Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2025/352 K.2025/5550

Bölge Adliye Mahkemesinin kararı davacılar vekili ile davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacılar vekili dava dilekçesinde özetle; davacıların murisleri ...'e 01.08.2000 tarihinde yaşlılık aylığı, 15.03.2009 tarihinden itibaren de kızı ...'e ölüm aylığı bağlandığını, sigortalı hesaplarına 01.07.2000 tarihinde 1994-1998 yıllarına ait 11 adet tevkifatın usulsüz olarak aktarıldığı gerekçesiyle aylıkların iptal edildiğini, ... ve diğer davacılara borç bildirim belgelerinin gönderildiğini, davacıların borca itiraz ettiklerini, itirazlarının reddedildiğini belirterek, Kurum işleminin iptali ile borçlu bulunmadıklarının tespitini, iptal tarihinden itibaren ölüm aylığının yeniden bağlanmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde özetle; ... İl Müdürlüğü sigortalılarından, yaşlılık aylığı bağlanan ...'in sigortalı dosyasının tetkik ve incelenmesinde; Kurum Başmüfettişi tarafından yürütülen soruşturma neticesinde sigortalının hesaplarına 1994-2000 yıllarında yüklenen 11 adet tevkifat ödemesinin usulsüz olarak aktarıldığının tespit edildiğini, müfettiş raporu doğrultusunda, sigortalı hesaplarına aktarılan usulsüz ödemelerin sigortalı hesabından çıkarıldığını, bu itibarla sigortalı hesaplarında prim borcu gözüktüğünden, ...'e bağlanan yaşlılık aylığının iptal edildiğini, ödenen sigorta ve sağlık yardımlarının geri alınması doğrultusunda karar verildiğini ileri sürerek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile "1-Davalı Kurum sigortalısı ... 'in yaşlılık aylığının iptaline ilişkin Kurum işleminin iptaline yönelik talebin ve yersiz ödenen aylıkların davacı mirasçılardan istenmesine ilişkin Kurum işleminin iptaline ilişkin taleplerin Kurum işlemlerinin yerinde olması sebebi ile bu taleplerin ayrı ayrı reddine,

2- Davacı ... yönünden ölüm aylığı almaya hak kazandığının tespiti ile davacı ...'e ilişkin ölüm aylığının kesilmesine ilişkin ve ödenen aylıklar nedeni ile borç çıkartılmasına ilişkin Kurum işlemlerinin iptaline, davacı ... yönününden ölüm aylığının kesilme tarihinden itibaren bağlanması gerektiğinin tespitine" karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacılar vekili ile davalı Kurum vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiş, buna karşılık davalı Kurum vekilinin istinaf başvurusu incelenmemiş ve başvuru hakkında olumlu ya da olumsuz bir karar verilmemiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davacılar vekili temyiz dilekçesinde özetle; davacılara gönderilen yazılı borç bildirim belgelerinde borç olarak tahakkuk ettirilen meblağların, 5510 sayılı Kanun'un 96. maddesinin (b) fıkrası kapsamında "Kurumun hatalı işleminden" kaynaklandığını, müvekkillerine atfedilecek bir kusur bulunmadığını, hatalı işlem nedeniyle, Kurum tarafından, teftiş raporuna dayanılarak uzunca bir süre önce murise bağlanan aylığı bağlandığı tarih itibariyle iptal etmenin ve ödenen aylıkları da borç çıkarmanın, hak ve nesafet kurallarına aykırı olduğunu ileri sürerek kararın bozulmasını talep etmiştir.

Davalı Kurum vekili temyiz dilekçesinde özetle; İlk Derece Mahkemesinin "davacı ... yönünden de davanın reddine karar verilmesi gerekirken davanın kabulüne verilmesi" nedeniyle istinaf kanun yoluna başvuru yapıldığını ancak Bölge Adliye Mahkemesinin, sadece davacı tarafın istinaf dilekçesini dikkate alarak karar verdiğini, kendilerinin istinaf başvuruları ile ilgili olumlu ya da olumsuz bir karar vermediğini, Bölge Adliye Mahkemesinin kararının usul ve yasaya aykırı olduğunu ileri sürerek kararın bozulmasını talep etmiştir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, borç çıkaran Kurum işleminin iptali, borçlu olunmadığının tespiti, kesilen ölüm aylığının yeniden bağlanması istemine ilişkindir. İnceleme konusu dosyada; Bölge Adliye Mahkemesince davalı Kurumun istinaf talebi incelenmeksizin karar verilmesi hatalı olup bozmayı gerektirmiştir.

VI.KARAR