Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2025/15751 K.2025/16687

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde, davacının 01.12.1989 tarihinde ... Bilgisayar Ltd. Şti. isimli şirkette çalışmaya başladığını, söz konusu şirket tarafından müvekkilinin .. sicil numarası ile hizmetlerinin bildiriminin yapıldığını, söz konusu şirketin davalı Kuruma bordroları göndermemesi sebebiyle müvekkilinin çalışma dönemindeki primlerinin yatırılmadığını belirterek, bu nedenlerle müvekkilinin 01.12.1989 tarihinde ... sicil numaralı iş yerinde 1 günlük asgari ücretle çalışmışlığının tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı SGK vekili cevap dilekçesinde, öncelikle davanın 5 yıllık hak düşürücü süreye uğradığını, bu nedenle reddi gerektiğini, müvekkilinin Kurum oluşu sebebiyle işverenlerin bildirdiği belgeler ışığında işlem yaptıklarını, ayrıca Kurum oluşunun sebebiyle işlemlerinin usul ve yasaya uygun olduğunu savunarak, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulü ile davacının, sigorta başlangıç tarihinin 01.12.1989 tarihi olduğunun ve bu tarihte ... Bilgisayar Elektronik Büro Makinaları İth. İhr. San. Ltd. Şti.'ne ait ... sicil sayılı işyerinde bir gün süre ile hizmet akdine tabi şekilde çalıştığının tespitine, karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı SGK vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur. Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davalı Kurum vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı SGK vekili fiili çalışmalarının ispatlanmadığını belirterek temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, sigorta başlangıcının tespiti istemine ilişkindir.

1.Davanın yasal dayanakları, 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu'nun 2, 6, 9, 79... . maddesi hükümleridir.

Bir kimsenin sigortalı sayılabilmesi için sigortalı işe giriş bildirgesinin varlığı yeterli olmayıp, aynı zamanda o kimsenin Kanun belirlediği biçimde (506 sayılı Kanun'un 2. maddesi ve 5510 sayılı Yasa'nın 4/a maddesi) eylemli olarak çalışması da koşuldur. Bu yön 506 sayılı Yasa'nın 6. maddesi ile 5510 sayılı Kanun'un 7/a maddesinde ve Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 1999/21-549-555, 2005/21-437-4 48... /21-306-320 sayılı kararlarında da vurgulanmıştır. Bu bakımdan davacının işyerinde eylemli olarak çalışıp çalışmadığının yöntemince araştırılması gerektiği ortadadır.

Hizmet tespitinin bir türü olan sigortalılık başlangıç tespiti davasında, dava konusu dönem yönünden hem çalışmaların geçtiği işyerinin varlığı hem de sigortalının çalışmalarının gerçek ve sigortalı çalışma olduğunun hiçbir teredüte yol açmayacak şekilde ispatlanması gerekmektedir.

Bu tür davalar yalnızca bir günlük çalışmanın tespitinden ibaret olarak görülmemeli, bir günlük çalışmanın kabulü ile saptanacak sigortalılık başlangıcının sigortalıya sağlayacağı sigortalılık süresi ile birlikte kazandıracağı haklar dikkate alınmalı ve giriş bildirgesi ile birlikte eylemli çalışmanın bulunup bulunmadığı özellikle belirlenmelidir.

Bu da dava konusu çalışmaların sigortalı çalışma niteliğinde olup olmadığı, sigortalı çalışma niteliğinde ise çalışmanın varlığı yönünden dönemde bordrolu olan tanık, yoksa komşu işyeri tanığı araştırarak ifadelerinin alınması, varsa bu döneme ilişkin makbuz, fatura, defter gibi tüm kayıt ve belgelerin incelenmesi, 5 06... sayılı Yasalar ile Yargıtay’ın yerleşik içtihatları gereğidir.

2.Mahkemenin yazılı hükmü, eksik inceleme ve değerlendirmeye dayalıdır.Yukarıda anılan yasal düzenleme ve açıklamalara göre inceleme konusu dava değerlendirildiğinde, dava dışı ... Bilg. Ltd.

Şti. ünvanlı işverenin ... sicil no.lu işyerinden davacı adına 01.12.1989 tarihinde işe giriş bildirgesinin verilmiş olduğu, büro makineleri pazarlama mahiyetli işyerinin 01.08.1989-30.10.1990 tarihleri arasında Kanun kapsamında olduğu, işverenin vergi kaydının da 01.01.1989-31.12.2003 tarihleri arasında olduğunun belirlendiği, iş yerinden dava konusu 1989 yılı için dönem bordrosunun verilmediği,

komşu işyeri araştırılmadığı,davacı tanığı olarak işyerinin ortaklarından ... ile davacı asilin işyeri ile aynı katta bulunduğunu belirttiği ... ıstma ve Soğutma işyeri çalışanlarının beyanlarına başvurulduğu,anılan işyeri çalışanlarının davacıyı tanımadıkları, böylelikle mahkemece davacı tanığı beyanı ve dosyadaki diğer delillere göre yazılı şekilde hüküm kurulduğu anlaşılmaktadır.

3.Tüm bu açıklamalara göre mahkemece, işyerine dava konusu dönemde komşu iş yerleri ve sigortalı çalışanları emniyet,belediye, SGK ve vergi dairesi nezdinde araştırılarak belirlenmeli, belirlenen bu kişilerin sigortalılık ve vergi kayıtları da getirtilmek suretiyle beyanlarına başvurulmalı, komşu işyeri tespit edilemediği takdirde taraflardan davacının çalışmasını bilebilecek olan kişiler sorulmak suretiyle bu tanıkların da sigortalılık ve vergi kayıtları getirtilmek suretiyle beyanları alınmalı, böylelikle toplanan ve toplanacak tüm deliller birlikte değerlendirilmek suretiyle, sonucuna göre bir karar verilmelidir.

Bu maddi ve hukuki olgular göz önünde bulundurulmaksızın, yazılı şekilde karar tesisi, usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

VI. KARAR