Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2024/6637 K.2024/10234

Taraflar arasındaki hizmet tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı Kurum vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davalı ...’ın, davacı emrinde çalışmadığı halde, SGK Başkanlığı tarafından res'en yapılan tescil ile 01.06.2013 – 23.11.2013 tarihleri arasında yanında çalışmış gibi 1194613.45.11 işyerinden tescili yapıldığını, davalı ...’ın hiçbir şekilde davacı emrinde çalışmadığını, re’sen yapılan tescilin iptali gerektiğini, re’sen yapılan bu tescilden SGK’nın idari para cezası ile haberdar olduğunu ve cezaya karşı da komisyona itiraz edildiği ve devamla da idari yargıya başvurulduğunu, davacı ...’ın 23.09.2011 tarihinde ... plakalı kamyonunu ...’a haricen sattığını,

o dönem resmi satışın araç borcu ödenmediğinden ve ...'ın maliye vs.. borçları sebebi ile yapılamadığını, haricen yapılan yazılı anlaşmaya göre aracın devrinin 15.03.2012 tarihinde yapılacağını, ancak buna rağmen alıcı ...’ın borcu ödemediği gibi aracın devrini almaya da yanaşmadığını, davacının Selendi Cumhuriyet Başsavcılığına ... hakkında şikayette bulunduğunu, davalı ...’ın savcılık ifadesinde aracı aldığını ancak noter satışını almadığına dair beyanda bulunduğunu, 17.12.2013 tarihinde aracın Eşme'de maliye/vergi borcu sebebi ile bağlandığını ve yediemin deposuna çekildiğini,

aracın ... ’tan kaynaklı maliye borçlarının ... tarafından ödenince ve aracın devri yapılınca davacının şikayetten vazgeçtiğini ve dosyada takipsizlik kararı verildiğini, davacının savcılık makamına şikayeti üzerine ...’ın aracı eşi ... adına noter satışını yaptırdığını, davacının aracın devrini ...’ın talebi ile eşi ... adına yaptığını, davacının trafik cezaları, vergi borçları vs sorumluluklar sebebi ile parasını alamasa da aracın devrini verdiğini, ...’ın borcu için davacıya 1.900,00TL’lik senet verdiğini, bu borç ödenmeyince Selendi İcra Müdürlüğü E.2014/409 dosyada takip başlatıldığını olup dosyanın halen derdest olduğunu,

taraflar arasında hiçbir şekilde işçi-işveren bağı kurulmadığını ve Kanun'un işçi-işveren ilişkisi için aradığı şartların hiçbir şekilde gerçekleşmediğinin sabit olduğunu, 45 U 0203 plakalı aracın resmi olarak davacı adına kayıtlı olsa da davalı ...’ın aracı kendi nam ve hesabına çalıştığını, davacı emrinde çalışmasının asla söz konusu olmadığını, davalı ...’ın davacı müvekkili yanında sigortalı işçi olarak çalıştığına dair tesciline dair işlemin (re’sen açılan 1194613.45.11 sayılı işyeri) iptaline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı SGK Başkanlığı vekili, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 20/d bendine göre sözleşmenin geçersiz olduğunu, noterler tarafından yapılmayan her çeşit satış ve devirlerin geçersiz olduğunu, dava konusu edilen işlemin, denetmen raporuna istinaden uygulandığını, 5510 sayılı Kanun'un 59 uncu maddesine göre Kurumun denetim ve kontrol ile görevlendirilmiş memurları tarafından tutulan tutanaklar aksi sabit oluncaya kadar geçerli olduğunu, davacı tarafından idari para cezasının iptali amacı ile açılan Manisa 2. İdare Mahkemesinin 2019/791 Esas sayılı dosyasının halen derdest olduğunu, inceleme raporları ile tespit edilen hizmetlere istinaden yapılan re'sen tescil işleminde usul ve kanuna aykırı bir yön olmadığını beyanla, davanın reddini talep etmiştir.

Davalı ... tarafından davaya cevap verilmediği görülmüştür.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile "...

Davacı ile davalı ... arasında ...’ın Selendi Cumhuriyet Başsavcılığı Soruşturma No:2013/856 K.2014/19 sayılı dosyasında verdiği beyan ile uyumlu şekilde 23.09.2011 tarihli “Araç satış sözleşmesi” üzerinde paraf ile ekleme yapılarak 14.01.2014 tarihinde araç ...'ın talebi ile eşi ... adına trafik tescil müdürlüğünde tescil ettirildiği, yine aynı anlaşma gereği ... tarafından ... adına 14.01.2014 tarihli kalan bakiye borç bağlamında 1.900.00 TL'lik senet düzenlendiği,

... tarafından araba sayışı kaynaklı senet borcunun da ödenmemesi üzerine ... tarafından senedin alınmasından 8 ay sonra 30.09.2014 tarihinde senede dayalı icra takibi yapılmış olup 10.10.2014 tarihinde mal beyanında bulunan ... ve eşi ... davacının kendilerine araba sattığını,arabayı satarken 1.900.00 Tl.lik senet aldığı, bu tutarın araba satış tutarı ile ilgili olmadığı, olası vergi borcuna istinaden alındığını, ancak aracın vergi borcu çıkmadığını belirterek, davacıya borçları olmadığını belirterek savcılık ifadelerine teyit eden beyanda bulunduğu,

davacı ... tarafından yapılan Selendi İcra Dairesi 2014/409 sayılı icra dosyası kesinleşmiş, sonrasında davacı vekili tarafından yıllardır onlarca haciz, banka, trafik vb… icrai işlem yapılmasına rağmen alacak tahsil edilemediği, davacı ...’a ait vergi kayıtları Selendi Vergi Dairesi 17.12.2019 tarih E.45672 sayılı yazısı ile celbedilmiş olup davacının 25.11.1992 tarihinde nakliyecilik faaliyeti dolayısıyla işe başladığı ve bu faaliyetinin 31.03.2015 tarihinde sona erdiğinin bildirildiği, davacının celbedilen KDV beyannamelerinden 2013 yılında matrah bildirmediği sadece önceki dönemlerden indirilecek KDV tutarlarının bulunduğu,

dava dosyasına ...’a ait 3501016267642 sayılı SGK şahsi Kurum dosyasının celbedilmiştir.

Davalının 11.01.2019 tarih 2019/MG-04 sayılı rapor bağlamında uyuşmazlık konusu olan ve ...’a ait tescilsiz ticari nakliye işinde çalıştığı kabul edilen 01.06.2013 – 23.11.2013 tarihleri arasında çakışan şekilde 11.02.2013 – 14.06.2013 / 23.09.2013 – 31.10.2013 ve 01.11.2013 – 12.11.2013 tarihleri arasında Konya SGK İl Müdürlüğü bünyesinde olan 1121106.42.26 / 1153925.42.26 ve 1155852.42.26 işyeri sicil sayılı ... ... ... ve ... Tur Taş. San. Tic. Ltd.

Şti. bünyesinde çalışması bulunmadığı, bu işyerlerinde verilen işe giriş bildirgelerinde ...’ın 8322.05 işkolu ile Servis şoförü (okul) olarak çalışmasının bildirildiği, davalı sigortalı ...’ın 11.01.2019 tarih 2019/MG-04 sayılı rapor bağlamında ...’a ait tescilsiz ticari nakliye işinde çalıştığı kabul edilen 01.06.2013 – 23.11.2013 tarihleri arasında Konya’da okul servis şoförü olarak çalışmasının mümkün olmayacağı, Selendi Cumhuriyet Başsavcılığı Soruşturma No:2013/856 K.2014/19 sayılı dosyası., Selendi İcra Dairesi 2014/409 sayılı icra dosyası, bu dosyalardaki taraf beyanları, davacının vergi kayıtları,

davalı sigortalı ...’ın SSK sicil dosyası bağlamında bir değerlendirme yapılması mecburiyeti bulunmadığı, davacı ... ile davalı ... arasında 45 U 0203 plakalı Ford Kargo Model Açık Kasa 1992 model kamyonun satışı konusunda anlaşma yapıldığı, sonrasında ...’ın aracı noter kanalı ile üstüne almadığı ve bu araç ile 01.06.2013 – 07.10.2013 ve 23.11.2013 tarihlerinde trafik cezası yediği,

SGK Denetmeni sadece bu 3 trafik cezası bağlamında ... ile davacı ... arasında 506 sayılı Kanun bağlamında hizmet akti olduğu kanaatine vararak 01.06.2013 – 23.11.2013 tarihleri arasında 5510 sayılı Kanun 4/1-a (SSK) sigortalısı kabul edilmesi gerektiğinin bildirildiği, davacı ... ile davalı ... arasında hizmet akti unsurlarını oluşturan bağımlılık ilişkisi olarak işverenin emir ve gözetim altında olduğuna, işverenin emir ve talimatlarına uygun olarak çalışma olduğuna dair hiçbir yazılı veya yazılı delil başlangıcı niteliğinde belge, tanık beyanı bulunmadığı,

yine ... ile davalı ... arasında hizmet akti unsurlarından ücret unsurunun nasıl gerçekleştiğine dair hiçbir delil bulunmadığı, ...

Selendi Cumhuriyet Başsavcılığı Soruşturma No:2013/856 K.2014/19 sayılı dosyası ve Selendi İcra Dairesi 2014/409 sayılı icra dosyasındaki beyanlarında ...’ı hiçbir şekilde işvereni olarak tanımlamadığı gibi ...’dan sadece araba satın aldığı bir kişi olarak tanımlandığı, ..., kendisi ile ... arasında araba alım-satım işi dışında herhangi başkaca herhangi bir ilişkisi olup olmadığı konusunda hiçbir beyanda bulunmadığı, ...

Selendi Cumhuriyet Başsavcılığı Soruşturma No:2013/856 K.2014/19 sayılı dosyası ve Selendi İcra Dairesi 2014/409 sayılı icra dosyasındaki bir çok resmi belgede görüleceği üzere ... Mh.188 sk.No:21 Ilgın/Konya’da uyuşmazlık öncesi ve sonrasında ikamet etmektedir. Nitekim talep konusu dönemde ikamet yerine kayıtlı 1121106.42.26 / 1153925.42.26 ve 1155852.42.26 işyeri sicil sayılı ... ... ... ve Ilgın Tur. Taş. San. Tic. Ltd.

Şti. bünyesinde 11.02.2013 – 14.06.2013 / 23.09.2013 – 31.10.2013 ve 01.11.2013 – 12.11.2013 tarihleri arasında hizmet bildirimi bulunmadığı, ...’ın davacı ... ile nasıl bir ticari ilişki içinde olduğu, hangi malların nakliyesini yaptığı ve bu malları nerelere götürdüğü konusunda da hiçbir bilgi-belge veya delil bulunmamaktadır.

Yine davacının talep konusu dönemde herhangi bir ticari kazancı olmadığı vergi kayıtları ile sabit olduğu, davalı sigortalı ... aleyhine ... tarafından Selendi İcra Dairesi 2014/409 sayılı icra dosyası ile takip başlatılınca Manisa SGK İl Müdürlüğüne ...’ın yanında 24.06.2011 – 14.01.2014 tarihleri arasında çalıştığına dair şikayette bulunduğu, davacı ... ile davalı ... arasında husumet olduğu,

11.01.2019 tarih 2019/MG-04 sayılı rapor bağlamında sigortalı ...’ın davacı ...’a ait 45 U 0203 plakalı araç ile 01.06.2013 – 23.11.2013 tarihleri arasında ticari faaliyette bulunduğuna yönelik rapor sonucunda ... adına re’sen 1194613.45.01 sayılı işyeri dosyası açılarak davalı ...’ın bu işyerinde ile 01.06.2013 – 23.11.2013 tarihleri arasında hizmet aktine dayalı sigortalı olarak çalıştığına yönelik Kurum işleminin yerinde olmadığı, davalı ...

T.C ve ... sigorta sicil numaralı ...’ın davacı ...’a ait davalı Kurum tarafından 11.01.2019 tarih 2019/MG-04 sayılı rapor bağlamında re’sen açılan 1194613.45.01 sayılı işyerinde 01.06.2013 – 23.11.2013 tarihleri arasında 506 sayılı Kanun sigortalısı olarak hizmet aktine dayalı çalıştığına yönelik yapılan tespitin ve Kurum işleminin yerinde olmadığı, denetim ve hüküm kurmaya elverişli bilirkişi raporu göz önüne alınarak" davanın kabulüne karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davalı SGK Başkanlığı vekili, İlk Derece Mahkemesi tarafından 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 20/d bendine aykırı bir karar verildiğini, noterler tarafından yapılmayan her çeşit satış ve devirlerin geçersiz olduğunu, dava konusu edilen işlemin, denetmen raporuna istinaden uygulandığını, 5510 sayılı Kanun'un 59 uncu maddesine göre Kurumun denetim ve kontrol ile görevlendirilmiş memurları tarafından tutulan tutanaklar aksi sabit oluncaya kadar geçerli olduğunu beyanla, İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılarak davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararında, "... 6100 sayılı Kanun'un 355 inci maddesinde yer alan, incelemenin, istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılacağı, ancak, kamu düzenine aykırılık görüldüğü takdirde bunun kendiliğinden gözetileceği yönündeki düzenleme çerçevesinde yapılan incelemede, istinaf yoluna başvuranın dilekçesinde yer verdiği itirazların, sıralanan gerekçeler ışığında yerinde olmadığı, ayrıca, kamu düzenine ilişkin konularda da kararın esasına etkili bir aykırılık bulunmadığı anlaşıldığından, başvurunun esastan reddine" karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı Kurum vekili, hak düşürücü sürenin murisin ölüm tarihinden itibaren başladığını, davanın hak düşürücü süreye uğramadığını beyanla kararın bozulmasına karar verilmesini talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Dava, davalının davacı yanında hizmet akdi ile çalışmadığının tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371; 506 sayılı Kanun'un 2, 6, 79/10 ve 5510 sayılı Kanun'un 86/9 uncu maddeleri.

3. Değerlendirme

1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2.Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davalı Kurum vekilinin temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,