Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2025/10165 K.2025/13213

İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak verilen karar; davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde, davacının SGK Bursa İl Müdürlüğüne bağlı... işyeri sicil numaralı ...'e ait iş yerinde 01.06.1976 tarihinde çalışmaya başladığını, yaşlılık aylığı tahsisi için Kayseri Melikgazi Sosyal Güvenlik Merkezine yaptığı başvuru üzerine; ilk işe giriş tarihinin Kurum kayıtlarında 01.08.1977 olarak göründüğü, bu tarihin ise askerlik görevini ifa ettiği tarihe denk geldiği,

sigortalılık başlangıcının 17.01.2003 olduğu belirtilmek sureti ile tahsis talebinin reddedildiğini ancak davacının askerlik görevini 28.06.1976- 28.02.1978 tarihleri arasında ifa ettiğini, ....'e ait ... sicil numaralı iş yerinde 01.06.1976 tarihinde işe başladığını, Kurumca veya işverence yapılan hata sonucu işe başlangıç tarihinin 01.08.1977 olarak yazıldığını ileri sürerek; davacının sigortalılık başlangıç tarihinin 01.06.1976 olduğunun tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı Kurum vekili, davacının varsa çalışma olgusunun usulünce ispatlanması gerektiğini, Kurum işlemlerinin yerinde ve yasal mevzuata uygun olup, davanın reddi gerektiğini bildirmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 15.12.2021 tarihli kararı ile davacının 01.08.1977 tarihinden önce 01.06.1976 tarihinde işe girdiği ve işe giriş bildirgesindeki imzanın 1976 yılında ilk işe girişinde alındığı hususunun ortaya konulamadığı gerekçeleri ile davanın reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin 15.12.2021 tarihli kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin 24.11.2022 tarihli kararı ile davalı Kurum vekilinin istinaf isteminin reddine karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

Bölge Adliye Mahkemesinin 24.11.2022 tarihli kararının süresi içinde davacı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine Dairece,"... Mahkemenin, davacının 01.06.1976 tarihinin sigorta başlangıcı olduğu yönündeki iddiasına ilişkin talebinin hak düşürücüyü süreye uğradığı yönündeki yaklaşımında bir isabetsizlik bulunmamaktadır.

Ne var ki, Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 26 ncı maddesi uyarınca mahkemeler talepten azına da hükmedebileceğinden bu bağlamda 01.08.1977 tarihli işe giriş bildirgesinin varlığı karşısında,davacının 28.06.1976-28.02.1978 tarihleri arasında askerlik yükümlüsü olduğu da gözetilip öncelikle 01.08.1977 tarihli işe giriş bildirgesinin düzenleme tarihi olan 03.08.1977 tarihi itibariyle ve sigorta başlangıç tarihi itibariyle ilgili askeri birliğinde fiilen asker olup olmadığı,

değilse hangi suretle birliğinden ayrıldığı hususu ilgili askeri merciler nezdinde araştırılıp ayrıldığı tarih ve süresi belirlenmeli,bu kapsamda dava dışı iş yerinden davacı adına 01.08.1977- 24.08.1977 tarihleri arasında yapılan 24 günlük bildirimin, Kurum tarafından önce kabul edilip daha sonra iptal edilme nedeni üzerinde de durulmak suretiyle toplanan ve toplanacak tüm deliller birlikte değerlendirilmek suretiyle davacının gerçek çalışma olgusu, somut ve inandırıcı bilgilere dayalı biçimde ortaya koyulmalıdır..." gerekçesiyle kararın bozulmasına karar verilmiştir.

B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen İkinci Karar

İlk Derece Mahkemesinin ilam başlığında tarih ve sayısı belirtilen kararı ile "..dosya kapsamındaki bilgi ve belgelerden, davacının dava dilekçesinde, dava dışı işveren tarafından Kuruma verilen 01.08.1977 tarihli işe giriş bildirgesinin aslında 01.06.1976 tarihine ait olduğunun ve işveren veya Kurumun hatası sonucu 01.08.1977 tarihi olarak yazıldığının iddia edilerek Kurum kayıtlarının düzeltilerek sigorta başlangıç tarihinin 01.06.1976 tarihi olduğunun tespitine karar verilmesinin talep edildiği, dosyada bulunan davacıya ait askerlik belgesinde 28.06.1976-28.02.1978 tarihleri arasında askerlik yaptığının anlaşıldığı,

davacının 01.08.1977 tarihli işe giriş bildirgesinde beyan edilen tarihte askerde olduğu, ancak işe giriş bildirgesinde davacının imzasının olduğu, davacı tarafça Mahkemeye sunulan 06.07.2021 tarihli dilekçede, işe giriş bildirgesindeki imzanın davacıya ait olduğunun fakat davacıdan bu imzanın işveren tarafından 1976 yılında alındığının beyan edildiği, iş yerinin 03.07.1977 tarihinde kanun kapsamına alındığı, bu tarihten önce dava dışı iş yerinden Kuruma verilen dönem bordrosu bulunmadığı, yine iş yeri dosyası iz ve imha edildiği için denetim raporunun da tespit edilemediği,

dosya kapsamında yapılan 1976 yılına ilişkin komşu araştırmasında herhangi bir komşu iş yeri ve bordrolu çalışanı tespit edilemediği, dosya kapsamında dinlenen davacı tanıkları (aynı zamanda dava dışı iş yerine ait 19 77... . dönem bordroda ismi bulunur) ... ve... ...'ın beyanlarında, 1976 yılında 1 veya 2. ayında Bursa'da ...'de davacı ile birlikte su kanalı açma işinde 2 ay kadar çalıştıklarını beyan etmiş iseler de, söz konusu tanıkların 1976 yılında dava dışı iş yerinden herhangi bir çalışmasının Kuruma bildirilmediği,

bu sebeple bordro tanığı sayılamayacakları, beyanlarında kimin yanında çalıştıklarını hatırlamadıklarını, yine 1976 yılının 1. veya 2. ayında çalıştıklarını beyan etmeleri karşısında anılan tanık beyanlarına da itibar edilmemiş, davacı tarafça 01.08.1977 tarihinden önce 01.06.1976 tarihinde işe girdiği ve işe giriş bildirgesindeki imzanın 1976 yılında ilk işe girişinde alındığı hususu ortaya konulamadığı, ayrıca Yargıtay kararında belirtildiği üzere davacının askerde olduğu süreler ilgili askerlik şubesinden sorulmuş olup gelen cevabi yazıda davacının askerlik görevini yaparken 15.12.1977 tarihinde 75 gün izin kullandığı bildirildiği,

buna göre 01.08.1977 tarihli işe giriş bildirgesinin düzenleme tarihi olan 03.08.1977 tarihi itibariyle ve sigorta başlangıç tarihi itibariyle ilgili askeri birliğinde fiilen asker olduğu anlaşılmış olup 01.08.1977 tarihli sigorta giriş bildirgesi kapsamında da tespit kararı verilmesinin mümkün olmadığı anlaşıldığından...." gerekçesiyle, davanın reddine karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili temyiz dilekçesinde, davacının, askere gitmeden önce 01.06.1976 tarihinden itibaren 24 gün ...'e ait iş yerinde çalıştığını, askerlik görevini ifa ederken, sigortalılık bildirimi yapılan ....'e ait iş yerinde işe giriş bildirgesi veya bordro imzalamasının söz konusu olmadığını, davacının askerlik görevini yaptığı dönemde askerlere izin de kullandırılmadığını, işverence aylık dönem bordrosunun süresi içinde Kuruma verilmemesi ve Kurumun da gerekli tespit ve incelemeleri yapmaması nedeniyle davacının mağdur olduğunu, ...'e ait iş yerinde 01.08.1977 tarihinden önce çalışan işçiler olduğuna yönelik itirazları üzerine anılan iş yerinin kanun kapsamına alınış tarihinin de 03.07.1977 olarak değiştirildiğini belirterek kararın temyizen bozulmasını talep etmişlerdir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Dosya içeriğine, bozmanın mahiyeti ve kapsamına göre taraflar arasındaki uyuşmazlık, sigorta başlangıcının tespiti istemine ilişkindir. Temyiz olunan nihai kararların bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Temyizen incelenen İlk Derece Mahkemesi kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; temyiz dilekçelerinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VII. KARAR