Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2025/3980 K.2026/10

Taraflar arasındaki Kurum işleminin iptali ile ilaç bedelinin Kurumca karşılanması davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın usulden reddine karar verilmiştir. Kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir. Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; davacı ...’ya, ....Tıp Fakültesi Hastanesinde "... Adenokarsinom Kanseri" teşhisi konulmuş, 2021 yılının Nisan ayında hastalığın tekrar nüksettiği anlaşılmış, kendisine “Adrenal Bez Malign Neoplazmı” teşhisi konulmuş, yapılan biyopside tekrar eden kanser türünün agresif olduğu anlaşılmış, doktoru tarafından "..." etkin maddeli ilaçların kullanılması önerilmiş, ilaç Kullanım Raporu’nda “...

Adenokarsinom" kanseri nedeni ile ... etkin maddeli ... isimli ilacın kullanılmasına karar verilmiştir.” denilmiş,...Tıp Fakültesi Medikal Onkoloji Kliniği nezdinde doktor gözetiminde “Tedavi Şeması ve Karar” kısmında ... isimli ilacı (... etkin maddeli) 2X200 mg (“İlaç”) 21 (yirmi bir) günde 1 (bir) kullanacağı, söz konusu hastalığı dolayısıyla yukarıda belirtilen ilacı bir yıl süre ile kullanması gerektiği belirtilmiş, İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumuna yapılan başvuru neticesinde 23.03.2022 tarihli cevap yazısında “... isimli hastanın rahatsızlığı olan;

adrenal bez malign neoplazmı tanısının tedavisinde ... etkin maddeli ilaç kullanımı uygun görülmüştür." şeklinde cevap yazısı gelmiş ve başvuru olumlu sonuçlanmış, söz konusu ilacın bedelinin karşılanması için yeniden davalı Kuruma başvuru yapılmış, ancak bu başvuru üzerine SGK tarafından verilen 15.04.2022 tarihli cevapta Sağlık Uygulama Tebliği gerekçe gösterilerek bu ilacının ödemesinin yapılmayacağı bildirilmiş,

bu nedenlerle HMK md. 389 vd. gereği davalı Kurumun ilaç bedelinin ödenmesi isteminin reddi kararının tedbiren durdurularak ... isimli ilacın tedavisi boyunca SGK tarafından bedelsiz karşılanması hususunda teminatsız olarak ihtiyati tedbir kararı verilmesini ve Kurumun işleminin iptaline, yargılama gideri ve vekalet ücretinin davalı Kuruma tahmiline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde; Kurum işleminin yerinde olduğunu belirterek davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacı vekili 18.04.2024 tarihli dilekçesi ile davacının kullanmış olduğu ... etken maddeli ... adlı ilaç bedelinin kesinti yapılmaksızın Kurum tarafından karşılanmasına ve ilaç bedelinin ödemesi yapılmamasına ilişkin 15.04.2022 tarih E-42046020-622.01-43996137 sayılı Kurum işleminin iptaline karar verilmesini talep ve dava ettiği, 15.04.2022 tarihli Kurum cevabi yazısı irdelendiğinde davacının ilaç bedelinin karşılanması noktasında ki taleplerinin sağlık uygulama tebliğinin bedeli ödenecek ilaçlar başlıklı "4.1.9." maddesinin 1. fıkrası uyarınca ...

Adenokarsinom kanseri nedeni ile kullanmış olduğu ... adlı ilaç bedelinin Kurum tarafından ödenmediğinin belirtildiği, istinaf incelemesi sonrası derdestlik dava şartının irdelenmesi noktasında Mahkememizin 2022/46 E sayılı dosyasına ilişkin evraklar dosyamız içerisine alınmış, irdelemesinde davacının kullanmış olduğu ... etken maddeli ... adlı ilaç bedelinin kesinti yapılmaksızın Kurum tarafından karşılanması ve ödenmiş ilaç bedellerinin işleyecek faizi ile birlikte ödenmesine ilişkin olduğu,

ilaç bedellerinin karşılanması noktasında Kuruma ibraz edilen 27.12.2021 tarihli dilekçeye verilen 18.01.2022 tarih E-...-38742022 sayılı Kurum cevabi yazısı irdelendiğinde davacının ilaç bedelinin karşılanması noktasında ki taleplerinin sağlık uygulama tebliğinin bedeli ödenecek ilaçlar başlıklı "4.1.9." maddesinin 1.fıkrası uyarınca ...

Adenokarsinom kanseri nedeni ile kullanmış olduğu ... adlı ilaç bedelinin Kurum tarafından ödenmediğinin belirtildiği görülmüş, her iki dava dosyasının tarafları, konusu (Kurum işlemi iptali) ve sebebi (ilaç bedelinin karşılanmaması) aynı olup, ilk dava dosyasının derdest olup istinaf aşamasında olduğu, HMK 114/1-ı hükmü uyarınca derdestliğin dava şartı haline getirildiği, iş bu nedenle tarafları, dava sebebi ve dava konusu aynı olan iş bu ikinci davanın derdestlik dava şartı yokluğundan reddi karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; ... 3. İş Mahkemesinin 2022/46 Esas sayılı dosyanın eldeki dosya açısından kesin hüküm veya derdestlik oluşturmadığını, davalı Kurumun iki ayrı işleminin iptalinin talep edildiği davalar olduğunu, davalı Kuruma başvurudan önce yürütülmesi gereken süreçlerde eksiklik/fazlalık olması durumunda hastaların tüm süreçleri yeniden yürütmek zorunda kaldığını ve aynı kişinin aynı konuda birden fazla karar alabildiğini,

davaya konu ilacın müvekkilinin hayatının devamı için zorunlu olduğu göz önüne alınarak dava konusu işlemin iptali ile müvekkilinin bugüne kadar tedavisi için satın almak zorunda kaldığı ve bedeli davalı Kurumca karşılanmayan ilaç bedellerinin davalı Kurumdan tahsiline karar verilmesi gerektiğini belirterek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili tarafından temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili dilekçesinde özetle; kararın haksız ve hukuka aykırı olduğunu, Bölge Adliye Mahkemesi kararının kaldırılarak İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmesi talebiyle temyiz yoluna başvurulduğu anlaşılmıştır.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, Kurum işleminin iptali ile tedavi giderinin Kurum tarafından karşılanması istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369. maddesinin birinci fıkrası ile 3 70... . maddeleri ile 6100 sayılı Kanunu'nun ilgili madde hükümleridir.

3. Değerlendirme

1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2.Dosya kapsamından; davacı tarafından 15.04.2022 tarihli Kurum işleminin, derdestliğe esas teşkil ettiği ileri sürülen davada 18.01.2022 tarihli Kurum işleminin iptalinin talep edildiği; her bir davada ayrı tarihli, ayrı hukuki sonuç doğuran ve birbirinden bağımsız idari işlemlerin dava konusu edildiği anlaşılmaktadır.

Bilindiği üzere, derdestlik itirazının kabul edilebilmesi için her iki davada tarafların, dava konusunun ve dava sebebinin aynı olması zorunludur. Dava konusu, iptali istenen idari işlemin kendisi olup; farklı tarih ve sayılı, ayrı iradelerle tesis edilmiş idari işlemlerin, sonuçları benzer olsa dahi, aynı dava konusu olarak kabul edilmesi mümkün değildir.

Somut olayda; dava konusu edilen işlemlerin tarih, sayı ve hukuki dayanaklarının farklı olduğu, her bir işlemin ayrı bir idari değerlendirme sonucunda tesis edildiği, dolayısıyla her birinin ayrı ayrı iptal davasına konu edilebilecek nitelikte olduğu açıktır. Bu haliyle, dava konusu işlemler yönünden dava konusu ve dava sebebi unsurlarının örtüştüğünden söz edilemez.

Mahkemece, dava konusu edilen her bir Kurum işlemi yönünden ayrı ayrı hukuka uygunluk denetimi yapılması gerekirken, yalnızca tarafların ve talebin genel çerçevesinin benzer olduğu gerekçesiyle derdestlik bulunduğu kabul edilerek davanın reddine karar verilmesi, HMK’nın 114/1-i ve 115. maddelerinde düzenlenen derdestlik şartlarının yanlış yorumlanması sonucunu doğurmuştur.

Bu nedenlerle sonraki tarihli işlemin önceki davanın varlığı gerekçe gösterilerek yargısal denetim dışında bırakılmasının, hak arama özgürlüğünü zedeleyici nitelik taşıdığı da açıktır. Bu itibarla; farklı tarih ve sayılı Kurum işlemlerinin iptali istemine rağmen, derdestlik koşulları oluşmadığı halde davanın derdestlik nedeniyle reddine karar verilmesi, usul ve yasaya aykırı olup, kararın bozulması gerekmiştir.

VI. KARAR