Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2024/4949 K.2024/5417

Taraflar arasındaki ihalenin feshi davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı Kurum vekilleri tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili şirketin işçi prim borçlarının ödenmemesi nedeniyle davalı Kuruma teminat olarak verilen Sivas .... Mahallesi ...

Caddesi 17/A adresinde bulunan tapunun 528 Ada 21 Parsel de kayıtlı 4,5,6,7,8,9 ile 528 ada 8 parsel de kayıtlı 1 numaralı bağımsız bölümün satışının gerçekleştiğini, ancak yapılan ihalenin hukuka aykırı olduğunu ve bir çok hata olduğunu, bu yüzden feshinin gerektiğini, satış ilanının şirket adresinde tebliğ edilmediğini, satıştan tesadüfen haberdar olunduğunu, taşınmaz değerlerinin bir kısmının fahiş bir kısmının ise değerinden az olarak gösterildiğini,

ihale tarihleri arasında 15 gün olması gerekmesine rağmen iki satış arasına 7 günlük süre konulduğunu beyanla öncelikle davalı Kuruma ihalenin feshi davasının açıldığının bildirilmesi ve gerekli evrakların getirtilmesini ve ihalenin (18471 numaralı 14.06.2022 tarihli satışın) feshine karar verilmesini ve ayrıca yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalılar üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

Davalı ... cevap dilekçesinde özetle; davalı tarafın taleplerinin hiçbirinin hukuki dayanağının bulunmadığını, ... tarafından yürütülen satış işlemlerinin usule, kanuna, İhale Kanunu'na ve İcra İflas Kanunu'na uygun olarak tamamlandığını beyanla davanın reddine ve yargılama giderlerinin davacı üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı ... cevap dilekçesinde özetle; davalı tarafın taleplerinin hiçbirinin hukuki dayanağının bulunmadığını, ... tarafından yürütülen satış işlemlerinin usule, kanuna, İhale Kanunu'na ve İcra İflas Kanunu'na uygun olarak tamamlandığını beyanla davanın reddine ve yargılama giderlerinin davacı üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı ... SGK İl Müdürlüğü cevap dilekçesinde özetle; davanın süresinde açılmadığını, bu yüzden davanın usulden reddinin gerektiğini ayrıca Kuruma dava açmadan önce başvuru zorunluluğu bulunduğunu ve davanında haksız olduğunu beyanla davanın reddine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin de davacı üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulü ile ihalenin feshine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davalı Kurum vekili istinaf dilekçesinde özetle; dava konusu ihalenin feshi dava süresi içerisinde açılmadığını, ihalenin feshini isteme süresi, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 281 inci maddesindeki (mülga 818 sayılı BK.'nun 226 ncı maddesi) yazılı sebepler de dahil olmak üzere yedi gün olduğunu, anılan süre hak düşürücü nitelikte olup, icra mahkemesi tarafından re'sen nazara alınması gerektiğini, bu sebeple davanın usulden reddi gerektiğini, bu nedenlerle Mahkeme kararının kaldırılarak davanın reddine karar verilmesini istinaf sebepleri olarak ileri sürmüştür.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile "incelenen kararın usûl ve esas yönlerden hukuka uygun olduğu anlaşılmış ve HMK'nin 353/1-b maddesinin (1) numaralı alt bendi uyarınca davalı Kurum vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine" karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı Kurum vekili temyiz dilekçesinde özetle; Mahkemece verilen kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, ihalenin feshi istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri ile 6183 sayılı Kanun ilgili madde hükümleridir.

3. Değerlendirme Anayasa'nın 37 nci maddesine göre "Hiç kimse kanunen tabi olduğu mahkemeden başka bir merci önüne çıkarılamaz".

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 1 inci maddesine göre "Mahkemelerin görevi, ancak kanunla düzenlenir. Göreve ilişkin kurallar, kamu düzenindendir." 114/c maddesine göre mahkemenin görevli olması dava şartıdır. 115 inci maddesine göre "Mahkeme, dava şartlarının mevcut olup olmadığını, davanın her aşamasında kendiliğinden araştırır. Taraflar da dava şartı noksanlığını her zaman ileri sürebilirler. Mahkeme, dava şartı noksanlığını tespit ederse davanın usulden reddine karar verir." Dolayısıyla görev konusunun, mahkemelerce her aşamada resen gözetilmesi gerekir.

Uyuşmazlık, 6183 sayılı Kanun'a göre yapılan takiplerde menkul ihalesinin feshine ilişkin açılan davalarda, iş mahkemesinin görevli olup olmadığı hususuna ilişkindir.

6183 sayılı Kanunda madde 77 ve devamında, menkul malların haczi ve satışı ile ilgili düzenlemeler yapılmış ancak menkul ihalesinin feshine ilişkin düzenleme yapılmamıştır. İhalesin feshi, gayrimenkul malların haczi ve satışı bölümünde madde 99’da düzenlenmiştir. Madde 99, “Satış komisyonu tarafından gayrimenkul kendisine ihale edilen alıcı o gayrimenkulün mülkiyetini iktisap etmiş olur. İhalenin feshi gayrimenkulün bulunduğu yerin icra tetkik merciinden şikayet yoluyla istenebilir."

6183 sayılı Kamu Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun Tasarısının Gerekçesinde özetle, “tasarıda teklif edilen madde yerine İcra İflas Kanunu'nun 134 üncü maddesi ile tamamen mütenazır hükümlerin konulduğu, icradan gayrimenkul alanlarla Tahsili Emval satışından mal alanlar arasında müsavat da temin edildiği belirtilmiştir. İçtihadı Birleştirme Kararına göre Tahsili Emval Kanunu mucibince yapılan satılardaki yolsuzluk sebebiyle fesih iddialarını adalet mahkemeleri tetkik ile vazifeli olduğuna değinilmiş, bu adlî kazanın yalnız icra tetkik mercileri ve temyiz icra ve iflâs dairesi olduğu da tasrih edilmek suretiyle bütün ihtilaf noktaları ortadan kaldırılmıştır” denilmiştir.

6183 sayılı Kanun'da ihalenin feshine ilişkin düzenlemelerde, İcra İflas Kanunu'na paralel düzenleme yapıldığına göre bu Kanundaki düzenlemelere bakmak gerekmektedir. 2004 sayılı İcra İflas Kanunu'nun 112 vd. maddelerinde taşınırların satışı düzenlenmiş ancak bu bölümde ihalenin feshine ilişkin bir düzenleme getirilmemiştir. İhalenin feshi, taşınmazların satışına ilişkin 134/2 nci maddede düzenlenmiştir.

Madde 134/2, “İhalenin feshini, Borçlar Kanunu'nun 226 ncı maddesinde yazılı sebepler de dahil olmak üzere yalnız satış isteyen alacaklı, borçlu, tapu sicilindeki ilgililer ve pey sürmek suretiyle ihaleye iştirak edenler yurt içinde bir adres göstermek koşuluyla icra mahkemesinden şikayet yolu ile ihale tarihinden itibaren yedi gün içinde isteyebilirler.

İlgililerin ihale yapıldığı ana kadar cereyan eden muamelelerdeki yolsuzluklara en geç ihale günü ıttıla peyda ettiği kabul edilir. İhalenin feshi talebi üzerine tetkik icra mahkemesi talep tarihinden itibaren yirmi gün içinde duruşma yapar ve taraflar gelmeseler bile icap eden kararı verir. Talebin reddine karar verilmesi halinde icra mahkemesi davacıyı feshi istenilen ihale bedelinin yüzde onu oranında para cezasına mahkûm eder.

(Ek cümle: 17.07.2003-4949/38 md.) Ancak işin esasına girilmemesi nedeniyle talebin reddi hâlinde para cezasına hükmolunamaz” İcra İflas Kanunundaki taşınmazların ihalesinin feshine ilişkin hükümlerin menkul ihalesine de uygulanacağı Yargıtay’ın yerleşik içtihatlarındandır (12. HD 15.7.2015 tarih, 2015/516-885). Dolayısıyla İİK’na tabi taşınır ve taşınmaz satışlarında ihalenin feshinde görevli mahkemeler, icra tetkik merciidir.

6183 sayılı Kanundaki menkul ve gayrimenkul ihalesine ilişkin hükümler, İcra İflas Kanundaki hükümlerin yansıması olduğundan burada da sadece taşınmaz ihalesinin feshi düzenlenmiş ve menkullerin ihalesinin feshine ilişkin bir düzenleme yapılmamıştır. Ancak öğretide ve Yargıtay içtihatlarında menkullerin ihalesinin feshinin de dava yolu ile mümkün olduğu kabul edilmiştir. Mahkemelerin görevi, ancak kanunla düzenlenir.

Taşınmaz ihalesinin feshine ilişkin davaların icra tetkik merciinde görülmesini düzenleyen kanun koyucunun, taşınır ihalesinin feshi yönünden suskunluğu, yorum yoluyla görevli mahkemenin iş mahkemesinde görüleceği yönünde sonuç çıkarılması, yorum yoluyla görevli yargı yeri belirlenmesi anlamı taşımaktadır. (Benzer karar, Danıştay Vergi Dava Daireleri Kurulu, 12.02.2010 tarih, 2007/523 E, 2010/58 K.)

5510 sayılı Kanun 88 inci maddesinde, Kurumun süresi içinde ödenmeyen prim ve diğer alacaklarının tahsilinde, 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usûlü Hakkında Kanun'un 51 inci, 102 nci ve 106 ncı maddeleri hariç, diğer maddeleri uygulanacağı, ayrıca Kurumun prim ve diğer alacaklarının tahsilinde 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun'un uygulanmasından doğacak uyuşmazlıkların çözümlenmesinde Kurumun alacaklı biriminin bulunduğu yer iş mahkemesi yetkilidir, düzenlemesi mevcuttur. Bu düzenleme, primlerin tahsilinin takip usulü ile ilgilidir.

Kanun koyucu, gayrimenkullerin ihalesinin feshine ilişkin görevli mahkemeyi münhasıran belirlediğine göre görevli Mahkemenin icra tetkik mercii olduğunun kabulü gerekmektedir.

Yukarıda belirtilen sebeplerle Mahkemece, Mahkemenin görevsizliğine, icra mahkemelerinin görevli olduğuna karar verilmesi gerekirken mevcut şekilde karar verilmiş olması usul ve kanuna aykırı olup bozma nedenidir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; 1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,