Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2025/13397 K.2025/16850

İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak verilen karar; davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I.DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının, 1995 yılından 1999 yılına kadar İslahiye ilçesi ...

Belde Belediyesinin su işleri ile ilgilenen işçisi olarak çalıştığını, bu durumun davalılar Belediye ve SGK kayıtları ile sabit olduğunu, 1999 yılından 20.07.2002 tarihine kadar müvekkilinin söz konusu belediyedeki işinden ayrıldığını, ancak 20.07.2002 tarihinden sonra aynı belediye başkanlığında yeniden işçi statüsü ile işe başladığını, müvekkilinin 20.07.2002 tarihinden günümüze kadar çalışmasına devam ettiğini, bu tarihten sonraki hizmetlerinin davalı Belediyece diğer davalı Kuruma bildirilmediğini, 20.07.2002 tarihinden dava tarihine kadar davalı ...

Belediyesinde işçi olarak çalıştığının tespiti ile bu sürelere ait primlerinin davalı ... Belediye Başkanlığı tarafından yatırılmasına ve bu hizmetinin diğer hizmetleri ile birleştirilmesine, yargılama giderleri ve ücreti vekaletin davalılar üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II.CEVAP

1.Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının diğer davalılara ait iş yerinde çalıştığının tespiti talebine ilişkin davanın reddi gerektiğini, davanın hak düşürücü süre yönünden de reddini talep ettiklerini, "zaman ve bağımlılık" unsurlarının gerçekleşmiş olması gerektiğinden davacının iddia ettiği çalışmasının zaman ve bağımlılık yönünden gerçekleşip gerçekleşmediğinin kontrol edilmesi gerektiğini, izah edilen sebeplerle emsal kararlarında öngörüleren araştırmaların yapılmasını, oluşacak duruma göre davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

2.Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; davanın 506 sayılı Kanun'un 79/8. maddesi gereğince 5 yıllık hak düşürücü süreye tabi olduğunu, davalı işverenin resmi bir kurum olduğunu, Belediye Başkanlığının bünyesinde çalıştığı işçileri SGK'ya bildirmek zorunda olduğunu, davacının çalıştığı sürelerin Kuruma bildirildiğini, bunun dışında herhangi bir çalışmanın söz konusu olmadığından davacının davalı işverene ait iş yerinde kuruma bildirilen günler dışında çalıştığını gösterir herhangi bir tespit ve belge bulunmadığından davanın reddinin gerektiğini beyan etmiştir.

III.İLK DERECE MAHKEME KARARI

İlk Derece Mahkemesi tarafından 18.02.2021 tarih ve 2016/51 E. 2021/87 K. sayılı karar ile davanın kabulüne, davacının, davalı Kurumda 20.07.2002-09.10.20 11... .03.2012- 11.11.2013 tarihleri arasında sigortalı hizmetinin bulunduğu 3800 gün asgari ücret ile çalıştığının tespitine karar verilmiştir.

IV.BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

İlk Derece Mahkemesinin 18.02.2021 tarihli kararının süresi içinde davalı Kurum vekili ve davalı ... vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine Dairece, "...İnceleme konusu davada, davacı, 20.07.2002 tarihinde 6360 sayılı Kanun ile davalı Belediyeye bağlanan ... Belediye Başkanlığında çalışmaya başladığını, dava tarihine kadar çalıştığını, bu sürelerin kuruma bildirilmediğini belirterek söz konusu dönemde çalıştığının tespitini talep etmiştir.

Mahkemece davanın kabulüne karar verilmiş ise de Mahkemece bozma kararında belirtilen hususların yerine getirilmediği ve bu haliyle dosyada yer alan bilgi ve belgelerin karar vermeye elverişli olmadığı görünmektedir. Bu bakımdan, davalı işverenin kamu kurumu olduğu, kamu kuruluşlarında çalışanların hizmetlerinin kayıtlara geçirilmesinin ve ücret ödemelerinin belgelere dayandırılmasının asıl olduğu göz önünde tutularak; öncelikle devreden ...

Belediyesine ait ücret bordroları, puantaj ve muhasebe kayıtlarının devir esnasında hangi kuruma verildiği, nerede olduğu araştırılarak tüm kayıtlar getirtilmeli, belediye tarafından ücret ödenen işçilerin isimleri tespit edilmeli, davacının isminin olup olmadığı belirlenmeli, yoksa nedeni araştırılmalı, tanıkların kayıt dışı çalışanların ücretlerinin elden ödendiğini beyan etmeleri karşısında bu husus açıklığa kavuşturulmalı, kimin ödediği tespit edilip tanık olarak beyanına başvurulmalı, elden de ödense bu ücretlerin belgelerde hangi gider kaleminden, ne şekilde gösterildiği tespit edilip, uyuşmazlık konusu husus,

hiçbir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak biçimde çözümlenip deliller hep birlikte değerlendirilip takdir edilerek, varılacak sonuca göre bir karar verilmelidir. Mahkemece, bu maddi ve hukuki olgular göz ardı edilerek eksik araştırma ve inceleme sonucu yazılı şekilde hüküm kurulması, usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir..." gerekçesiyle kararın bozulmasına karar verilmiştir.

B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Bozma sonrası İlk Derece Mahkemesinin ilam başlığında tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davalı işverenin kamu kurumu olduğu, kamu kuruluşlarında çalışanların hizmetlerinin kayıtlara geçirilmesinin ve ücret ödemelerinin belgelere dayandırılmasının asıl olduğu göz önünde tutularak; öncelikle devreden ...

Belediyesine ait ücret bordroları, puantaj ve muhasebe kayıtlarının devir esnasında hangi kuruma verildiği araştırıldığı, yapılan araştırma neticesinde 24.07.2023 tarihli ... cevabi yazısında 6360 sayılı Kanun ile İslahiye Belediyesine devredilen ...

Belediyesine ait arşivlerin 06.02.2023 tarihinde ve sonrasında meydana gelen depremlerde enkaz altında kaldığı, herhangi bir bilgi veya belgeye rastlanmadığı, davacının çalışmasını bildirir yönetmelikle tespit edilen belgeler işveren Kurum tarafından bildirilmediği, ayrıca davacının çalışmalarının Kurumca tespit edilmediği, tanık beyanları, davalının kamu kurumu olması, ücret ödemesinin belgelere dayandırılmasının asıl olması ile müzekkere cevapları birlikte değerlendirildiğinde; davacının davalı ...

Başkanlığına ait iş yerinde iddia ettiği tarih aralığının tamamında çalışma olgusunu ispat edemediği, davalı iş yerinin resmi bir kamu kurumu olmasının iş yerlerinde İşçi Kanunu kapsamında çalışacak personelin işe alınması yönünden belli bir esas ve usule bağlı olduğundan, resmi kamu kurumu olan davalı iş yerinde çalışan bir personeli yaklaşık 10 yıla yakın bir süre gayri resmi olarak ücret ödemelerinin banka bilgilerine geçmemesinin hayatın olağan akışına ayrı olduğu, ayrıca dinlenen tanık beyanlarından ...

Belediyesi çalışanlarının ücret ödemesinin 2000 yılından sonra banka kanalıyla yapıldığı, davacıya banka kanalıyla bir ödeme yapılmadığı, davacının kısa bir dönem Belediyede çalıştığı, bu dönemde 10.10.2011-30.03.2012 tarihleri arası hizmetlerinin tam olarak Kuruma bildirilmiş olduğu anlaşıldığından eldeki davanın ispatlanamadığından davanın reddine dair karar verilmiştir.

V.TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; davanın kabulü yerine reddine karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup, bu sebeple söz konusu kararın bozulmasını ileri sürerek temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

1.Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre davacı vekilinin aşağıdaki 2 no.lu paragrafın kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

2.5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun Geçici 7. maddesi uyarınca davanın yasal dayanağı 506 sayılı Kanun'un 79/10. maddesidir.

Anılan Kanun'un 6. maddesinde ifade edildiği üzere, “sigortalı olmak hak ve yükümünden kaçınılamaz ve vazgeçilemez.” Anayasal haklar arasında yer alan sosyal güvenliğin yaşama geçirilmesindeki etkisi gözetildiğinde, sigortalı konumunda geçen çalışma sürelerinin saptanmasına ilişkin davalar, kamu düzenine ilişkin olduğundan, özel bir duyarlılık ve özenle yürütülmesi zorunludur.

Bu bağlamda, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için bu tür davalarda tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip, gerek görüldüğünde resen araştırma yapılarak kanıt toplanabileceği de göz önünde bulundurulmalıdır.

İnceleme konusu davada, davacı, 20.07.2002 tarihinde 6360 sayılı Kanun ile davalı Belediyeye bağlanan ... Belediye Başkanlığında çalışmaya başladığını, dava tarihine kadar çalıştığını, bu sürelerin Kuruma bildirilmediğini belirterek söz konusu dönemde çalıştığının tespitini talep etmiştir.

Mahkemece kayıtların depremde zayi olması hususu davanın reddi için yeterli olmayıp, davalı işverenin kamu kurumu olduğu, kamu kuruluşlarında çalışanların hizmetlerinin kayıtlara geçirilmesinin ve ücret ödemelerinin belgelere dayandırılmasının asıl olduğu göz önünde tutularak, uyuşmazlık konusu dönemde davacının çalıştığını iddia ettiği birimde çalışan kamu çalışanlarının ve diğer çalışanların (Belediye Başkanı ve / veya Başkanları, müdür, memur olarak çalışan kişiler) yeminli beyanlarına başvurulmalı, ücretlerinin ne şekilde ödendiği açıkça sorulmalı, devreden ...

Belediyesine ait ücret bordroları, puantaj ve muhasebe kayıtlarının devir esnasında hangi kuruma verildiği, devredilen işçilerin listeleri celbedilmeli, nerede olduğu araştırılarak tüm kayıtlar getirtilmeli, belediye tarafından ücret ödenen işçilerin isimleri tespit edilmeli, davacının isminin olup olmadığı belirlenmeli, yoksa nedeni araştırılmalı, davacının çalıştığı süre boyunca yaptığı iş ve ya işlerin niteliği, bu işlerin kime yaptırıldığı ve kaç kişi tarafından yapıldığı araştırılmalı, dosyada bulunan bilgi ve belgeler ile deliller değerlendirilmek suretiyle karar verilmelidir.

Mahkemece yukarıda belirtilen hukuki ve maddi olgular göz önünde bulundurulmaksızın eksik inceleme ve araştırma sonucu yazılı şekilde karar verilmiş olması, usûl ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.

VI. KARAR