Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2025/13568 K.2025/15878

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı ... vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz, şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin 1978 yılı ile 1982 tarihleri arasında davalı iş yerinde taş toplama işinde çalıştığını, bu süre zarfında sigorta primlerinin yatırılmadığını beyanla müvekkilinin davalı iş yerinde 31.10.1978 tarihinde çalıştığının tespitini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı ... İdaresi vekili dilekçesinde özetle; davanın öncelikle hak düşürücü süre yönünden reddini taleple, davacının talep ettiği sürede bir çalışmasının bulunmadığını, çalışmasının bulunsa dahi çalıştığı işin niteliği gereği bu çalışmasından dolayı sigortalı sayılamayacağını beyanla davanın reddini talep etmiştir.

Davalı SGK vekili dilekçesinde özetle; müvekkili Kurum kayıtlarına göre davacının ilk olarak 1998 yılında ... Belediyesi ... İşlerinde çalışmaya başladığını ve aynı iş yerinde devam ettiğini, davalı işverene ait iş yerinde Kuruma bildirilen günler dışında çalıştığını gösterir bir tespit ve belge bulunmadığını, hak düşürücü sürenin dolduğunu beyanla davanın reddini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesi 04.12.2012 tarihli kararı ile "1)Davasının kabulü ile davacının Köy İşleri Bakanlığı Toprak Su Genel Müdürlüğü 2.Bölge Müdürlüğü ... iş yerinde 31.10.1978 tarihinde 1 gün süreyle hizmet akdine dayalı olarak çalıştığının tespitine" karar verilmiştir.

IV. . BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

İlk Derece Mahkemesinin kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili ve İl Özel İdaresi vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine Dairece, somut olayda.

Köy İşleri Bakanlığı Toprak Su Genel Müdürlüğü 2. Bölge Müdürlüğü ... iş yerine ait 1978 yılı Ekim ayı yevmiyeler için bordro ve tahakkuk müzekkeresinde, davacının adı ve soyadının yazıldığı kısmın imza bölümünde, parmak izi ve imza bulunmasına karşılık, Mahkemece parmak izi ve imza incelemesinin yaptırılmadığı, tespiti istenen tarihteki davacının yaşı dikkate alınarak okul durumunun araştırılmadığı, davacının şahsi sicil dosyasının, çalıştığı iddia edilen iş yerinden istenilmediği, davacının ismini taşıyan başka kişilerin bulunup bulunmadığının Sosyal Güvenlik Kurumu ve Nüfus Müdürlüğünden araştırılmadığı,

bulunduğu takdirde davaya dahil edilmesi gereği gözetilmediği, bu şekilde çalışma ilişkisinin kuşkuya yer bırakmayacak şekilde yöntemince belirlenmediği anlaşılmıştır.

O halde, Mahkemece bu hususlar araştırılarak uyuşmazlık konusu husus, YHGK’nun 21.09.20 11... /527 Esas - 2011/552 Karar sayılı kararı gereğince hiçbir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak biçimde çözümlenip; deliller hep birlikte değerlendirilip takdir edilerek varılacak sonuç uyarınca bir karar verilmelidir.

Mahkemece, bu maddi ve hukuki olgular gözönünde tutulmaksızın, eksik inceleme ve araştırmayla yazılı şekilde hüküm kurulması usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir." gerekçesiyle kararın bozulmasına karar verilmiştir.

B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen İkinci Karar

İlk Derece Mahkemesinin 12.09.2018 tarihli kararında: "Davanın kabulüne,

Davacının Köy İşleri Bakanlığı Toprak Su Genel Müdürlüğü 2. Bölge Müdürlüğü ... iş yerinde 31.10.1978 tarihinde hizmet akdiyle 1 gün süre ile çalıştığının tespitine" karar verilmiştir.

C. Bozma Kararı

İlk Derece Mahkemesinin kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili ve İl Özel İdaresi vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine Dairece, "Mahkemece uyulan bozma ilamımızda, “…Mahkemece parmak izi ve imza incelemesinin yaptırılmadığı, tespiti istenen tarihteki davacının yaşı dikkate alınarak okul durumunun araştırılmadığı, davacının şahsi sicil dosyasının, çalıştığı iddia edilen iş yerinden istenilmediği, davacının ismini taşıyan başka kişilerin bulunup bulunmadığının Sosyal Güvenlik Kurumu ve Nüfus Müdürlüğünden araştırılmadığı,

bulunduğu takdirde davaya dahil edilmesi gereği gözetilmediği…” hususları belirtilmiş, bozma sonrası, ilgili tahakkuk müzekkeresindeki imzanın davacıya ait olduğundan bahisle davanın kabulüne karar verilmiş ise de; söz konusu hüküm eksik araştırmaya dayalıdır.

Mahkemece, davacı ile aynı isim ve soyisimde bulunan diğer şahıslar nüfus müdürlüğünden temin edilmiş ise de, ilgililerin sigortalılık durumu ve açık kimlik bilgileri karşılaştırılmadığından, bu hususta yeterli araştırma yapılmalı ve benzer durumda olanların tespiti yoluna gidilerek gerektiğinde davaya dahil edilmeleri sağlanmalı, ilgili tahakkuk müzekkeresinin tamamı getirtilerek (söz konusu tahakkuk müzekkeresinde sıra 116 dan başlamaktadır.) dinlenen tanıkların beyanları denetlenmeli, gerektiğinden ilgili dönemde çalışması bulunan bordrolu tanıkların beyanlarına da başvurulmak suretiyle uyuşmazlık konusu husus, hiçbir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak biçimde çözümlenip; deliller hep birlikte değerlendirilip takdir edilerek varılacak sonuç uyarınca bir karar verilmelidir.

Mahkemece, bu maddi ve hukuki olgular gözönünde tutulmaksızın, eksik inceleme ve araştırmayla yazılı şekilde hüküm kurulması usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir." gerekçesiyle kararın bozulmasına karar verilmiştir.

D. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen üçüncü Karar

Yukarıda tarih ve esası belirtilen kararında: " Bozma ilamı sonrası Mahkememizce 1978 yılına ait bordro ve tahakkuk müzekkeresinin tamamı her ne kadar gerekli Kurumlardan istenilmiş ise de Mahkememize olumlu bir dönüş yapılmadığından yine bozma sonrası dinlenen tanıkların köyü farklı olduğundan davacıyı tanımadıkları, aynı köylülerin birlikte çalıştıkları anlaşılmıştır. Bozma sonrası aynı isimde 1942 doğumlu ..." tespit edilmiş tanık olarak dinlenilmiş, uzun zaman geçtiğinden ne zaman çalıştığımı hatırlamıyorum, parmak bastığımı da hatırlamıyorum şeklinde beyan da bulunduğu anlaşılmıştır.

Davacının davalıya ait Topraksu İşleri ... iş yerinde 1978 yılı Ekim ayında çalışmaya başladığı, işe girişine ilişkin işe giriş bildirgesinin mevcut olmadığı, ancak ücret bordrosundan davacının davalı iş yerinde 1978 yılı Ekim ayında çalışmasının gösterildiği, söz konusu belge aslındaki imza davacının eli ürünü olduğundan ve yine tanık ... ile ... ......'ın beyanları ile davacının bu iş yerinde çalıştığına yönelik yazılı belge desteklendiğinden bu yazılı belgeye itibar edilerek davacının söz konusu çalışmasının tespitine karar verilmiştir.

Hüküm: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere; davanın kabulüne,

1-) Davacının Köy İşleri Bakanlığı Toprak Su Genel Müdürlüğü 2.Bölge Müdürlüğü ... iş yerinde 31.10.1978 tarihinde 1 gün süreyle hizmet akdine dayalı olarak çalıştığının tespitine," karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davalı ... vekili İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresinde temyiz isteminde bulunmuştur. Temyiz dilekçesinde: Hak düşürücü sürenin geçtiğini, aynı isimdeki kişilerin araştırılmadığını, eksik inceleme ile hüküm kurulduğunu, kararın bozulmasını talep etmektedir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Dosya içeriğine, bozmanın mahiyeti ve kapsamına göre taraflar arasındaki uyuşmazlık, davacının davalı iş yerinde 31.10.1978 tarihinde çalıştığının tespiti istemine ilişkindir.

Temyiz olunan nihai kararların bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

Temyizen incelenen İlk Derece Mahkemesi kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; temyiz dilekçelerinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR