Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2025/10424 K.2025/17458

Bölge Adliye Mahkemesi davacı vekili ve fer'i müdahil Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin, davalının işyerinde 24.06.2002-15.08.2012 tarihleri arasında aralıksız çalıştırıldığını, belirterek bu tarihler arasında işyerinde çalıştığının tespiti ile hizmetlerinin saydırılması gerektiğine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; dava dilekçesinde yer alan iddiaların tamamen haksız, hukuki dayanaktan yoksun ve soyut olup gerçek dışı olduğunu, husumet olarak yöneltilen ...'ın, işyerinin sahibi olmadığını, oranın çalışanı olduğunu, müvekkiline yönetilen bu davada hukuki yarar bulunmadığını, maddi anlamda, davacı ile müvekkilinin çalıştığı işyeri sahibi arasında hizmet akdi bağlamında bir ilişkinin olmadığını, hizmet akdinin unsurları taşıyan hiçbir veri bulunmadığını savunarak davanın reddini talep etmiştir.

Fer'i müdahil Kurum vekili cevap dilekçesince özetle; davanın hak düşürücü süre içinde açılması gerektiğini, ... adına bir işyeri kaydının olmadığını, hizmet tespit davalarının kamu düzeni ile ilgili olması nedeniyle resen incelenmesi, somut olguya dayandırılması gerektiğini beyanla davanın reddini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kısmen kabulü ile kısmen reddi; davacının 01.01.2004 - 31.12.2008 tarihleri arasındaki dönemde ... isimli işyerinde her ay 2 gün süre ile (11.12.2006-15.12.2006 tarihleri arasında sigortası bildirildiğinden 12/2006 dönemi hariç) toplam; 118 gün süre ile hizmet akdiyle çalıştığının tespitine, fazlaya yönelik talebin reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili ve fer'i müdahil Kurum vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Fer'i müdahil Kurum vekili temyiz dilekçesinde; Mahkemece hatalı ve eksik inceleme ile davanın kabulüne karar verildiğini beyan etmektedir. Davacı vekili temyiz dilekçesinde; davacının, davalıya ait işyerinde 24.06.20 02... .08.2012 tarihleri arasında yaklaşık 10 yıl ağır çalışma koşulları altında kesintisiz bir şekilde çalıştığını beyan etmektedir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, hizmet tespiti istemine ilişkindir.

1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2.Hizmet tespitine ilişkin talebin yasal dayanağı 5510 sayılı Kanun'un 86/9. maddesi olup Anayasal haklar arasında yer alan sosyal güvenliğin yaşama geçirilmesindeki etkisi gözetildiğinde, sigortalı konumunda geçen çalışma sürelerinin saptanmasına ilişkin bu tür davalar kamu düzeni ile ilgili olduğundan özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmeleri zorunludur. Bu bağlamda, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip gerek görüldüğünde kendiliğinden araştırma yapılarak delil toplanabileceği açıktır.

3.Bu tür davalarda Mahkemece yapılacak iş, davacıyla ilgili varsa tüm belge ve kayıtlar işverenden istenilmeli, çalışmanın gerçekleştiği ileri sürülen işyerinin Kurum nezdinde bulunan dosyası, işverence hazırlanması gerekli ücret ödeme bordroları, puantaj kayıtları ve diğer kayıtlar getirtilmeli, dönemsel sigorta primleri bordrosuyla veya aylık prim ve hizmet belgesiyle bildirimleri yapılan sigortalılar tanık sıfatıyla dinlenilmeli, Kurum müfettişlerince inceleme yapılıp yapılmadığı sorulmalı, inceleme yapılmışsa belgeler getirtilmeli,

aynı çevrede faaliyet yürüten ve davacının çalışmasını bilebilecek durumda olan tarafsız nitelikte başka işverenler ve bordrolu çalışanlar yöntemince saptanarak tanık sıfatıyla dinlenilmeli, işçilik alacaklarına ilişkin dava dosyasının varlığı araştırılarak celbedilmeli ve işçilik hakları davasında dinlenen tanıkların anlatımları ile bu dosyada bilgi ve görgüsüne başvurulan tanıkların anlatımları karşılaştırılmalı, varsa çelişki giderilmeli, yargılama sürecinde dinlenen tanık anlatımlarının değerlendirilmesinde, iş yerinin kapsamı, kapasitesi ve niteliği nazara alınmalı, işin mevsimlik olduğu anlaşılırsa dönemleri belirlenmeli,

bu dönemde davacı ile işveren arasındaki sözleşmenin askıda olduğu ve mevsimlik dönemlerde hak düşürücü sürenin işlemeyeceği gözönünde bulundurulmalı; böylelikle; çalışmanın varlığı, başlangıç ve bitiş tarihleri, mevsimlik mi, sürekli mi olduğu, yapılan işin kapsam ve niteliği de nazara alındığında kısmi çalışma mümkün olduğundan kısmi ve kesintili olup olmadığı yöntemince araştırılmalıdır.

4.Davacının 24.06.2002-15.08.2012 tarihleri arasında tezgahtar olarak çalıştığını belirterek bildirilmeyen hizmetlerin tespitini talep etmiş olup, mahkemece 01.01.2004 - 31.12.2008 tarihleri arasında ayda 2 gün çalıştığı yönünde kısmen kabul kararı veriliş ise de verilen karar eksik incelemeye dayalıdır.

Öncelikle davanın somutlaştırılması kapsamında davacının beyanı alınmalı, davalı iş yerinde hangi tarihte çalışmaya başladığı,ne zamana kadar çalıştığı, kimlerle çalıştığı, saat kaçta işe başladığı ve saat kaça kadar işinin devam ettiği, belirli günlerde yardım amacı ile mi davalı iş yerine geldiği, yardım amacı ile iş yerine geliyorsa hangi günlerde geldiği ve saat kaçta geldiği açıkça sorulup belirlenmeli, bu kapsamda bildirilen tanıklar ve bordro tanıkları yeniden dinlenmek suretiyle davacının hangi tarihler arasında çalıştığı tam olarak belirlenerek, davacının kaç gün, günde kaç saat çalıştığı bu çalışmanın; kısmi çalışma olup olmadığı,

çalışmanın çağrı usulü çalışma olup olmadığı, çağrı usulü çalışma ise belli bir periyotta mı yoksa özel günlerde mi çağrıldığı ve özel günlerin hangi gün olduğu sorulmalı, davacının kardeşinin ismi tespit edilerek tanık sıfatı ile dinlenmeli ve böylece çalışma olgusu tereddütsüz bir şekilde ortaya konulması gerekir iken eksik inceleme ile yazılı şekilde karar verilmesi usul ve kanuna aykırı olup, bozma nedenidir.

VI. KARAR