Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2025/10174 K.2025/15078

İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak verilen karar fer'i müdahil Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I.DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının, davalı işyerinde 25.02.2011 – 30.08.2012, 05.01.2015 – 17.11.20 15... .02.2017 – 18.06.2017 tarihleri arasında kesintisiz bir şekilde hizmet akdine bağlı olarak en son net 3.000,00 TL ücretle çalıştığının tespitine karar verilmesini istemiştir.

II.CEVAP

1.Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının davalı işyerinde 23.07.2011 tarihinde işe başladığını, bu tarihten itibaren çalıştığı sürelerin Kuruma bildirildiğini, çalışmasının kesintili olduğunu belirterek davanın reddine karar verilmesini istemiştir. 2.Fer'i müdahil Kurum vekili cevap dilekçesinde özetle; davanın 5 yıllık hak düşürücü süreden sonra açıldığını, bildirilmeyen hizmet süreleri için Kurumun herhangi bir sorumluluğunun bulunmadığını, eksik bildirildiği iddia edilen süreye ilişkin çalışmaların bordro, puantaj ve vergi kayıtları gibi belgelerle kanıtlanması gerektiğini belirterek, davanın reddini istemiştir.

III.İLK DERECE MAHKEME KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 01.11.2022 tarih ve 2021/222 - 2022/316 E.K. sayılı kararıyla; davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

IV.İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde fer'i müdahil Kurum vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin 23.03.2023 tarih ve 2023/595 - 2023/669 E.K. sayılı kararı; istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V.BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Birinci Bozma Kararı

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde fer'i müdahil Kurum vekili tarafından temyiz isteminde bulunulması üzerine, Daire kararı ile ...

Davanın, hem hizmet tespiti hem de prime esas kazanç tespiti istemine ilişkin olduğu, gerekçe bölümünde hizmet tespiti istemi ile ilgili Mahkemece kabul edilen dönemler belirtilmiş olsa da, hüküm fıkrasının 2 numaralı paragrafında sadece prime esas kazanç tespiti istemine ilişkin talep açısından kabul edilen dönemlerin gösterilmesi ve bu dönemlerde "sigortalı olarak çalıştığının tespitine" denilmek suretiyle de gerekçe bölümüyle çelişki oluşturularak, infazda tereddüt yaratacak şekilde hüküm kurulmasının isabetsiz olduğu,

Mahkemece, hem hizmet tespiti hem de prime esas kazanç istemi açısından ayrı ayrı olmak üzere kabul edilen dönemler hüküm bölümünde infaza elverişli şekilde ayrıca ve açık olarak gösterilmek suretiyle hüküm kurulması gerektiği belirtilerek, bozma nedenine göre sair yönler incelenmeksizin hüküm bozulmuştur.

B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen İkinci Karar

İlk Derece Mahkemesinin 12.03.2024 tarih ve 2024/44 - 2024/129 E.K. sayılı kararı ile bozma kararına uyularak, davacının davasının kısmen kabulü ile

1-Davacının 07.03.2011-22.07.2011 tarihleri arasındaki çalışmalar yönünden hizmet tespiti talebinin reddine,

2-Davacının, ... sicil sayılı işyerinde; 23.07.2011 - 31.12.2011 tarihleri arasında, 01.01.2012 - 30.06.2012 tarihleri arasında, 01.07.2012 - 30.08.2012 tarihleri arasında, 01.02.2015 - 30.06.2015 tarihleri arasında, 01.07.2015 - 17.11.2015 tarihleri arasında, 25.02.2017 - 28.02.2017 tarihleri arasında hizmet akdiyle çalıştığının tespitine,

3-Davacının, ... sicil sayılı işyerinde; 23.07.2011 - 31.12.2011 tarihleri arasında günlük 46,04 TL/brüt ücretle, 01.01.2012 - 30.06.2012 tarihleri arasında günlük 48,75 TL/brüt ücretle, 01.07.2012 - 30.08.2012 tarihleri arasında günlük 51,73 TL/brüt ücretle, 01.02.2015 - 30.06.2015 tarihleri arasında günlük 66,08 TL/brüt ücretle, 01.07.2015 - 17.11.2015 tarihleri arasında günlük 48,75 TL/brüt ücretle, 25.02.2017 - 28.02.2017 tarihleri arasında günlük 111,90 TL/brüt ücretle ve hizmet akdiyle çalıştığının tespitine karar verilmiştir.

C. İkinci Bozma Kararı

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde fer'i müdahil Kurum vekili tarafından temyiz isteminde bulunulması üzerine Dairenin 24.09.2024 tarih ve 2024/9959 - 2024/8905 E.K. sayılı kararı ile ...

İnceleme konusu eldeki davada, Mahkemece bozmaya uyularak hükümde belirtilen gerekçelerle davanın kısmen kabulüne karar verilmiş ise de hizmet tespiti yönünden verilen karar isabetli olup, prime esas kazanç tespiti yönünden tanık beyanları doğrultusunda asgari ücretin 1,65 katı esas alınarak talep edilen dönemler itibariyle geriye doğru oranlama yöntemiyle hazırlanan bilirkişi raporu ile sonuca gidilmesi hatalı olmuştur.

Mahkemece yapılacak iş; işçilik alacaklarına ilişkin davanın varlığı ve neticelenip kesinleşmesi karşısında, işçilik alacağı dosyası sonucu davacıya ödeme yapılıp yapılmadığı hususu açıklığa kavuşturulup, işverence sigortalıya ödemenin yapılması halinde sadece hizmetin gerçekleştiği son ayın prime esas kazancına dahil edilebileceği gözetilerek karar vermek olmalıdır, şeklindeki gerekçeyle hüküm bozulmuştur.

D. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Üçüncü Karar İlk Derece Mahkemesinin 25.03.2025 tarih ve 2024/506 - 2025/94 E.K. sayılı kararı ile bozma kararına uyularak yapılan yargılama ile davacının işçilik alacağı dosyasının bulunmadığından yeniden hesaplama yaptırılamadığı gerekçesiyle bir önceki karar gibi davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Fer'i müdahil Kurum vekili temyiz dilekçesinde özetle; kararın usul ve kanuna aykırı verildiğini, bilirkişi raporunun hatalı tespitler içerdiğini, çelişkili tanık beyanlarının hükme esas alındığını, davacı tarafça asgari ücretin üzerinde bir ücretle çalıştığının yazılı delillerle ispatlanamadığını belirterek, kararın temyizen bozulmasını istemiştir.

VII. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA, Dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine, Üye ...'ın muhalefetine karşı, Başkan ... ve Üyeler ..., ... ve ...'ün oyları ve oy çokluğuyla, 11.11.2025 tarihinde karar verildi.

KARŞI OY GERKEÇESİ

1. Çoğunluk ile aradaki temel uyuşmazlık prime esas kazanç tespiti için, aylık ücret tutarının 6100 sayılı HMK.’un 2 00... . maddelerinde belirtilen sınırları aştığı veya bordroların işçinin imzasını taşıdığı takdirde yazılı delille kanıtlanması gerekip gerekmediği” noktasında toplanmaktadır. 2. Daha önce Dairemizin 2020/11683 Esas, 2021/10353 Karar sayılı kararında yazılan karşı oy gerekçelerinde açıklandığı üzere;

Sigortalının prime esas kazancının tespitinde, Mahkemece resen araştırma ilkesi ve delil serbestisi kapsamında her türlü delil toplanmalı, tarafların vazgeçmesi ve kabulü ile bağlı olunmadığı gibi salt tanık beyanları ile de yetinilmemeli, yukarda belirtilen 4857 sayılı İş Kanunu, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu ve 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu hükümleri uygulanarak sigortalının yaptığı işin özellikleri(vasıflı olup olmadığı), işyerindeki ve meslekteki kıdemi, meslek unvanı, yapılan işin niteliği, işyerinin özellikleri, emsal işçilere o işyerinde veya başka işyerlerinde ödenen ücretler,

örf ve adetler dikkate alındığında kayıtlarda görünen ücretle çalışmasının hayatının olağan akışına uygun bulunup bulunmadığı da değerlendirilerek ilgili işçi ve işveren kuruluşlarından, sendikalardan, meslek odalarından emsal ücret araştırması yapılmalı, bu konuda açılmış işçilik alacakları davası var ve kesinleşmiş ise delil kabul edilmeli, dolayısı ile inandırıcı, ciddi deliller doğrultusunda ve tüm deliller birlikte değerlendirilerek sonuca gidilmeli, ücretin işçinin yazılı onayı olmadan düşürüldüğü durumda ise yazılı muvafakati yoksa önceki yüksek ücreti esas alınarak prime esas kazanç saptanmalıdır.

3. Nitekim aynı hususlar Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 02.06.2020 tarih ve 2016/10-376 Esas, 2020/306 Karar, 09.07.2020 tarih ve 2016/21-904 Esas, 2020/554 Karar ve 16.07.2020 tarih ve 2016/10-2141 Esas, 2020/585 Karar sayılı kararları ile kabul edilmiştir.

4. Somut uyuşmazlıkta davacı davalıya ait işyerinde döner ustası olarak çalıştığını iddia etmiştir. Ücret ilgili sözleşme yoktur. Davacı vasıflı bir işçidir. Kamu düzeni ve resen araştırma ilkesine göre vasıflı işçi olan davacının prime esas kazancının emsal ücret araştırması ve her türlü delille kanıtlanması esastır. Bordronun senet vasfı yoktur. Prime esas kazancın tespiti yönünde yukarıda belirtilen esaslar ve Hukuk Genel Kurulu kararı uyarınca araştırma yapılmalıdır.

Kaldı ki emsal aynı işyerinde çalışan döner ustası ile ilgili kesinleşen Kırıkkale 1. İş Mahkemesi dosyasında ücretin asgari ücret üzerinde olduğu kabul görmüş, burada dinlenen davalı işveren eşi tanık dönerci ücretinin günlük 45-50,00 Tl olduğunu beyan etmiştir. Diğer taraftan davalı işveren temyize gelmemiştir. Prime esas kazancın gerçek ücretten belirlenmesinde, prim aynı zamanda kamu ve kurum alacağı olduğu için temyiz eden Sosyal Güvenlik Kurumunun menfaati vardır.

Çoğunluğun resen araştırma ilkesi ve kamu düzeni ilkesine aykırı olacak şekilde salt yazılı belge ile sınırlandırılma gerekçesine ve kararın bu gerekçe ile bozulması görüşüne katılınmamıştır.