Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2024/7670 K.2024/9996

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı, davalı ve fer'i müdahil Kurum vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin 20.08.1990 tarihinden 12.12.2018 tarihine kadar davalı iş yerinde aşçı yardımcısı pozisyonunda aylık 2.035,00 TL ele geçen net ücret ile çalıştığını, SGK dökümleri incelendiğinde ele geçen ücret değil de asgari ücret üzerinden yatırıldığını, müvekkilinin büyük bir hak kaybına uğradığını, müvekkiline önceden hazırlanan belgelerin imzalatıldığını, 05.01.2016'da çıkış verilerek 01.04.2017 tarihinde İŞKUR'dan istihdam edilmiş gibi gösterildiğini, çalıştığı dönemde işten çıkmadığını, sigorta denetmenlerince bu işlem tespit edilinceye kadar muvazaalı işleme devam edildiğini,

bu nedenlerle öncelikle adli yardım talebinin kabulüne, davalı tarafından Kuruma bildirilmeyen 01.09.1997 tarihinden 12.12.2018 tarihine kadar hizmetlerinin tespitine, davacının almakta olduğu prime esas ücretin 2.035,00 TL olduğunun ve işveren tarafından eksik yatırıldığının tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının müvekkiline ait iş yerinde sigortalı çalıştığı dönemlerin gösterilip diğer iddialarının yersiz olduğunu, başka iş yerinden bildirimlerinin müvekkilinden olduğu gibi gösterilmesinin mümkün olmadığını, şirketin kuruluş tarihinin tespit iddia olunan tarihten sonra olduğunu, çalıştığı süre boyunca asgari ücret aldığını, kendisine bahşiş yemek ya da başka isim altında ek ödeme yapılmadığını, alacak hususunda açılan davada ki taleplerinin bu dava ile çeliştiğini, taleplerini kabul etmediklerini, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Fer'i müdahil vekili cevap dilekçesinde özetle; dava konusu talep ve sonucunun açık olarak belirtilmediğini, ücret talep edilip edilmediğinin net olmadığını, değişik iş yerlerinde farklı dönemlerde kesintili çalışmalarının bulunduğunu, davacının işe giriş çıkış bildirgelerine göre hizmetlerinin tam olarak bildirildiğini, hak düşürücü sürenin gözetilmesi gerektiğini, araştırmaya gidilecekse tereddüte mahal bırakmaksızın araştırma yapılarak davanın kanıtlanmasını, gerekirse amir, şef ustabaşı gibi kişilerin dinlenilmesini, uyuşmazlık konusunda tereddütsüz olarak kanaat getirilerek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile "Davanın prime esas kazancın tespiti yönünden reddine, Davanın hizmet tespiti yönünden kısmen kabulü ile Davacının davalıya ait işyerinde 01.09.1997-12.12.2018 tarihleri arasında hizmet akdine dayalı olarak asgari ücretle geçen ve Kuruma bildirilmeyen çalışmalarına ilişkin 666 gün daha çalıştığının tespitine, fazlaya dair talebin hukuki yarar yokluğu nedeni ile reddine," karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı, davalı ve fer'i müdahil Kurum vekilleri tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile başvuruların esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

1.Fer'i müdahil Kurum vekili; davanın reddi ile kararın bozulmasına karar verilmesini talep etmiştir. 2.Davalı Kurum vekili; davalı ile dava husumeti bulunan tanık beyanlarına başvurulamayacağını, davanın reddi ile kararın bozulmasına karar verilmesini talep etmiştir. 3.Davacı vekili; dosyaya sunulan tahsilat makbuzunun değerlendirilmediğini, davacının asgari ücretten fazla ücret aldığını kararın bozulmasına karar verilmesini talep etmiştir.

C. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, hizmet tespiti ve prime esas kazancın tespitine ilişkindir. 1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Hizmet tespitine ilişkin talebin yasal dayanağı 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe giren 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun geçiş hükümlerini içeren Geçici 7. maddesi gereğince 506 sayılı Kanun'un 79/10. ve 5510 sayılı Kanun'un 86/9. maddeleri olup Anayasal haklar arasında yer alan sosyal güvenliğin yaşama geçirilmesindeki etkisi gözetildiğinde, sigortalı konumunda geçen çalışma sürelerinin saptanmasına ilişkin bu tür davalar kamu düzeni ile ilgili olduğundan özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmeleri zorunludur.

Bu bağlamda, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip gerek görüldüğünde kendiliğinden araştırma yapılarak delil toplanabileceği açıktır.

3.İnceleme konusu eldeki dava, İlk Derece Mahkemesinin hükmün infaza elverişli olmadığı gibi İlk Derece Mahkemesinin 01.09.1997 - 12.12.2018 tarihleri arasında hizmet akdine dayalı, davalı iş yerinde çalıştığı tespit edilmesine ilişkin verilen hükümde, bu tarihlerde dava dışı başka iş yerlerinde bildirimi bulunduğu anlaşılmakla dava dışı iş yerlerinden yapılan bildirimler de dikkate alınıp, tereddütsüz bir şekilde ortaya konularak sonucuna göre bir karar verilmelidir.

VI. KARAR