Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2025/1656 K.2025/8081

Mahkemece bozmaya uyularak verilen karar, davacı ve davalılardan ... ve Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda; temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlenildikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I.DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının, davalıların iştigal ettikleri seyyar tuhafiye züccaciye malzemeleri satışı işinde işçi olarak 2000 yılı Aralık ayından 11.04.2005 tarihine kadar çalıştığını, 11.04.2005 tarihinde ... plakalı aracı kullanırken iş kazası geçirdiğini ileri sürerek, davalılara ait iş yerinde Aralık 2000 – 11.04.2005 tarihleri arasında geçen çalışmalarının tespiti ile aylık 700 TL (haftalık 150 YTL ve aylık 100 YTL prim) ücretle çalıştığının tespiti ile işçilik alacaklarının hüküm altına alınmasına karar verilmesini istemiştir.

II.CEVAP

1.Davalılar ... ve ... vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının iddialarının gerçek dışı olduğunu, davacının haksız ve sebepsiz zenginleşme amacında olduğunu belirterek davanın reddini istemiştir.

2.Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde özetle; çalışma olgusunun yöntemince ispatlanması gerektiğini belirterek davanın reddini istemiştir.

III.MAHKEME KARARI

Mahkemenin 19.08.2009 tarih ve 2005/284 E.- 2009/498K. sayılı kararıyla, davalı ... aleyhine açılan davanın husumet yönünden reddine, hizmet süresi tespiti yönünden talebin kısmen kabulü ile davacının 23.08.2001-02.05.2005 tarihleri arasında davalı ... işverenliğinde çalıştığının ve bu sürenin hizmet süresi ile sigortalılık süresi olduğunun tespitine bir kısım işçilik alacaklarının davalı ... ..dan tahsiline karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı taraf vekilleri tarafından temyiz isteminde bulunması üzerine (Kapatılan) 21. Hukuk Dairesinin 23.11.2010 tarih ve 2009/13951 E.- 2010/11488 K. sayılı kararı ile "Dosyadaki kayıt ve belgelerden; davacının ve davalı iş yerine ait sigorta dosyalarının Mahkemece istenmediği bu nedenle davacı adına herhangi bir bildirimin olup olmadığının belli olmadığı, Kurumun davaya cevap dilekçesinde ... adına manifatura ve konfeksiyon satışı iş yerinin 15.06.2000 tarihi itibariyle Kanun kapsamına alındığı, dönem ve ücret bordrolarının istenmediği anlaşılmaktadır.

Somut olaya gelince. Mahkemece davalı ... aleyhine açılan davanın husumetten reddine dair verilen karar yerinde ise de diğer davalı işveren ... ve Kuruma yönelik dava yönünden açıklanan şekilde fiili çalışmanın varlığı yöntemince araştırılmadan sonuca gidildiği ortadadır.

Davacının Kurumdan sigorta şahsi dosyası ile iş yerine ait sigorta dosyası ve dönem bordrolarının, işverenden de imzalı ücret bordrolarının istenmediği, iş yerinin hangi tarihte 506 sayılı Kanun kapsamına alındığının, istenen işle ilgili olarak ... plakalı aracın kimin adına kayıtlı olduğunun Mahkemece araştırılmadığı gibi ifadesi hükme dayanak alınan tanıklar iş yerinde çalışan ve kayıtlara geçmiş kişilerden olmadıkları gibi zabıtaca belirlenmiş kayıtlı komşu iş yeri çalışanlarından da olmamaları nedeniyle tanık sözleri inandırıcı güç ve nitelikte değildir.

Öte yandan davacının davalı ... yanındaki çalışmalarının sürekli olup olmadığı, hangi günlerde ve hangi pazara gidilerek çalışıldığı, çalışmanın sürekli ya da belli günlere mahsus olup olmadığı hususları da yeterince araştırılmadan karar verilmişti.

Yapılacak iş, davacının davalı ... yanındaki 23.08.2001-02.05.2005 tarihleri arasındaki çalışmalarıyla ilgili olarak davalı Kurumdan iş yeri sigorta dosyası ile dönem bordrolarını, davacıya ait sigorta şahsi dosyasını, işverenden de imzalı ücret bordroları istenerek öncelikle davacı ile aynı dönemde varsa kayıtlı çalışanların, olmadığı taktirde ilgili zabıta, vergi dairesi ve SGK'dan yaptırılacak iş yeri kayıt araştırması sonrasında komşu iş yerlerinde ilgili dönemde çalışan kayıtlı kişilerin tespitiyle, çalışmanın niteliği ile sürekli olup olmadığı, hangi günlerde ve hangi pazara gidilerek çalışıldığı,

çalışmanın sürekli ya da belli günlere mahsus olup olmadığı yönünde yöntemince beyanlarını almak, ayrıca ... plakalı aracın kimin adına kayıtlı olduğunun ve varsa trafik ceza tutanakları ile araç tanıtım kartlarının araştırılıp çıkacak sonuca göre bir karar vermekten ibarettir." şeklindeki gerekçesiyle eksik inceleme ve araştırma sonucu verilen hüküm bozulmuştur.

B. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Mahkemenin 03.09.2023 tarih ve 2011/103 E.-2023/372 K. sayılı kararı ile

1-Davanın davalı ... yönünden reddine,

2-Davalı ... aleyhine açılan hizmet tespiti davasının kısmen kabulüne,

Davacı ...'in davalı ...'a ait iş yerinde;

-23.08.2001-31.12.2001 tarihleri arasında 37 gün, günlük 7.364.169,00 ETL kazançla,

-01.01.2002-30.06.2002 tarihleri arasında 52 gün, günlük 9.734.732,89 ETL kazançla,

-01.07.2002-31.12.2002 tarihleri arasında 52 gün, günlük 11.000.868,75 ETL kazançla,

-01.01.2003-31.12.2003 tarihleri arasında104 gün, günlük 13.418.100,00 ETL kazançla,

-01.01.2004-30.06.2004 tarihleri arasında 52 gün, günlük 18.548.550,00 ETL kazançla,

-01.07.2004-31.12.2004 tarihleri arasında 52 gün, günlük 19.475.977,50 ETL kazançla,

-01.01.2005-11.04.2005 tarihleri arasında 29 gün, günlük 21,43 YTL kazançla, 378 gün olmak üzere Kuruma bildirilen günler dışında toplam 378 gün daha, hizmet sözleşmesine dayalı, eylemli ve kesintisiz olarak bilirkişi ...tarafından hazırlanılan 30.06.2023 tarihli ek bilirkişi raporunda belirtilen prime esas asgari ücret kazanç miktarları üzerinden çalıştığının ve bu sürelerde 5510 sayılı Kanun'un 4/a maddesi (506 sayılı Kanun'un 2/1) gereğince sigortalı sayılması gerektiğinin tespitine (Bilirkişi ...tarafından hazırlanılan 30.06.2023 tarihli ek bilirkişi raporunun kararımızın eki sayılmasına) karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A.Temyiz Sebepleri 1.Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; kararın eksik inceleme ve araştırmaya dayalı olduğunu, davacının çalışması sürekli olmasına ve hizmetin başlangıcının Aralık 2000 olduğu tanık beyanları ile sabit iken, davanın kısmen kabulüne karar verilmesinin hatalı olduğunu belirterek, kararın bozulmasını istemiştir.

2.Davalı ... vekili temyiz dilekçesinde özetle; davacının davasını ispatlayamadığını, davanın reddi gerekirken kabulünün hatalı olduğunu belirterek, kararın bozulmasını istemiştir.

3.Davalı Kurum vekili temyiz dilekçesinde özetle; davanın kısmen kabulüne karar verildiği halde Kurum lehine vekalet ücretine hükmedilmediğini, çalışma olgusunun yöntemince ispatlanmadığını, Kurum resmi kayıtlarının aksinin eşdeğer belgelerle kanıtlanması gerektiğini belirterek kararın bozulmasını istemiştir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Dosya içeriğine, bozmanın mahiyeti ve kapsamına göre taraflar arasındaki uyuşmazlık, hizmet ve prime esas kazanç tespitine ilişkindir.

İnceleme konusu eldeki davada, Mahkemece bozma kararına uyularak yapılan yargılama sonucunda hükümde belirtilen gerekçelerle yazılı şekilde karar verilmiş ise de tanık beyanları esas alınarak davacının haftanın iki günü çalıştığı ve talep gibi haftalık ücretinin 150 YTL, buna göre günlük ücretinin 21,43 YTL, brüt 29,98 YTL olduğu, son çalıştığı 2005/4. döneminde brüt günlük asgari ücretin 16,29 TL olduğu,

son günlük ücretinin dönemsel asgari ücrete oranının 1,3155 olduğu ve geçmiş dönem ücretlerinin de bu oran üzerinden hesaplanması suretiyle hazırlanan bilirkişi raporu doğrultusunda prime esas kazanç tespiti yapılması hatalı olduğu gibi, davacının vasıflı bir işçi olmadığı ve Mahkemenin 19.08.2009 tarihli ilk kararını temyiz etmediği gözetildiğinde, asgari ücreti aşacak şekilde ücret tespiti yapılması usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

Ayrıca davanın kısmen kabulüne karar verildiği halde kendisini vekille temsil ettiren davalı Kurum yararına vekalet ücretine hükmedilmemesi hatalıdır.

Ne var ki bu konuların düzeltilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden hüküm bozulmamalı, 01.10.2011 tarihinde yürürlüğe giren 6100 sayılı sayılı geçici 3. maddesinin yollamasıyla 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun 438. maddesi gereğince düzeltilerek onanmalıdır.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Mahkeme hükmünün 2 numaralı bendinin tamamen silinerek yerine "Davalı ... aleyhine açılan hizmet tespiti davasının kısmen kabulü ile davacı ...'in davalı ...'a ait iş yerinde; 23.08.2001-31.12.2001 tarihleri arasında 37 gün, 01.01.2002-30.06.2002 tarihleri arasında 52 gün, 01.07.2002-31.12.2002 tarihleri arasında 52 gün, 01.01.2003-31.12.2003 tarihleri arasında 104 gün, 01.01.2004-30.06.2004 tarihleri arasında 52 gün, 01.07.2004-31.12.2004 tarihleri arasında 52 gün, 01.01.2005-11.04.2005 tarihleri arasında 29 gün olmak üzere toplam 378 gün hizmet akdine dayalı, eylemli ve kesintisiz olarak asgari ücretle çalıştığının tespitine" yazılmasına,

Mahkeme hükmüne 6 numaralı yeni bir bent eklenerek "Davalı Kurum kendisini vekille temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte olan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi’ne göre 9.200,00 TL vekâlet ücretinin davacıdan alınarak davalı Kuruma verilmesine" yazılmasına ve hükmün bu biçimiyle DÜZELTİLEREK ONANMASINA,