Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2024/6515 K.2025/10267

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı/birleşen davada davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Asıl davada davacı vekili dava dilekçesinde; davacının .. tahsis numarasıyla aylık almakta iken SGK denetmeni raporu doğrultusunda ... sicil numaralı ... Ambalaj Ltd. Şti.’nin bildirdiği 20.02.2007– 25.11.2008 devresi ve ... sicil numaralı .. Ltd. Şti.’nin bildirdiği 2011/2 ile 12. aylar devresi çalışmalarının iptali neticesi yaşlılık aylığının kesildiğini ve yersiz aylık aldığı nedeniyle 18.538,60 TL borç bildirimi yapıldığını, yapılan işlemin hukuksuz olduğunu beyanla Kurum işleminin iptaline, davacının Kuruma borcu olmadığının ve kesilen aylığının yeniden bağlanması gerektiğinin tespitine ve ödenmeyen yaşlılık aylıklarının yasal faizi ile birlikte ödenmesine karar verilmesini talep etmiştir.

Birleşen davada davacı Kurum vekili dava dilekçesinde; sahte sigortalılık bildirimi nedeniyle 01.02.2014-25.11.2015 tarihleri arasında yersiz ödenen aylıkların davalıdan tahsili amacı ile İzmir 20. İcra Müdürlüğünün 2016/12718 Esas sayılı dosyasına kayden başlatılan icra takibine davalı tarafça yapılan itirazın iptali ile takibin devamına ve % 20’den aşağı olmamak kaydı ile icra inkar tazminatına hükmedilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Asıl davada davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde; 5510 sayılı Kanun'un 59. maddesi uyarınca Kurumun denetim ve kontrol ile görevlendirilmiş memurları tarafından düzenlenen raporun ve tutanakların aksinin eşdeğer belgelerle kanıtlanması gerektiğini, Kurum işleminin hukuka uygun olduğunu belirterek davanın reddini istemiştir.

Asıl davada dahili davalı .. .... ... Kutu Sanayi ve Ticaret A.Ş. vekili cevap dilekçesinde; davacının müvekkili ile herhangi bir hizmet ilişkisi bulunmadığını, müvekkilinden yapılan herhangi bir sigortalılık bildiriminin bulunmadığını, davacıya karşı herhangi bir sorumluluğunun bulunmadığını, müvekkili ile ... Ltd. Şti. ve ... Ltd. Şti.'nin birbirinden bağımsız şekilde faaliyetini yürüttüğünü, çalışanlar yönünden kesinlikle sahte sigortalılık bildirimi veya resmi makamlara aykırı beyanda bulunulmadığını belirterek davanın reddini istemiştir.

Birleşen davada davalı ... vekili cevap dilekçesinde; müvekkili adına İzmir 12. İş Mahkemesinin 2015/520 Esas sayılı dosyası ile Kurum işleminin iptaline yönelik açtıkları davanın halen derdest olduğunu, bu dava ile İzmir 12. İş Mahkemesinin 2015/520 Esas sayılı dosyası arasında bağlantı bulunduğunu, yargılamanın kolaylaştırılması ve usul ekonomisi açısından bu davaların birleştirilmesi gerektiğini, öncelikle müvekkilinin çalışmaları hususundaki ihtilafın çözülmesi gerektiğini beyanla davanın reddi ile İzmir 12. İş Mahkemesinin 2015/520 Esas sayılı dosyası ile birleştirilmesini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacının davasının kabulüne; ... sicil numaralı iş yerinden iptal edilen 20.02.2007 ile 25.11.2008 devresi çalışmalarının .. sicil numaralı iş yerinde fiilen geçtiği, yine .. sicil numaralı iş yerinden iptal edilen 2011/2 ile 12 devresi çalışmaların ... sicil numaralı iş yerinde fiilen geçtiğinden iptali yapılan devre ile ilgili tahakkuk ettirilen borçtan dolayı Kuruma borcu olmadığı tespitine;

Yaşlılık aylığının kesilmesine ilişkin Kurum işleminin iptali ile ödenmeyen aylıkların yasal faizi ile birlikte Kurum tarafından ödenmesine;

Dahili davalı .. Kutu İmalat Paz. Tic. San. Ltd. Şti. yönünden davanın reddine,

Birleşen dava yönünden davanın reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile

A-) Dahili davalı .. Oluklu Mukavva Kutu Sanayi ve Ticaret A.Ş. vekili ve davalı - birleşen İzmir 1. İş Mahkemesinin 2018/481 Esas 2019/132 Karar sayılı dosyasında davacı SGK Başkanlığı vekilinin istinaf başvurularının kabulü ile İzmir 12. İş Mahkemesinin 16.11.2023 tarih, 2015/520 Esas ve 2023/394 Karar sayılı kararının Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 353/1-b.2 maddesi uyarınca kaldırılmasına,

Asıl dava yönünden;

1-Davanın reddine,

Birleşen İzmir 1. İş Mahkemesinin 2018/481 Esas 2019/132 Karar sayılı dosyası yönünden;

1-Davanın kabulü ile

-Borçlu-davalı ...'nun İzmir 20. İcra Müdürlüğünün 2016/12718 sayılı icra takibine yaptığı itirazın iptali ile takibin devamına,

-Takibe konu edilen alacak üzerinden % 20 icra inkar tazminatının davalı-borçludan alınmasına karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davacı birleşen davada davalı vekili temyiz dilekçesinde, kararın usul ve yasaya aykırı olduğunu beyan etmektedir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, asıl davada davacının dahili davalı şirketlerden ... Ambalaj Kağıtçılık Makina İnşaat Taşımacılık Turizm San. ve Tic. Ltd. Şti. nezdinde 20.02.2007–25.11.2008 tarihleri arasında, ... Kutu İmalat Pazarlama San. ve Tic. Ltd. Şti. nezdinde 2011/2 ile 12. aylar arasında geçen çalışmalarının gerçek olup olmadığı, Kurumun yaşlılık aylığının iptaline ilişkin işleminin yerinde olup olmadığı, birleşen davada ise itirazın iptali hususlarına ilişkindir.

1. Sahte sigortalılığa dayanan davalar hizmet tespiti içerikli olmakla, davanın yasal dayanağını oluşturan 5510 sayılı Kanun'un 86. maddesinde bu tür hizmet tespiti davalarının kanıtlanması yönünden özel bir yöntem öngörülmemiştir. Kimi ayrık durumlar dışında resmi belge ve yazılı delillerin bulunması sigortalı sayılması gereken sürelerin saptanmasında güçlü delil olmaları itibariyle sonuca etkili olurlar.

Ne var ki bu tür kanıtların bulunmaması halinde somut bilgilere dayanması inandırıcı olmaları koşuluyla bordro tanıkları veya iş ilişkisini bilen komşu iş yeri çalışanları gibi kişilerin bilgileri ve bunları destekleyen diğer tanıklarla dahi sonuca gitmek mümkündür.

Bu tür davalar kamu düzeni ile ilgili olduğundan özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmeleri zorunlu olup mahkemece, tarafların sunduğu deliller ile yetinilmemeli, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun ilgili hükümleri esas alınarak kendiliğinden araştırma ilkesi benimsenmeli, sigortalılığın kabulü ve hüküm altına alınabilmesi için hizmet akdinin ve eylemli çalışmanın varlığı ortaya konulmalıdır.

2. İnceleme konusu davada davacı, Kurum tarafından iptal edilen 20.02.2007-25.11.2008 tarihleri arasında dahili davalı .. Ambalaj ... Ltd. Şti.'ye ait 1296990 sicil numaralı iş yerinden, 01.02.2011-31.12.2011 tarihleri arasında diğer dahili davalı şirket ... Kutu İmalat Pazarlama San. ve Tic. Ltd. Şti.'ye ait ... sicil numaralı iş yerinden yapılan bildirimlerin fiili çalışmaya dayalı olduğunun tespitiyle Kurum işleminin iptalini talep ettiği, Bölge Adliye Mahkemesince davacının çalışmalarının gerçek olduğuna dair iddiası kabul edilmeyerek asıl davanın reddine, birleşen davanın kabulüne karar verilmiş ise de, dosyada yer alan bilgi ve belgeler karar vermeye elverişli görünmemektedir.

3. Somut olayda, Kurum denetim elemanlarınca yapılan inceleme kapsamında .. Ambalaj ... Ltd. Şti.'ye ait ... sicil numaralı iş yeri ile ... Kutu İmalat Pazarlama San. ve Tic. Ltd. Şti.'ye ait ... sicil numaralı işyerlerinin gayrifaal oldukları, Kuruma bildirildiği kadar işçi çalıştırmadıkları gerekçeleri ile davacının da içinde bulunduğu tüm sigortalıların hizmetlerinin iptal edildiği, davacının Kurum denetmenine verdiği ifadesinde ..

Grup şirketlerinde çalıştığını, adresin "Ankara Asfaltı Kemalpaşa" olduğunu, .. Grup şirketlerinde özellikle .. Oluklu Mukavva Şirketi ile Ertok Şirketlerinde planlama-pazarlama sorumlusu olarak çalıştığını, ücretinin ise ... ... ile .. ... aldığını belirttiği, yargılama sırasında davacı vekili tarafından verilen 08.03.2015 tarihli dilekçede ise davacının 2007-2008 yıllarında ... ... Çelik'e ait Kuter Ambalaj firmasında çalışmaya başladığını, 2011 yılı itibari ile ...

Ambalaj Tekstil Firmasında ve daha sonra yine ... ... Çelik vasıtasıyla eşi ... ... ile işleri yürüttüğü ... Kutu firmasında çalıştığını beyan etmesi karşısında söz konusu beyanlar arasındaki çelişkinin giderilmediği, davacının iptal edilen dönemlerde hangi iş yerinde çalıştığı hususu açıklığa kavuşturulmadığı, bu amaçla davacının beyanında adı geçen ... ... ile ... ... kamu sıfatı ile beyanları alınmadan, sadece dahili davalı şirketler ... Ambalaj ... Ltd. Şti. ve ....

Kutu İmalat Pazarlama San. ve Tic. Ltd. Şti.'nin faal olmadığı değerlendirilerek davanın reddine karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.

4. İlk Derece Mahkemesince yargılama sırasında, davacının soruşturma aşamasında Kurum denetmenine verdiği ifadesi ile dosyaya kazandırılan bilirkişi raporundaki tespitler gözetilerek ... ... ... Kutu San. ve Tic. A.Ş.'nin de davaya dahil edildiği anlaşılmakla artık bu işveren yönünden davacının çalışma iddiası hakkında hizmet tespiti davası ilkelerine göre araştırma yapılması gerektiği açık olup, yapılacak iş ... ... ... Kutu San.ve Tic.

A.Ş.'ye ait iş yeri dosyaları ile bu dosyalardan uyuşmazlık konusu dönem için verilen bordrolar Kurumdan celp edilip, yeterince bordro tanığının dinlenilmesi, davacının ücret ödemelerini yaptığını belirttiği ... ... ile ... ... adresleri tespit edilerek davacının iddiası kapsamında beyanlarının alınması, kendilerinin hangi iş yerinden çalışmalarının bildirildiğinin tespit edilmesi suretiyle yapılacak araştırma genişletilmeli ve davacının dahili davalı ... ...

Mukavva Kutu San.ve Tic. A.Ş.'ye karşı hizmet tespiti talebi yönünden varılacak sonuca göre bir karar verilmelidir.

5. Bu maddi ve hukuki olgular göz ardı edilerek eksik araştırma ve inceleme sonucu yanılgılı değerlendirme ile yazılı şekilde davanın reddine dair hüküm kurulması, usul ve kanuna aykırı olup bozma nedenidir.

VI. KARAR