Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2024/9777 K.2026/1110

Mahkeme kararı, davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda; temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I.DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacı Şirketin yaptığı ihaleli iş düzenlemeyi iptal eden yasanın yürürlük tarihinden önce başladığından ve 6111 sayılı Kanun'un Geçici 8. maddesi ile "Bu Kanunla 4734 sayılı Kanun'da yapılan değişiklikler, bu Kanun'un yayımı tarihine kadar ilan edilmiş veya yazılı olarak duyurulmuş ihaleler hakkında uygulanmaz" hükmü getirildiğinden işvereni teşvik niteliğindeki bu Hazine desteğinden şirketin yararlandırılmamasının / yararlanamamasının hukuka aykırı olduğu,

01.03.2011 - 31.12.2012 tarihleri arası 22 ay süresince şirketin yararlanamadığı ve yararlanamama sebebiyle şirket tarafından davalı Kuruma ödenen 189.614,06 TL'nin ödeme tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte hesaplanarak şirkete ödenmesi talebini içerir 12.05.2015 tarihinde davalı Kuruma müracaat ettikleri,

davalı Kurum tarafından verilen 16.06.2015 tarihli cevabı yazı ile yasaya ve hukukun genel ilkelerini aykırı gerekçelerle davacı Şirketin talebini reddettiği iddiasıyla davacı Şirket tarafından davalı Kuruma ödenen 189.614,06 TL'nin ödeme tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte hesaplanarak davacıya ödenmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II.CEVAP

Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde özetle; açılan davanın yasal dayanaktan yoksun olduğu, dava dilekçesinde belirtildiği üzere davacının çalışma dayandığı kanun maddesi gereği kabul etmemekle birlikte bir an 5 puanın uygulanma şartlarının varolması ihtimali olsa dahi ödemekle sorumlu kurumun Hazine olduğu, davanın Mersin'de görülmesine ilişkin yetki itirazında bulundukları, 5510 sayılı Kanun'un 81/1-(ı) bendinde de belirtildiği üzere, belirtilen şartları taşıyan işverenlerin ödeyecekleri primlerden işveren hissesinin beş puanlık kısmına isabet eden tutar Hazinece karşılanacak olup.

Kurumn ise 2009/139 sayılı Genelge uyarınca ihale makamının vereceği cevaba göre hareket etmekle yükümlü olduğu, dava konusu edilen %5 lik Hazine indirim karşılığının talep edileceği taraf olsa olsa Hazine veya ihale makamı olduğu savunmasıyla davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III.MAHKEME İLK KARARI

Mahkeme tarafından 23.02.2016 tarihli ve 2015/217 Esas, 2016/55 Karar sayılı kararla davanın husumet nedeni ile reddine karar verilmiştir.

IV.BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

1.Mahkemenin 23.02.2016 tarihli ve 2015/217 Esas, 2016/55 Karar sayılı kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuş ve Dairemizce 04.10.2018 tarihli ve 2016/10918 Esas, 2018/7521 Karar sayılı ilamla aşağıdaki gerekçeyle Mahkeme kararı bozulmuştur:

"...5510 sayılı Kanunun 79. maddesinde Kurumun prim alma zorunluluğu ve ilgililerin de prim ödeme zorunluluğu hüküm altına alınmıştır. Taraflar arasındaki ihtilaf konusu olan prim tutarını davacıdan Kurumun tahsil ettiğine dair çekişme bulunmamaktadır. Hal böyle olunca, primi tahsil yetkisi ve ilgili maddedeki şartların varlığı halinde işveren hissesine düşen tutarın belirlenerek İşsizlik Sigortası Fonundan talep etme yetkisi sadece Kurumda olduğu ve bu halde davalı Kurumun davalı sıfatına sahip olduğu gözetilerek, işin esasına girilmesi gereğinin dikkate alınmaması ile yazılı şekilde hüküm kurulması, usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir...

Mahkemece, yukarıda açıklanan ve karar tarihinden sonra yürürlüğe giren 5510 sayılı Yasanın Ek m. 17 hükmüne göre, maddenin yürürlüğe girdiği tarihten önce açılmış davaların konusuz kalacağı ancak bu konuda karar verme yetkisinin ilk derece Mahkemesi’ne ait olduğu, davacı vekilinin temyiz talebinin de bu kapsamda değerlendirilmesi gerektiğinden anılan yasa maddesi kapsamına göre bir karar verilmesi gerekir..."

2.Mahkeme tarafından bozma ilamına uyularak 02.10.2020 tarihli ve 2018/293 Esas, 2020/130 Karar sayılı kararla davanın konusuz kalması nedeniyle karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiştir. 3.Mahkemenin 02.10.2020 tarihli ve 2018/293 Esas, 2020/130 Karar sayılı kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuş ve Dairemizce 16.12.2021 tarihli ve 2020/11834 Esas, 2021/16187 Karar sayılı ilamla aşağıdaki gerekçeyle Mahkeme kararı bozulmuştur:

"...Eldeki davada ise, mahkemece, yazılı şekilde karar verilmiş ise de, Ek 17. maddenin gelmesi ile oluşan bu yeni durumun dikkate alınması ile davaya konu uyuşmazlığa ilişkin yasal tüm dayanaklar ve teşvik hükümlerinden faydalandırılma ve faydalandırılma sonrasında fazla ödenen tutarların iadesi/mahsubu istemleri bakımından ek 17. maddenin ilk üç fıkrası da dâhil olmak üzere yasal tüm dayanaklar irdelenmeli, teşvik veya destekten faydalandırılma şartlarının varlığı ile birlikte incelenmeli ve sonucuna göre bir karar verilmelidir..."

4.Mahkeme tarafından bozma ilamına uyularak 07.06.2022 tarihli ve 2022/29 Esas, 2022/200 Karar sayılı kararla davanın reddine karar verilmiştir. 5.Mahkemenin 07.06.2022 tarihli ve 2022/29 Esas, 2022/200 Karar sayılı kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuş ve Dairemizce 30.12.2022 tarihli ve 2022/12261 Esas, 2022/17163 Karar sayılı ilamla aşağıdaki gerekçeyle Mahkeme kararı bozulmuştur:

"...Açıklanan hususlar çerçevesinde, Kanunda, yürürlüğü öncesinde gerçekleşen olaylarda uygulanmasına olanak veren bir düzenleme bulunmadığı ve genel olarak Kanunların geriye yürümemesi kuralı karşısında, belirtilen değişikliğin 6111 sayılı Kanunun 215 inci maddesinde belirtildiği üzere Kanun'un Resmi Gazete'de yayımlandığı 25.02.2011 tarihini takip eden ayın birinci günü yürürlüğe gireceği hususu dikkate alındığında ve anılan maddenin değişiklikten önceki halinde de,

'Bu fıkra hükümleri Kamu idareleri işyerleri ile bu Kanuna göre sosyal güvenlik destek primine tabi çalışanlar ve yurt dışında çalışan sigortalılar hakkında uygulanmaz.' hükümlerinin yer aldığı ve ihaleli işlerin kapsam dışında bırakılmadığı gözetildiğinde; ihale makamı ile yapılan sözleşme tarihi ve işin ifa tarihleri dikkate alındığında, belirtilen dönemler için söz konusu madde kapsamında davacının 5510 sayılı Kanunun 81’inci maddesinde yer alan teşvik koşullarının diğer şartlarını taşıması halinde yararlandırılması gerekmektedir..."

6.Mahkeme tarafından bozma ilamına uyularak yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kısmen kabulü ile davacının 4 ...... sicil no.lu iş yeri için 2011 Mart-2012 Aralık dönemleri için %5 teşvik indiriminden yararlandırılması gerektiğinin tespitine, 100.255,03 TL'nin Kuruma yatırıldığı tarihi takip eden aybaşından itibaren iadenin yapılacağı aybaşına kadar işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya ödenmesine karar verilmiştir.

V.TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davalı Kurum vekili temyiz dilekçesinde özetle; cevap ve önceki temyiz dilekçelerini tekrarla Kurum işlemlerinin yerinde olduğu, eksik araştırma ile karar verildiği iddiasıyla temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, prim teşvik hükümlerinden yararlandırılmaması gerektiğinin tespiti ile fazla ödemenin istirdadına ilişkindir.

1.Temyiz olunan nihai kararların bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun Geçici 3. maddesi yollamasıyla 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun 428. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2.Temyizen incelenen Mahkeme kararının önceki Yargıtay bozma ilâmına uygun biçimde verilmiş olduğu, bozma ile kesinleşen ve karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR