Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2025/10520 K.2025/15313

Taraflar arasındaki asıl davada aksine işlemin iptali ile borçlu olmadığının tespiti, birleşen davada ise yersiz ödenen aylık ve sağlık giderinin yasal faiziyle tahsili istemli davalardan dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince asıl davanın reddine, birleşen davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davacı-birleşen davada davalı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı-birleşen davada davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili, davacının 05.09.2000 tarihinden itibaren yaşlılık aylığı aldığını, 15.01.2016 tarih ve 1 sayılı soruşturma raporuna istinaden, davacının sigortalı hesabına 1985 – 1986 döneminde 5 adet, 1994 – 2000 arasında ise 19 adet tevkifatın usulsüz olarak aktarıldığının tespit edilmesi nedeniyle, bu tevkifatların davacının hesabından çıkarılarak, yaşlılık aylığının iptal edildiğini ve 27.07.2016 tarihli borç tahakkuk yazısı ile yersiz ödenen aylıklardan dolayı borç çıkarıldığını, borç nedeniyle Kuruma itiraz edildiğini, Kurumun 22.08.2016 tarih, 142694506- 2...8 -E.4611510 sayılı yazı ile itirazın reddine karar verildiği,

davacının usulsüz tevkifat yüklenmesi ile ilgili kusurunun olmadığını, çiftçilik yapan davacının sattığı ürünlerden tevkifat yapıldığını, 16 yıl sonra davacının aylığının iptal edilerek borç çıkarılması işleminin hukuka ve hakkaniyet kurallarına aykırı olduğunu, davacının tahakkuk ettirilen borcu ödeme durumunun da bulunmadığını belirterek, Kurum işleminin iptaline borçlu olmadığının tespitine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Birleşen davada davacı vekili, davalının, 01.10.2000 tarihinden itibaren yaşlılık aylığı aldığını, kurum müfettişi tarafından düzenlenen 15.01.2016 tarih (1) sayılı soruşturma raporuna ve Başkanlık makamının 14.03.20 16...

795 sayılı oluruna istinaden prim ve tevkifat tutarlarının sigortalı hesaplarına usulsüz olarak yüklendiği tespit edildiğinden yaşlılık aylığının kesildiğini, davalı tarafa 65.771,96 TL aylık tutarı ve 26.813,89 TL sağlık giderinin yersiz ödendiğini, Kurum tarafından yersiz ödemelerin tahsili için davalı tarafa borç bildirim belgesi gönderilmiş ise de davalı tarafça ödeme yapılmadığını ve borca itiraz edildiğini, prim ve tevkifat tutarlarının sigortalı hesaplarına usulsüz olarak yüklendiğinin müfettiş tarafından düzenlenen 15.01.2016 tarih (1) sayılı soruşturma raporunda tespit edildiğini belirterek,

dava konusu ödemelerin ödeme tarihinden itibaren işleyecek faiziyle birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

Davalı Kurum vekili, Kurum işlemlerinde usul ve yasaya aykırı bir hususun bulunmadığını belirterek davanın reddini istemiştir. Birleşen davada davalı vekili, kendi hesabına yüklenen sahte tevkifatlardan haberdar olmadığını, hep tarımsal faaliyetine dayanan kazancı ile geçindiğini, buna göre tarım sigortalısı olduğunu belirterek, haksız ve hukuka aykırı Kurum işlemlerinin iptali ile borçlu olmadığının tespitine karar verilmesini, davacı Kurumun davasının reddini karar verilmesi gerektiğini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile "...Mahkememizce İstinaf ilamı doğrultusunda yapılan araştırmalarda, ...

3.Ağır Ceza Mahkemesince davacının yapılan yargılaması sonucunda sanık tarafından işlendiğinin sabit olmaması nedeni ile beraatine karar verildiği ve verilen beraat kararının kesinleştiği dosyada bilirkişi raporunun bulunmadığı, davacının prim hesabında 6 adet prim ve 19 adet tevkifat olduğu, 5 adet primin 01.09.2000 tarihinde yüklendiği, 1994-2000 tarihleri arasında 17 adet tevkifatın 01.09.2000 tarihinde aktarıldığı, toplamda hesabına 19 adet tevkifatın yüklendiği, davacının prim hesabına yüklenen 1985-1986 tarihli 5 adet primin ...'in Bağ-Kur numarasından aktarıldığı, ...

Şeker Fabrikası tevkifat listelerinde davacının adına kesinti olmadığının görüldüğü, ... İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğünden gelen cevaba göre davacının 1985-19 86... -2000 tarihleri arasında tarımsal faaliyette bulunduğuna dair herhangi bir kayıt ve belge olmadığı, Sivrihisar İlçe Jandarma Komutanlığı'ndan gelen cevaba göre davacının 1985-19 86... -2000 tarihleri arasında tarımsal faaliyette bulunduğunun belirtildiği ancak herhangi bir somut bilgi belge gönderilmediği,

SGK'dan gelen cevaba göre 5 adet prim ve 19 adet tevkifatın çıkarılması durumunda tahsisi koşullarının oluşmayacağı yaşlılık aylığı kazanamayacağı anlaşıldığından ve kesilen prim ve tevkifatları hak ettiğine dair dosyada herhangi bir somut bilgi belge ve delil bulunmadığından ve ispatlanamadığından,

davalı Kurumca yapılan işlemin hukuka uygun olduğu anlaşılmakla asıl davanın reddine, davacıya yapılan 65.771,96 TL yersiz maaş ödemesinin her bir maaşın ödendiği tarihten itibaren işlemek üzere yasal faizi ile birlikte tahsiline, 26.813,89 TL yersiz sağlık yardımı ödemesinin her bir sağlık yardımına ilişkin harcamanın yapıldığı tarihten itibaren yasal faizi ile birlikte tahsiline karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur." gerekçesi ile davanın reddine, birleşen dava yönünden davanın kabulüne,

65.771,96 TL yersiz maaş ödemesinin her bir maaşın ödendiği tarihten itibaren işlemek üzere yasal faizi ile birlikte birleşen dosyanın davalısından tahsili ile birleşen dosyanın davacısına verilmesine, 26.813,89 TL yersiz sağlık yardımı ödemesinin her bir sağlık yardımına ilişkin harcamanın yapıldığı tarihten itibaren yasal faizi ile birlikte birleşen dosyanın davalısından tahsili ile birleşen dosyanın davacısına verilmesine..." karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı-birleşen davada davalı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B.İstinaf Sebepleri Davacı vekili, Mahkemece eksik ve yetersiz inceleme ile davanın reddedildiği, karşı davanın kabulüne ilişkin hüküm kurulmasının hukuka aykırı olduğu, kararın kaldırılması gerektiği, davanın esasının yaşlılık aylığı ile ilgili olduğunu ve kamu düzenine ait olduğu, yeniden esas hakkında haklı davanın kabulüne karşı davanın reddine ilişkin hüküm kurulması gerektiği gerekçeleri ve resen tespit edilecek gerekçelerle istinaf başvurusunda bulunmuştur.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacı-birleşen davada davalı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V.TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı-birleşen davada davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı-birleşen davada davalı vekili istinaf gerekçelerini tekrarla temyiz başvurusunda bulunmuştur. 1.Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, asıl davada aksine işlemin iptali ile borçlu olmadığının tespiti, birleşen davada ise yersiz ödenen aylık ve sağlık giderinin yasal faiziyle tahsili istemine ilişkindir. 2.İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369. maddesinin birinci fıkrası ile 3 70... . maddeleri ile 2926 sayılı Kanun'un ilgili maddeleri. 3.Değerlendirme

İnceleme konusu davada, davacının 05.09.2000 tarihli tahsis talebine istinaden, 20.04.1982-31.10.1983 tarihleri arasında 5 51... sayılı Kanun kapsamında, 01.01.1985-05.09.2000 tarihleri arasında 56 44... sayılı Kanun kapsamındaki sigortalılık süresi üzerinden 01.10.2000 tarihi itibariyle Tarım Bağ-Kur yaşlılık aylığı bağlandığı, davalı Kurum tarafından Tarım Bağ-Kur sigortalılığı kapsamında sahte yüklendiği tespit edilen tevkifatların iptali sonucu davacının 2926 sayılı Kanun kapsamındaki sigortalılık süresinin 01.01.1985-30.06.1985 tarihi itibariyle terk kodu işlenmesi,

01.05.2008 tarihinde yeniden tescil ile aynı tarih itibariyle 63 kodu ile terk işlendiği, 01.05.2015 tarihi itibariyle yeniden tescil işleminin yapıldığı, yaşlılık aylığı koşullarının ortadan kalkması nedeniyle aylığın bağlandığı tarih itibariyle iptal edilerek 27.02.2006-27.04.2016 arasında ödenen aylıkların borç olarak çıkarıldığı, asıl davada davacının Kurum işlemlerinin iptalini talep ettiği, birleşen davada ise Kurumun yersiz ödenen aylık ve sağlık giderlerinin yasal faizleriyle tahsilini talep ettiği, Mahkemece asıl davanın reddine, birleşen davanın kabulüne karar verildiği anlaşılmaktadır.

Dosya içinde bulunan bilgi ve belgelere göre, davacının davalı Kurum tarafından 29.03.1985 tarihindeki re'sen tescil işlemi ile 01.01.1985 tarihinden itibaren tescil edildiği, davacının 30.04.2015 tarihine kadar Tarım Bağ-Kur sigortalısı olarak kabul edildiği, ancak prim ödemelerinin bulunmaması nedeniyle kesilen yaşlılık aylığının bağlanamadığı ancak halihazırda Tarım Bağ-Kur sigortalılık sürelerinin durdurulduğu,

Dairemizce temyiz aşamasında yapılan geri çevirme sonucu dosya içine alınan 19.03.2025 tarihli davalı Kurum cevabi yazısında da davacının 30.06.1985 tarihi itibariyle ihya edilecek sigortalılık süresinin bulunduğunun belirtilmesi karşısında, Mahkemece, yaşlılık aylığı tahsisine esas sigortalılık süresine ilişkin çıkarılan, güncellenmiş prim borcunun ödenmesi için davacıya ödeme için mehil verilmeli, prim borcunun ödenmesi halinde ise ödemeyi takip eden aybaşından itibaren yaşlılık aylığının bağlanabileceği gözetilerek bir karar verilmelidir.

Bu maddi ve hukuki olgular gözetilmeksizin yazılı şekilde hüküm tesisi usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.

VI.KARAR