Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2025/489 K.2025/9105

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; davacının ... işyeri sicil numaralı ... ... İmalat Atölyesi unvanlı işyerinde 01.11.1983 tarihinde çalışmaya başladığını, davacının adı geçen işyerinde 01.11.1983 tarihinde çalışmaya başlaması üzerine işveren tarafından işe giriş bildirgesinin davalı Kuruma 02.12.1983 tarihinde verildiğini, işe giriş bildirgesini davalı Kuruma veren işverenin davacı ile ilgili dönem bordrosunu davalı Kuruma vermediğini ve davacı için ödenmesi gereken primi ödemediğini, davalı Kurum tarafından da işveren hakkında gerekli işlemlerin yapmadığını, davacının ... .... İmalat Atölyesi unvanlı işyerinde 01.11.1983 tarihinde bir gün çalıştığının ve bu hususun davacının sigorta başlangıç tarihi olduğunun tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle, Kurum işlemlerinin yerinde ve yasal mevzuata uygun olup, davanın reddi gerektiğini bildirmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile istinaf isteminin esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili: a.Dinlenen tanık beyanlarının hatalı yorumlandığını,

b.İşe giriş bildirgesinde stajyer-çırak ibaresinin bulunmadığını,

c.Davacının imalata yönelik çalıştığını, çırak olmadığını beyanla eksik incelemeye dayalı kararın bozulmasını istemiştir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, sigorta başlangıcının tespitine ilişkindir. Davanın yasal dayanağı 506 sayılı Kanun'un 79/10. ve 5510 sayılı Kanun'un 86. maddesi olup bu tür sigortalı hizmetlerin tespitine ilişkin davaların, kamu düzeniyle ilgili olduğu ve bu nedenle de özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmesinin zorunlu ve gerekli bulunduğu açıktır. Bu çerçevede, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için bu tür davalarda tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip, gerek görüldüğünde resen araştırma yapılarak kanıt toplanabileceği de göz önünde bulundurulmalıdır.

506 sayılı Kanun'un 3/II-B maddesinde, özel kanunda tarifi ve nitelikleri belirtilen çıraklar hakkında, çıraklık devresi sayılan süre içinde analık, malûllük, yaşlılık ve ölüm sigortaları ile bu kanunun 35 inci maddesi hükümlerinin uygulanmayacağı belirtilmiştir.

Bu kapsamda; sigortalı ile işveren arasındaki hukuki ilişkinin niteliği ve sigortalının çırak olup olmadığı belirlenirken çalışma ilişkisi irdelenmeli, çıraklık sözleşmesinde akdi ilişkinin üstün niteliğinin çalışma yerine sigortalıya bir meslek ve sanatın öğretilmesi olduğu hususu gözetilmeli, sigortalının işyerinde üretimle ilgili çalışmalara eylemli olarak katılması ve meslek ve sanat eğitiminin ikinci plânda tutulması, bir başka anlatımla sigortalının emeğiyle işyeri ve işverene katkıda bulunması durumlarında çıraklık ilişkisinin söz konusu olamayacağı benimsenmelidir.

Yukarıda belirtilen hususlar çerçevesinde incelenen dava dosyasında, dinlenen bordro tanıklarının beyanları ile talep ettiği tarihte 13 yaşında olması karşısında işyerindeki çalışmasının üretime yönelik olmadığı kabul edilerek davanın reddine karar verilmiş ise de verilen karar eksik incelemeye dayalıdır.

Mahkemece yapılacak iş.

01.11.1983 tarihli işe giriş bildirgesinde çırak ibaresinin bulunmadığı, davacının doğum tarihinin 12.09.1970 olduğu nazara alındığında, her ne kadar, çıraklık sözleşmesi yapıldığına dair dosyada herhangi bir belge sunulmamış olmakla birlikte, hizmet tespiti davalarında re’sen araştırma ilkesi gereğince, işverenin bulunduğu yerdeki ilgili çıraklık eğitim merkezinden davacı ile ilgili kayıtlar sorulmalı, öğrencilik durumu araştırılmalı, tespit edilebilmesi halinde dinlenilmeyen diğer iki bordro tanığının da beyanlarına başvurulmalı, belirdiği takdirde tanık anlatımları arasındaki çelişkiler giderilmeli, böylelikle uyuşmazlık konusu husus,

hiçbir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak biçimde çözümlenip; deliller hep birlikte değerlendirilip takdir edilerek varılacak sonuç uyarınca bir karar verilmelidir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle, 1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,