Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2025/11797 K.2025/17855

Bölge Adliye Mahkemesi davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının, davalı işyerinde işe başladığı 15.03.2008 tarihinden 02.01.2012 tarihinde kadar gösterilmeyen sigortalılık süresinin tesbitine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı İş Kurumu ile Mülga ... İl Çevre ve Orman Müdürlüğü arasında yapılan Toplum Yararına Çalışma Projesi kapsamında ağaçlandırma, erozyon kontrolü ve fidanlıklarda fidan bakım ve onarımı işlerinde 15.09.2010-11.11.2010 tarihleri arasında çalıştığını belirterek davanın reddini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili temyiz dilekçesinde; Mahkemece hatalı ve eksik inceleme ile karar verildiğini, talebi gibi karar verilmesi gerektiğini beyan etmektedir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, hizmet tespiti istemine ilişkindir.

1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2.Hizmet tespitine ilişkin talebin yasal dayanağı 5510 sayılı Kanun'un 86/9. maddesi olup Anayasal haklar arasında yer alan sosyal güvenliğin yaşama geçirilmesindeki etkisi gözetildiğinde, sigortalı konumunda geçen çalışma sürelerinin saptanmasına ilişkin bu tür davalar kamu düzeni ile ilgili olduğundan özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmeleri zorunludur. Bu bağlamda, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip gerek görüldüğünde kendiliğinden araştırma yapılarak delil toplanabileceği açıktır.

3.Bu tür davalarda Mahkemece yapılacak iş, davacıyla ilgili varsa tüm belge ve kayıtlar işverenden istenilmeli, çalışmanın gerçekleştiği ileri sürülen işyerinin Kurum nezdinde bulunan dosyası, işverence hazırlanması gerekli ücret ödeme bordroları, puantaj kayıtları ve diğer kayıtlar getirtilmeli, dönemsel sigorta primleri bordrosuyla veya aylık prim ve hizmet belgesiyle bildirimleri yapılan sigortalılar tanık sıfatıyla dinlenilmeli, Kurum müfettişlerince inceleme yapılıp yapılmadığı sorulmalı, inceleme yapılmışsa belgeler getirtilmeli,

aynı çevrede faaliyet yürüten ve davacının çalışmasını bilebilecek durumda olan tarafsız nitelikte başka işverenler ve bordrolu çalışanlar yöntemince saptanarak tanık sıfatıyla dinlenilmeli, işçilik alacaklarına ilişkin dava dosyasının varlığı araştırılarak celbedilmeli ve işçilik hakları davasında dinlenen tanıkların anlatımları ile bu dosyada bilgi ve görgüsüne başvurulan tanıkların anlatımları karşılaştırılmalı, varsa çelişki giderilmeli, yargılama sürecinde dinlenen tanık anlatımlarının değerlendirilmesinde, iş yerinin kapsamı, kapasitesi ve niteliği nazara alınmalı, işin mevsimlik olduğu anlaşılırsa dönemleri belirlenmeli,

bu dönemde davacı ile işveren arasındaki sözleşmenin askıda olduğu ve mevsimlik dönemlerde hak düşürücü sürenin işlemeyeceği gözönünde bulundurulmalı; böylelikle çalışmanın varlığı, başlangıç ve bitiş tarihleri, mevsimlik mi sürekli mi olduğu, yapılan işin kapsam ve niteliği de nazara alındığında kısmi çalışma mümkün olduğundan kısmi ve kesintili olup olmadığı yöntemince araştırılmalıdır.

4.Davacı, davalı işyerinde işe başladığı 15.03.2008 tarihinden 02.01.2012 tarihinde kadar çalıştığını eksik bildirilen hizmetlerin tespitini istemiş olup her ne kadar İlk Derece Mahkemesince davanın reddine karar verilmiş ise de verilen karar eksik incelemeye dayalıdır. Davacının bu dönemde 06.12.2008 - 05.03.2009 tarihleri arasında dava dışı ...

Limited Şirketi nezdinde tam gün hizmet bildirimlerinin olduğu, 14.09.20 09... .11.2010 tarihleri arasında İş Kur kapsamında çalıştığı anlaşılmaktadır.

23.10.2009 tarihinden 05.10.2011 tarihine kadar da değişik zamanlarda davacıya ödemeler yapılmış olup, öncelikle davanın somutlaştırılması kapsamında davacının beyanı alınmak sureti ile dava dışı şirketteki bildirimleri sorulmalı, bu hizmetlerinin iptalinin talep edilmesi durumunda dava dışı şirketin hak alanını ilgilendireceğinden bu şirket davaya dahil edilmeli ve delilleri sorulmalıdır.

Davacının sonraki çalışmalarına ilişkin iddialarına yönelik ise, tanık beyanlarında belirtildiği gibi kooperatif nezdinde geçip geçmediği araştırılmalı, Orman İşletme Müdürlüğünden bu döneme ilişkin sözleşme, ödeme belgesi, çalışma listesi celp edilmeli, talep konusu dönemdeki çalışmaların niteliği, işverenleri ve işin kapsamı belirlenerek sonuca göre karar verilmesi gerekir iken yazılı şekilde davanın reddine kararı verilmesi usul ve kanuna aykırı olup, bozma nedenidir.

VI. KARAR