Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2025/2784 K.2025/10317

Bölge Adliye Mahkemesi kararı taraf ve fer'i müdahil Kurum vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

1.Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin davalı bina yönetimine bağlı apartmanda 2002 yılından işten çıkarıldığı 08.06.2017 tarihine kadar bina görevlisi olarak çalıştığını, müvekkilinin haftada 7 gün çalıştığını, müvekkilinin binanın bütün ihtiyaçlarını karşıladığını, sabah ve öğlen dairelere servis yaptığını, market ihtiyaçlarını giderdiğini, binanın ve bahçenin bakımını temizliğini yaptığını, binanın çöp atım işi ile ilgilendiğini, genel ihtiyaçlarını giderdiğini, müvekkilinin son aldığı ücretin 300 TL olduğunu, ücretin müvekkiline elden ödendiğini,

ayrıca binada bulunan bir dairede çalışmalarının karşılığında kira ödemeden oturduğunu, müvekkilinin elektrik ve su faturası ödemediğini, bu giderlerin bina tarafından karşılandığını, müvekkilinin davalı bina yönetimine bağlı apartmanda tam gün ve bütün yıl çalışmasına rağmen primlerinin her ay 6 gün üzerinden yatırıldığını, eksik yatırılan primlerinin tespitini talep ettiklerini, müvekkiline hiç yıllık izin kullandırılmadığını ileri sürerek, müvekkilinin 2002-2008 yılları arasında davalı yanında çalıştığının tespiti ile yatırılmayan sigorta prim ödemelerinin tamamlattırılmasına,

müvekkilinin davalı yanında çalıştığı kalan zamanda tam zamanlı çalıştığının tespiti

ile davalının yatırmış olduğu eksik prim ödemelerinin tamamlattırılmasına karar verilmesini talep etmiştir. 2.Davacı vekili 01.07.2020 tarihli beyan dilekçesinde; müvekkilinin 01.01.2002-30.12.2008 tarihleri arasında davalıya ait işyerinde çalıştığını bu döneme ilişkin tespitlerin yapılmasını talep ettiği görülmüştür.

II. CEVAP

1.Davalı Apartman Yönetimi vekili cevap dilekçesinde özetle; zamanaşımı nedeniyle davanın reddedilmesi gerektiğini, davacının 2002 yılından itibaren çalıştığı iddiasının gerçeği yansıtmadığını, davacının 05.03.2008 tarihi itibariyle kısmi süreli iş sözleşmesi ile çalışmaya başladığını, ibraz edilen hizmet sözleşmesi ve ücret bordrolarının kayıtsız şartsız imzalı olduğunu, davacı vekilinin davacının tam gün ve haftanın 7 günü çalıştığı iddiasının da gerçeği yansıtmadığını, sadece 4 katlı, 14 adet meskenin bulunduğu ferdi olarak ısıtılan kazan dairesinin olmadığı bir apartmanda tam süreli apartman görevlisi istihdam edilmesine ihtiyaç olmadığının açık olduğunu, davacının yıllık izinlerini düzenli olarak kullandığını ileri sürerek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

2.Feri müdahil Kurum vekili cevap dilekçesinde özetle; 506 sayılı Kanun'a göre kimlerin sigortalı olacaklarının açıkça belirlenmiş olduğunu, yine aynı Kanun'un 79. maddesinde de Kurumca tespiti yapılmayan sigortalıların beş yıl içinde yargıya başvurması ve diğer yandan iddia edilen hususların ayrıntılı şekilde araştırılması ve tanık beyanlarıyla desteklenmesi gerektiği belirtilerek, haksız ve yersiz açılan davanın reddine karar verilmesi talebinde bulunmuştur.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile hükümde belirtildiği üzere davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf ve fer'i müdahil Kurum vekilleri tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile başvuruların esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

1.Davacı vekili, davanın kabulü ile kararın bozulmasına karar verilmesini talep etmiştir. 2.Fer'i müdahil Kurum vekili, davanın reddi ile kararın bozulmasına karar verilmesini talep etmiştir. 3.Davalı vekili, davanın reddi ile kararın bozulmasına karar verilmesini talep etmiştir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, hizmet tespitine ilişkindir. 1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Hizmet tespitine ilişkin talebin yasal dayanağı 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe giren 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun geçiş hükümlerini içeren Geçici 7. maddesi gereğince 506 sayılı Kanun'un 79/10. ve 5510 sayılı Kanun'un 86/9. maddeleri olup Anayasal haklar arasında yer alan sosyal güvenliğin yaşama geçirilmesindeki etkisi gözetildiğinde, sigortalı konumunda geçen çalışma sürelerinin saptanmasına ilişkin bu tür davalar kamu düzeni ile ilgili olduğundan özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmeleri zorunludur.

Bu bağlamda, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip gerek görüldüğünde kendiliğinden araştırma yapılarak delil toplanabileceği açıktır.

3.Bu tür davalarda mahkemece yapılacak iş, davacıyla ilgili varsa tüm belge ve kayıtlar işverenden istenilmeli, çalışmanın gerçekleştiği ileri sürülen işyerinin Kurum nezdinde bulunan dosyası, işverence hazırlanması gerekli ücret ödeme bordroları, puantaj kayıtları ve diğer kayıtlar getirtilmeli, dönemsel sigorta primleri bordrosuyla veya aylık prim ve hizmet belgesiyle bildirimleri yapılan sigortalılar tanık sıfatıyla dinlenilmeli, Kurum müfettişlerince inceleme yapılıp yapılmadığı sorulmalı, inceleme yapılmışsa belgeler getirtilmeli,

aynı çevrede faaliyet yürüten ve davacının çalışmasını bilebilecek durumda olan tarafsız nitelikte başka işverenler ve bordrolu çalışanlar yöntemince saptanarak tanık sıfatıyla dinlenilmeli, işçilik alacaklarına ilişkin dava dosyasının varlığı araştırılarak celbedilmeli ve işçilik hakları davasında dinlenen tanıkların anlatımları ile bu dosyada bilgi ve görgüsüne başvurulan tanıkların anlatımları karşılaştırılmalı, varsa çelişki giderilmeli, yargılama sürecinde dinlenen tanık anlatımlarının değerlendirilmesinde, iş yerinin kapsamı, kapasitesi ve niteliği nazara alınmalı, işin mevsimlik olduğu anlaşılırsa dönemleri belirlenmeli,

bu dönemde davacı ile işveren arasındaki sözleşmenin askıda olduğu ve mevsimlik dönemlerde hak düşürücü sürenin işlemeyeceği gözönünde bulundurulmalı; böylelikle; çalışmanın varlığı, başlangıç ve bitiş tarihleri, mevsimlik mi, sürekli mi olduğu, yapılan işin kapsam ve niteliği de nazara alındığında kısmi çalışma mümkün olduğundan kısmi ve kesintili olup olmadığı yöntemince araştırılmalıdır.

4. Davacının 05.03.2008-08.06.2017 tarihleri arasında davalı işveren nezdindeki çalışmaları ayda 6 gün üzerinden bildirilmiş eldeki dava, davacının 01.01.2002-30.12.2008 tarihleri arasında hizmet akdine dayalı çalıştığının tespiti istemine ilişkin olup Mahkemece, davanın kısmen kabulüne karar verilmiş ise de davacının 2002 yılında çalışmaya başladığına ve çalışma süresinin tespitine yönelik kabul kararı eksik araştırmaya dayalıdır.

Somut olayda, 2003 yılında yönetici olan tanık davacının bu tarihte çalıştığını beyan etmiş olup davacının öncesi dönemde de çalıştığına dair yeterli araştırma yapılmamıştır.

Mahkemece, apartmanda oturanların bildirimine ilişkin yasal zorunluluk nedeniyle tutulan muhtarlık kayıtları celbedilerek davacının hangi tarihten beri bu adreste ikamet ettiği elektrik-su abonelikleri de araştırılarak tespit edilmeli, Mahkemece 4 katlı 14 daireli apartman iş yerinde davacının ayda 14 gün çalıştığı kabul edilmiş ise de 29.02.2008 tarihinde düzenlenen ve 05.03.2008 tarihinde yürürlüğe gireceği belirtilen, davacının çalışma koşullarını düzenleyen sözleşmede belirtilen hususlar dinlenilen tanık beyanlarıyla da doğrulanmış olup buna göre Mahkemece davacının çalışma günleri tespit edilmeli,

toplanılan tüm deliller değerlendirilmeli, çalışmanın varlığı, süresi ve sürekliliği ile çalışmanın varlığı halinde kısmi ya da tam gün olup olmadığı da belirlenip, tartışılarak, çalışmanın kısmi süreli çalışma olduğunun anlaşılması halinde; gerektiğinde uzman bilirkişi görüşü alınmak suretiyle, hükme konu dönem içinde bir günde kaç saat çalışmış olabileceği, haftalık ve aylık çalışma süreleri belirlenmeli ve yedibuçuk saat çalışma bir günlük çalışma hesabı ile kaç iş gününe karşılık olduğu hususu saptanarak,

sigortalılık süresinin tespitine karar verilmesi (Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 29.04.2011 gün, 21-130-256 sayılı kararı) gerekirken hatalı bilirkişi değerlendirmesi ile ayda 14 gün üzerinden hizmet tespiti yapılması isabetsiz olup bozmayı gerektirmiştir.

Bu maddi ve hukuki olgular göz ardı edilerek eksik araştırma ve inceleme sonucu yanılgılı değerlendirme ile yazılı şekilde hüküm kurulması, usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.

VI. KARAR