Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2025/15728 K.2025/16680

İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak verilen karar; davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde, davacının 16.11.1987 tarihinde bir günlük sigortalı olduğunun ve sigorta başlangıcı olduğunun tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde, zamanaşımı itirazında bulunduklarını, Kurum kayıtlarına göre davacıya ait herhangi bir çalışma kaydının bulunmadığını, davacının çalıştığını iddia ettiği ... isimli firmanın dönem bordrosunda isminin bulunmadığını, Kurum kayıtlarının aksinin resmi ve yazılı deliller ile ispatının gerektiğini, bu tür davaların kamu düzenini ilgilendirmesi nedeniyle özel bir duyarlılık ile yürütülmesi gerektiğini belirterek davanın reddini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 02.03.2023 tarihli kararı ile davanın kabulüne, davacının sigorta başlangıç tarihinin 16.11.1987 olduğunun tespiti ile 16.11.1987 tarihinde 1 gün sigortalı olarak çalıştığının tespitine dair karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin 02.03.2023 tarihli kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin 19.10.2023 tarihli kararı ile "...Mahkemece hüküm kısmında Sosyal Güvenlik Kurumunun harçtan muaf olduğu belirtilmiş ve harca hükmedilmemiş olmasına rağmen,

davacının yatırmış olduğu başvuru harcının iadesine karar verilmek yerine bu miktarın yargılama giderlerine dahil edilmek suretiyle davalı Kurumdan tahsili ile davacıya verilmesine yönelik hüküm kurulması Kurumdan dolaylı olarak harç tahsili anlamına geldiğinden usule ve yasaya aykırı bulunmuştur...." gerekçesiyle davalı Kurum vekilinin istinaf isteminin kısmen kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılarak "Davanın kabulüne davacı ...

(TCKN 50...57 8)'un 16.11.1987 tarihinde ... adına ... sicil numarasıyla tescilli iş yerinde 1 gün sigortalı olarak çalıştığının ve sigortallık başlangıç tarihinin 16.11.1987 olduğunun tespitine, davalı Kurum harçtan muaf olduğundan harç alınmasına yer olmadığına..." karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

Bölge Adliye Mahkemesinin 19.10.2023 tarihli kararının süresi içinde davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine Dairece, "..Davalı iş yerinin davacı adına işe giriş bildirgesinin ...

Sosyal Dayanışma ve Yardımlaşma Vakfının ... sicil no.lu vakıf konulu iş yerinden verilmiş olduğu, iş yerinin 15.08.1986 tarihinden itibaren kanun kapsamına girdiği, iş yerinin 1987/3. dönem bordrosunda yalnızca ...'in bildirildiği, anılan bordro tanığının beyanında ise kendisinin temizlik elemanı olarak çalıştığını davacının ise kaymakamın yanına gelerek ...

Tekstil firması denen bir işyerinde çalışmak için talepte bulunduğu ve davacının 1986-1987 yıllarında ... firmasında çalışmaya başladığını, iş yerinde konfeksiyon makinelerinde çalıştığını belirttiği, öte yandan ... sicil no.lu Vakıf iş yerinin 1990 yılı bordrolarında adı geçen ... beyanında, davacıyı tanıdığını, Vakfın gelir amacıyla bir atölye kurduğunu kendisinin de atölyede 1987'de 1 yıl çalıştığını, atölyenin ... isimli bir firmaya ait olduğunu belirttiği, ancak Mahkemece işverenin, iş yerinin ve yapılan işin ne olduğu hususu açıklığa kavuşturulmadan yazılı şekilde hüküm kurulduğu anlaşılmaktadır.

Mahkemece, evveliyatla davacının beyanı da alınmak suretiyle hangi iş veren nezdinde hangi işyerinde çalıştığı, ne iş yaptığı, kimlerle çalıştığı yönünde beyanı alınmalı, öte yandan atölye iş yerinde çalıştığını belirtmesi halinde beyanlarda ifade edilen ... isimli firma araştırılmalı, anılan firmanın vakıfla irtibatı belirlenmeli, bozma öncesi dinlenen tanık beyanları buna göre yeniden değerlendirilmeli, gerek görülmesi halinde yöntemince SGK, vergi, belediye ve emniyet aracılığıyla iş yerine komşu iş yerleri ve kayıtlı çalışanları, iş yeri çalışma kayıtları da getirtilmek suretiyle tespit edilerek dinlenilmeli,

böylelikle tolanan ve toplanacak deliller birlikte değerlendirilmek suretiyle davacının gerçek çalışma olgusu, somut ve inandırıcı bilgilere dayalı biçimde ortaya koyulmalıdır..

." gerekçesiyle kararın bozulmasına karar verilmiştir. B. Bölge Adliye Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen İkinci Karar

Bölge Adliye Mahkemesinin ilam başlığında tarih ve sayısı belirtilen kararı ile "..

Sosyal Güvenlik Kurumunun 12.02.2025 tarihli yazı içeriğinde bulunan ve davacıyla aynı iddia ile sigortalılığın tespitini isteyen ...'in sigortalılık başlangıcının 16.11.1987 tarihi olduğuna ilişkin İzmir 1. İş Mahkemesinin 2012/15 Esas, 2012/516 Karar sayılı ilamının Yargıtay 21. Hukuk Dairesinin 2012/18601 Esas, 2012/21650 Karar sayılı ilamıyla onanarak kesinleşmiş olması, İlk Derece Mahkemesi tarafından toplanan delillere göre davacının fiili ve gerçek bir çalışmasının olması, ücretinin Vakıf bünyesinde görevli ...'ndan alması,

...'nun da atölyenin Vakıf tarafından kurulduğunu, kendisinin de atölyenin sorumlu müdürü olduğunu, davacının da bu atölyede çalıştığını, bu yerin Vakıf tarafından ... firmasından kiralandığını beyan etmiş olması, ... firması adı altında dava konusu dönemde kanun kapsamında tescilli bir iş yerinin bulunmaması,

davacının fiilen atölyede çalışıyor olsa da Vakfa ait başka bir iş yerinin bulunmaması ve davacıyı işe alıp istihdam edenin Vakıf olması hususları dikkate alındığında davacının işe giriş bildirgesinde belirtilen sicil numarası dikkate alınarak davanın kabulüne karar verilmesi gerektiği sonuç ve kanaatine varılmış ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur. .." gerekçesiyle,

Davanın kabulü ile davacının 216.11.1987 tarihinde ... Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfı adına ... sicil numarasıyla tescilli iş yerinde 1 gün sigortalı olarak çalıştığının ve sigortalılık başlangıç tarihinin 16.11.1987 olduğunun tespitine karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davalı Kurum vekili temyiz dilekçesinde, fiili çalışmanın ispatlanmadığı gerekçesiyle davanın reddinin gerektiğini belirterek kararın temyizen bozulmasını talep etmişlerdir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Dosya içeriğine, bozmanın mahiyeti ve kapsamına göre taraflar arasındaki uyuşmazlık, (1) gün süre ile çalıştığının ve aynı tarihin sigorta başlangıcı olduğunun tespiti istemine ilişkindir.

Temyiz olunan nihai kararların bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

Temyizen incelenen Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; temyiz dilekçelerinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VII. KARAR