Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2025/12829 K.2025/15901

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı ve fer'i müdahil Kurum vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili, davacının 12.04.2000-30.10.2015 tarihleri arasında davalı işyerinde çalıştığının ve prime esas kazancının tespitini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı ... ve Tic. A.Ş. vekili; davacının açmış olduğu davanın haksız ve mesnetsiz olup reddine karar verilmesini talep ettiklerini, her ne kadar davalı işyerinde çalışan işçilerin maaşları aylık olarak bankaya yatmakta ise de gerek davalı şirketin gerekse ...'taki diğer tuğla ve kiremit fabrikalarındaki çalışmanın yevmiye usulü yapıldığını ve sıkı bir mesai takibinin olmadığını, sabah işe gelen işçinin yevmiyesinin işlendiğini, ertesi gün işe gelmeyen işçiye neden işe gelmediğinin sorulmadığını ve işten çıkışının verilmediğini, işyerlerinin çok fazla işçiye ihtiyacı olmadığı için işçilerin düzensiz işe gelmelerine işverenlerin çok müdahil olmadığını belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Fer'i müdahil Kurum vekili; Kurum kayıtlarına göre davacının 1...1 sigorta sicil numarası ile şahsi sicil dosyası incelenmesinde, davacının 12.04.2000-10.11.2015 tarihleri arasında sigortalı olarak çalıştığının gözüktüğünü, çalıştığı sürelerde primlerinin ödendiğini, bunların dışında çalışmasının olmadığını belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kısmen kabulüne, davacı ...'nin davalı ... Ticaret A.Ş adlı işyerinde; davacının 01.01.2013-30.10.2015 tarihleri arasında sürekli ve kesintisiz çalıştığının tespiti ile davalı şirket tarafından Kuruma bildirilmeyen.

20 00... . dönem (10.04.2000 sig. giriş) 12 günün, 20 00... . dönem 34 günün, 20 00... . dönem 94 günün, 20 01... . dönem 60 günün, 20 01... . dönem 79 günün, 20 01... . dönem 36 günün, 20 02... . dönem 60 günün, 20 02... . dönem 32 günün, 20 02... . dönem 58 günün, 20 03... , dönem 43 günün, 20 03... . dönem 43 günün, 20 03... . dönem 49 günün, 20 04... . dönem 38 günün, 2004 yılı Mayıs ayı 7 günün, 2004 yılı Haziran ayı 7 günün, 2004 yılı Temmuz ayı 7 günün, 2004 yılı Ağustos ayı 7 günün, 2004 yılı Eylül ayı 9 günün, 2004 yılı Ekim ayı 12 günün, 2004 yılı Kasım ayı 12 günün, 2004 yılı Aralık ayı 15 günün, 2005 yılı Mart ayı 20 günün,

2005 yılı Nisan ayı 10 günün, 2005 yılı Mayıs ayı 8 günün, 2005 yılı Haziran ayı 7 günün, 2005 yılı Temmuz ayı 7 günün, 2005 yılı Ağustos ayı 7 günün, 2005 yılı Eylül ayı 7 günün, 2005 yılı Ekim ayı 7 günün, 2005 yılı Kasım ayı 7 günün, 2005 yılı Aralık ayı 5 günün, 2006 yılı Mart ayı 26 günün, 2006 yılı Nisan ayı 4 günün, 2006 yılı Mayıs ayı 1 günün, 2006 yılı Haziran ayı 2 günün, 2006 yılı Aralık ayı 2 günün, 2007 yılı Mart ayı 8 günün, 2007 yılı Nisan ayı 16 günün, 2007 yılı Mayıs ayı 13 günün, 2008 yılı Mart ayı 8 günün, 2009 yılı Aralık ayı 27 günün, 2010 yılı Mart ayı 7 günün, 2010 yılı Eylül ayı 5 günün, 2010 yılı Kasım ayı 4 günün,

2010 yılı Aralık ayı 25 günün, 2011 yılı Mart ayı 2 günün, 2011 yılı Aralık ayı 15 günün, 2012 yılı Mart ayı 13 günün, 2012 yılı Aralık ayı 13 günün ve 2013 yılı Ocak ayı 18 günün, 2013 yılı Aralık ayı 3 günün, 2014 yılı Ocak ayı 2 günün, 2014 yılı Şubat ayı 9 günün, 2015 yılı Şubat ayı 25 günün bulunduğunun toplam 1047 gün çalışmasının tespitine, fazlaya ilişkin istemin reddine, davacının çalışmalarındaki son ücretin 1.738,27 TL olduğunun tespitine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile taraf vekillerinin istinaf isteminin esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davalı vekili, çalışmanın ispatlanmadığını belirterek kararın bozulmasını talep etmiştir. Fer'i müdahil Kurum vekili, yeterli inceleme yapılmadığını belirterek kararın bozulmasını talep etmiştir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, hizmet ve prime esas kazanç tespiti istemine ilişkindir. Davanın yasal dayanaklarından olan 506 sayılı Kanun'un “Prime esas ücretler” başlığını taşıyan 77. maddesinin 1. fıkrası ile 5510 sayılı Kanun'un “Prime esas kazançlar” başlıklı 80. maddesinin 1. fıkrasında, sigortalıların prime esas kazançlarının nasıl belirleneceği açıklanmıştır.

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 200. maddesinde, bir hakkın doğumu, düşürülmesi, devri, değiştirilmesi, yenilenmesi, ertelenmesi, ikrarı ve itfası amacıyla yapılan hukuki işlemlerin, yapıldıkları zamanki miktar veya değerleri belirli bir tutarı geçtiği takdirde senetle kanıtlanması gerektiği, bu hukuki işlemlerin miktar veya değeri, ödeme veya borçtan kurtarma (ibra) gibi herhangi bir sebeple belirli bir tutardan aşağı düşse bile senetsiz kanıtlanamayacağı bildirilmiş, 202. maddesinde de senetle kanıtlanması zorunlu konularda yazılı bir delil başlangıcı varsa tanık dinlenebileceği açıklanarak delil başlangıcının,

dava konusunun tamamen kanıtlanmasına yeterli olmamakla birlikte, bunun var olduğunu gösteren ve aleyhine sunulmuş olan tarafça verilen kağıt ve belgeler olduğu belirtilmiştir.

Kuruma ödenmesi gereken sigorta primlerinin hesabında gerçek ücretin/kazancın esas alınması gerekmekte olup hizmet tespiti davalarının kamusal niteliği gereği, çalışma olgusu her türlü kanıtla ispatlanabilmesine karşın ücret konusunda aynı genişlikte ispat serbestliği söz konusu değildir ve değinilen maddelerde yazılı sınırları aşan ücret alma iddialarının yazılı delille kanıtlanması zorunluluğu bulunmaktadır.

Ücret tutarı maddede belirtilen sınırları aştığı takdirde, tespiti gereken gerçek ücretin; hukuksal geçerliliğe sahip olarak düzenlenmiş bulunmaları kaydıyla, sigortalının imzasını içeren aylık ücreti gösteren para makbuzları, banka kayıtları, ticari defter kayıtları, ücret bordroları gibi belgelerle kanıtlanması olanaklıdır.

Yazılı delille ispat sınırının altında kalan miktar için tanık dinlenebileceği gibi, tespiti istenen miktar sınırı aşsa dahi varlığı iddia edilen çalışmanın öncesine ve sonrasına ait yazılı delil başlangıcı sayılabilecek belgeler bulunuyorsa tanık dinlenmesi mümkündür.

Nitekim Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 20.10.2010 gün ve 2010/10-480 Esas - 2010/523 Karar, 20.10.2010 gün ve 2010/10-481 Esas - 2010/524 Karar, 20.10.2010 gün ve 2010/10-482 Esas - 2010/525 Karar, 19.10.2011 gün ve 2011/10-608 Esas - 2011/649 Karar, 19.06.2013 gün ve 2012/10-1617 Esas - 2013/850 Karar sayılı ilamlarında da aynı görüş ve yaklaşım benimsenmiştir.

İnceleme konusu dosyada; davacı 12.04.2000-30.10.2015 tarihleri arasında davalı iş yerinde çalıştığının ve prime esas kazancının tespitini talep ettiği, Mahkemece asgari ücretin TÜİK emsal ücrete göre oranı bulunarak son ücretin tespit edildiği anlaşılmaktadır.

Dosyadaki yazılara, toplanan bilgi ve belgelere göre davalı ve fer'i müdahil Kurum vekillerinin sair temyiz itirazlarının reddine karar verilmesi gerekmektedir.

Mahkemece davanın kısmen kabulüne karar verilmiş ise de prime esas kazancın tespitine ilişkin karar eksik inceleme ve araştırmaya dayalıdır.

Yukarıda belirtilen hukuki düzenlemeler kapsamında inceleme yapılarak, davacıya yapılan ödemelere ilişkin yazılı belgeler, banka kayıtları olması halinde celp edilmeli, banka kayıtlarında yapılan ödemeler Kuruma yapılan bildirimlerle karşılaştırma yapılarak incelenmeli, eksik bildirim yapılıp yapılmadığı tespit edilmeli, elde edilecek sonuç değerlendirilmek suretiyle hüküm kurulmalıdır.

O halde İlk Derece Mahkemesince yukarıda belirtilen maddi ve hukuki olgular gözetilmeksizin hüküm kurulması usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

VI. KARAR