Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2024/4941 K.2024/5377

Taraflar arasındaki hizmet tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı ... ve fer'i müdahil Kurum vekilleri tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı ... ve fer'i müdahil Kurum vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin 22.08.2011 tarihinden 22.04.2014 tarihine kadar müvekkilinin davalı Belediyede kesintisiz ve aralıksız çalıştığının tespitine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

1.Davalı ... vekili; davacının hizmet tespiti istediği dönemlerde eylemli bir çalışması olmadığını, bu hususların ispatı için işe giriş bildirgesi, iş sözleşmesi ve sair gibi herhangi bir somut belge de sunulmadığını, yargıtay içtihatlarına göre de işe giriş bildirgesinin dahi tek başına çalışmayı kanıtlamaya yeterli olmadığını belirterek davanın reddini savunmuştur.

2.Feri müdahil Kurum vekili; davacının iddiasını ispatlaması gerektiğini, Kurum fer'i müdahil olduğundan Kurum aleyhine yargılama gideri ve ücreti vekalete hükmedilmemesine karar verilmesini savunmuştur.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile "Davacının davasının kısmen kabulü kısmen reddi ile

-Davacının 22.08.2011-12.09.2011 tarihleri arasında 21 gün davalı ... Başkanlığında hizmet akdine bağlı olarak çalıştığının tespitine,

-Davacının 01.01.2012-30.01.2012 tarihleri arasında 30 gün davalı ... Başkanlığında hizmet akdine bağlı olarak çalıştığının tespitine,

-Davacının 01.01.2013-30.01.2013 tarihleri arasında 30 gün Tatvan Belediye Başkanlığında hizmet akdine bağlı olarak çalıştığının tespitine,

-Davacının 01.04.2013-07.04.2013 tarihleri arasında 7 gün davalı ... Başkanlığında hizmet akdine bağlı olarak çalıştığının tespitine,

-Davacının 01.05.2013-19.05.2013 tarihleri arasında 19 gün davalı ... Başkanlığında hizmet akdine bağlı olarak çalıştığının tespitine,

-Davacının 01.01.2014-12.01.2014 tarihleri arasında 12 gün davalı ... Başkanlığında hizmet akdine bağlı olarak çalıştığının tespitine,

2-Davalı; ..., ... Ticaret ..., ..., ..., ... Tabldot Temizlik Hizmetleri İnşaat Bilgisayar Otomasyon Turizm Nakliye sanayi Ticaret Ltd. Şti., ..., ... yönünden davanın reddine," karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ... ve fer'i müdahil Kurum vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

1.Fer'i müdahil Kurum vekili; Mahkemece yeterli araştırma yapılmada karar verildiğini, keşif yapılmadığını, jandarma, emniyet ve belediye kayıtlarının incelenmediğini, davacının ücretinden prim kesintisinin yapılıp yapılmadığının araştırılmadığını, re'sen araştırma ilkesine dayalı olan davada gerekli araştırmalar yapılmaksızın fiili çalışmanın duraksamaya yer verilmeyecek şekilde tespiti gerektiğini, hükme esas alınan tanık beyanlarının çelişkili olduğunu, davanın hak düşürücü süre yönünden reddi gerektiğini, kamu tanığı araştırması yapılmadığını ifade etmiştir.

2.Davalı ... vekili.

Mahkemece yazılı belgelerin tebliğini talep etmelerine rağmen bu işlemin yerine getirilmediğini, hükme esas alınan bilirkişi raporuna yönelik itirazlarının değerlendirilmediğini, Mahkemenin gerekçeli kararında bu itiraza dahi yer verilmediğini, gerekçeli kararda itirazlarının ve red sebeplerinin gerekçeleri ile yazılması gerektiğini, davanın hak düşürücü süre yönünden reddi gerektiğini, davacının talep döneminde fiili çalışmasının bulunmadığını, davacının dava dilekçesinde tanık bildirmediğini, dilekçeler aşamasından sonra bildirilen delillerin de kabul edilmemesi gerektiğini,

hiç bir açıklığı olmayan tanık beyanlarının hükme esas alınamayacağını, tanık beyanlarının davacının çalışmalarının başlangıcı ve bitişi ile ilgili kesin ifadeler içermediğini, sunulan yazılı delillere karşın Mahkemece tanık beyanları ve bilirkişi raporuna dayanılarak verilen kararın usul ve yasaya aykırı olduğunu ifade etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ve fer'i müdahil Kurum vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1.Fer'i müdahil Kurum vekili istinaf dilekçesindeki beyanlarını tekrarla kararın bozulmasını talep etmiştir.

2.Davalı ... vekili temyiz dilekçesinde özetle; cevap ve istinaf dilekçesindeki beyanlarını tekrarla kararı bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, hizmet tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

1.Hizmet tespitine ilişkin talebin yasal dayanağı 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe giren 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun geçiş hükümlerini içeren Geçici 7 nci maddesi gereğince 506 sayılı Kanun'un 79/10 uncu ve 5510 sayılı Kanun'un 86/9 uncu maddeleri olup Anayasal haklar arasında yer alan sosyal güvenliğin yaşama geçirilmesindeki etkisi gözetildiğinde, sigortalı konumunda geçen çalışma sürelerinin saptanmasına ilişkin bu tür davalar kamu düzeni ile ilgili olduğundan özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmeleri zorunludur.

Bu bağlamda, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, ... insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip gerek görüldüğünde kendiliğinden araştırma yapılarak delil toplanabileceği açıktır.

2. Bu tür davalarda Mahkemece yapılacak iş, davacıyla ilgili varsa tüm belge ve kayıtlar işverenden istenilmeli, çalışmanın gerçekleştiği ileri sürülen işyerinin Kurum nezdinde bulunan dosyası, işverence hazırlanması gerekli ücret ödeme bordroları, puantaj kayıtları ve diğer kayıtlar getirtilmeli, dönemsel sigorta primleri bordrosuyla veya aylık prim ve hizmet belgesiyle bildirimleri yapılan sigortalılar tanık sıfatıyla dinlenilmeli, Kurum müfettişlerince inceleme yapılıp yapılmadığı sorulmalı, inceleme yapılmışsa belgeler getirtilmeli,

aynı çevrede faaliyet yürüten ve davacının çalışmasını bilebilecek durumda olan tarafsız nitelikte başka işverenler ve bordrolu çalışanlar yöntemince saptanarak tanık sıfatıyla dinlenilmeli, işçilik alacaklarına ilişkin dava dosyasının varlığı araştırılarak celbedilmeli ve işçilik hakları davasında dinlenen tanıkların anlatımları ile bu dosyada bilgi ve görgüsüne başvurulan tanıkların anlatımları karşılaştırılmalı, varsa çelişki giderilmeli, yargılama sürecinde dinlenen tanık anlatımlarının değerlendirilmesinde, iş yerinin kapsamı, kapasitesi ve niteliği nazara alınmalı, işin mevsimlik olduğu anlaşılırsa dönemleri belirlenmeli,

bu dönemde davacı ile işveren arasındaki sözleşmenin askıda olduğu ve mevsimlik dönemlerde hak düşürücü sürenin işlemeyeceği gözönünde bulundurulmalı; böylelikle; çalışmanın varlığı, başlangıç ve bitiş tarihleri, mevsimlik mi, sürekli mi olduğu, yapılan işin kapsam ve niteliği de nazara alındığında kısmi çalışma mümkün olduğundan kısmi ve kesintili olup olmadığı yöntemince araştırılmalıdır.

3. Değerlendirme

Somut olayda, davacının 22.08.2011-22.04.2014 tarihleri arasında, davalı ... bünyesinde aralıksız ve devamlı surette çalıştığını, ancak davalı Belediyeden ihale alan dahili davalılar nezdinde bir kısım sigortalı çalışmalarının bildirildiğini, çalışmalarının ihale alan şirketlerde gerçekleşmediğini iddia ederek eldeki davayı açtığı, Mahkemece, davanın talebine konu dönemde, davacı adına dahili davalılarca bildirilen sigortalı süreler dışında kalan ara dönemler tamamlanmak suretiyle davanın kısmen kabulüne karar verildiği, dosya kapsamında dinlenen bordro tanıklarının beyanlarında ağırlıklı olarak, davacının Belediye Başkanlığı bünyesinde kadrolu işçi olarak değil, danışman olarak çalıştığının ifade edildiği anlaşılmaktadır.

Mahkemece, davacının ara dönemlerde çalıştığı kabul edilmiş ise de davacının, kayıtlarda gözükmeyen çalışmalarının hangi nedenle bildirim dışı kaldığı, ihale dönemleri arasında fiilen çalışıp çalışmadığı gereğince ve yeterince araştırma konusu yapılmamıştır. Mahkemece davalı ... Başkanlığının kamu kurumu olduğu, kamu kuruluşlarında çalışanların hizmetlerinin kayıtlara geçirilmesinin ve ücret ödemelerinin belgelere dayandırılmasının asıl olduğu göz önünde tutularak, sözleşme arasındaki dönemlerde çalıştığına yönelik yazılı belge bulunup bulunmadığı, ücretlerinin ne şekilde kim tarafından ödendiği, buna dair muhasebe kayıtları ve ödeme belgeleri araştırılmalı, gerçek anlamda çalışma olgusu somut ve inandırıcı bilgilere dayalı şekilde ortaya konulduktan sonra sonucuna göre karar verilmelidir.

Bu maddi ve hukuki olgular göz ardı edilerek eksik araştırma ve inceleme sonucu yanılgılı değerlendirme ile yazılı şekilde hüküm kurulması, usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; 1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,