Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2024/4948 K.2024/5633

Taraflar arasındaki Kurum işleminin iptali davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir.

Kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf isteminin esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; davacının ... Gıda San. ve Tic. Ltd. Şti.'de 2014 yılında fiilen satış elemanı olarak çalıştığını, çalıştığı işyerinin dondurma işi yaptığını, davacının çalıştığı dönemlerde iş yerine posta ve kargo yolu ile gelen evrak ve ürünleri teslim aldığını beyanla davacının çalışmasının gerçek ve eylemli bir çalışma olduğunun tespiti ile yersiz ödeme konulu işlemin iptalini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

1.Davalı şirket tarafından cevap dilekçesi verilmemiştir.

2. Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde, davanın reddini savunmuştur.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dosya kapsamında celp edilen yurda giriş-çıkış kayıtlarından davacının 24.12.2014 tarihinde Almanya'ya giriş yaptığı, 01.01.2015 tarihinde Almanya'dan çıkış yaptığı, bu nedenle dava konusu 30.12.2014-31.12.2014 tarihlerinde Türkiye'de bulunmadığı, davacının davalı iş yerinde fiili bir çalışması olmadığı" gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B.İstinaf Sebepleri Davacı vekili, istinaf dilekçesinde özetle; kararın kaldırılmasına ve talep doğrultusunda karar verilmesini istemiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile istinaf başvurularının Hukuk Muhakemeleri Kanununun 353/1-b.1 inci maddesi gereğince esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili, temyiz dilekçesinde; istinaf gerekçelerini tekrarla kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, Kurum işleminin iptali istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 1. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri hükümleridir.

2.Sahte sigortalılığa dayanan davalar hizmet tespiti içerikli olmakla, davanın yasal dayanağını oluşturan 5510 sayılı Kanun'un 86 ncı maddesinde bu tür hizmet tespiti davalarının kanıtlanması yönünden özel bir yöntem öngörülmemiştir. Kimi ayrık durumlar dışında resmi belge ve yazılı delillerin bulunması sigortalı sayılması gereken sürelerin saptanmasında güçlü delil olmaları itibariyle sonuca etkili olurlar.

Ne var ki bu tür kanıtların bulunmaması halinde somut bilgilere dayanması inandırıcı olmaları koşuluyla bordro tanıkları veya iş ilişkisini bilen komşu işyeri çalışanları gibi kişilerin bilgileri ve bunları destekleyen diğer tanıklarla dahi sonuca gitmek mümkündür.

Bu tür davalar kamu düzeni ile ilgili olduğundan özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmeleri zorunlu olup mahkemece, tarafların sunduğu deliller ile yetinilmemeli, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun ilgili hükümleri esas alınarak kendiliğinden araştırma ilkesi benimsenmeli, sigortalılığın kabulü ve hüküm altına alınabilmesi için hizmet akdinin ve eylemli çalışmanın varlığı ortaya konulmalıdır.

3. Değerlendirme 1.Eldeki davada Emniyet Müdürlüğü'nden celp edilen yurt dışı giriş çıkış kayıtlarına göre, davacının 24.12.2014 tarihinde İstanbul Atatürk Havalimanı'ndan Türkiye'ye giriş yaptığı; 01.01.2015 tarihinde İstanbul Atatürk Havalimanı' ndan Türkiye'den çıkış yaptığı anlaşılmaktadır. Her ne kadar davacının talep konusu dönemde Türkiye'de bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmişse de, varılan sonuca eksik araştırma ve inceleme ile ulaşılmıştır.

2. Davacının çalıştığı iddia edilen dönemde Türkiye'de bulunması sebebi ile Mahkemece, dava konusu edilen ve Kurumca iptal edilen çalışmaya ait denetim raporu getirtilmeli, bordrolu çalışanlar belirlenerek tanık sıfatıyla dinlenmeli, davacının çalışmalarının geçtiği iddia edilen işyerine komşu işyerleri sahipleri ile çalışanları ..., Vergi Dairesi, Emniyet, Belediye, Ticaret Odası aracılığıyla tespit edilerek bu kişilerin bilgi ve görgülerine başvurulmalı, dinlenen tanıkların hizmet cetvelleri celp edilmeli, tanık beyanları arasında çelişki bulunması halinde giderilmeli, böylece eylemli çalışmanın varlığı hiçbir kuşku ve duraksamaya yer verilmeyecek biçimde çözümlenip hasıl olacak sonuca göre bir karar verilmelidir.

3.Mahkemece, açıklanan maddi ve hukuki ilkeler gözetilmeksizin eksik inceleme ve araştırma ile yazılı şekilde karar verilmiş olması, usul ve kanuna aykırı olup, bozma nedenidir.

VI. KARAR

1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurularının esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

Temyiz harcının istek halinde temyiz eden ilgiliye iadesine,