 tarihinin sigorta başlangıç tarihi olduğunun tespitine, karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılar vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

1.Davalı Kurum vekili istinaf dilekçesinde, davanın kabulü kararının hukuka aykırı olduğu, dava konu uyuşmazlığın hizmet tespitine ilişkin olduğu ve bu tür davaların kamu düzenine ilişkin olduğu, Kurum kayıtlarının resmi nitelikte belgelerden olduğu, gerekçeleri ve resen tespit edilecek gerekçelerle kararın kaldırılmasına ve talep doğrultusunda davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

2.Davalı ... Arkeolojik Kazı Başkanlığı vekili istinaf dilekçesinde, kararın kaldırılarak davanın reddine karar verilmesinin gerektiği, Mahkemece davanın kısmen reddine karar vermiş olmasına rağmen red nedeniyle tarafımıza vekalet ücreti takdir etmemesinin hatalı olduğu, gerekçeleri ve resen tespit edilecek gerekçelerle kararın kaldırılmasına ve talep doğrultusunda karar verilmesini istemiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davalılar vekillerinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı Kurum vekili istinaf dilekçe içeriğini tekrarla kararın temyizen bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, 17.06.1989 tarihinin sigorta başlangıcı olduğunun tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 1.6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

2. 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanun'un 2 nci, 6 ncı, 9 uncu, 60 ıncı maddenin (G) bendi, 79 uncu, 108 inci maddesi hükümleridir.

Bir kimsenin sigortalı sayılabilmesi için sigortalı işe giriş bildirgesinin varlığı yeterli olmayıp, aynı zamanda o kimsenin Yasanın belirlediği biçimde (506 sayılı Kanun'un 2 nci maddesi ve 5510 sayılı Kanun'un 4/a maddesi) eylemli olarak çalışması da koşuldur. Bu yön 506 sayılı Kanun'un 6 ncı maddesi ile 5510 sayılı Kanun'un 7/a maddesinde ve Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 1999/21-549-555, 2005/21-437-448 ve 2007/21-306-320 sayılı kararlarında da vurgulanmıştır. Bu bakımdan davacının işyerinde eylemli olarak çalışıp çalışmadığının yöntemince araştırılması gerektiği ortadadır.

Hizmet tespitinin bir türü olan sigortalılık başlangıç tespiti davasında, dava konusu dönem yönünden hem çalışmaların geçtiği işyerinin varlığı hem de sigortalının çalışmalarının gerçek ve sigortalı çalışma olduğunun hiçbir teredüte yol açmayacak şekilde ispatlanması gerekmektedir.

Bu tür davalar yalnızca bir günlük çalışmanın tespitinden ibaret olarak görülmemeli, bir günlük çalışmanın kabulü ile saptanacak sigortalılık başlangıcının sigortalıya sağlayacağı sigortalılık süresi ile birlikte kazandıracağı haklar dikkate alınmalı ve giriş bildirgesi ile birlikte eylemli çalışmanın bulunup bulunmadığı özellikle belirlenmelidir.

Bu da dava konusu çalışmaların sigortalı çalışma niteliğinde olup olmadığı, sigortalı çalışma niteliğinde ise çalışmanın varlığı yönünden dönemde bordrolu olan tanık, yoksa komşu işyeri tanığı araştırarak ifadelerinin alınması, varsa bu döneme ilişkin makbuz, fatura, defter gibi tüm kayıt ve belgelerin incelenmesi, 506 ve 5510 sayılı Yasalar ile Yargıtay’ın yerleşik içtihatları gereğidir.

3. Değerlendirme 1.Sigortalılığın kabulü ve hüküm altına alınabilmesi için mutlak koşul niteliğindeki hizmet akdinin ve eylemli çalışmanın varlığı ortaya konulmalıdır.

2. Eldeki davada, 05.05.1973 doğumlu olan davacı adına davalıya ait 68755 sicil no.lu işyerindn 17.06.1989 tarihli işe giriş bildirgesinin Kuruma verildiği, giriş bildirgesindeki sigorta sicil numarasının 1989 serilerinden olduğu, davalı SGK tarafından Mahkeme dosyasına sunulan işyerine ait 1989/2. Dönem bordrosunda davacı adına 17.06.1989 (giriş)-17.06.1989 (çıkış) olmak üzere 1 gün süre ile sigortalılık bildiriminin olduğu yine davalıya davacıya ait hizmet döküm cetvelinde aynı tarihler arasında 1 gün süreli sigortalılığının cetveline işlenmiş olduğu görülmekle Mahkemece, davanın konusuz kalıp kalmadığı araştırılarak sonucuna göre karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde hüküm tesisi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

3.Kabule göre de davacının 1 gün süre ile çalışmasının prim gün sayısına ilave edilmesi gerektiği yönünde de karar verilmesi gerekirken eksik şekilde hüküm kurulmuş olması isabetsiz bulunmuştur.

VI. KARAR

Açıklanan sebeple 1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,