Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2025/5772 K.2025/8658

Mahkemece bozmaya uyularak verilen karar, davalılar vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; davacının Ekim 2002 tarihinden 01.08.2012 tarihine kadar davalı ...'a ait ../.. hattında faaliyet gösteren ... plakalı dolmuşta devamlı olarak çalıştığını, ancak sigortasının 2010 yılı sonlarına kadar yapılmadığını, daha sonra da bildirimlerinin eksik yapıldığını, Mart 2011'de 30 gün çalışmasına rağmen 12 gün bildirildiğini, 2011 yılı Nisan, Mayıs, Haziran, Temmuz, Ağustos, Eylül, Ekim, Kasım ve Aralık ayları ile 2012 Ocak ayına ait çalışmalarının sigortaya bildirilmediğini, Şubat 2012 ayına ait çalışmasının ise 28 gün olmasına rağmen 19 gün olarak bildirildiğini,

bu nedenle Ekim 2002- 15.12.2010 ve 2011 Nisan -2012 Ocak tarihleri arasındaki dönemin tamamının, Mart 2011 tarihindeki 18 günlük ve Şubat 2012 tarihinde 9 günlük eksik bildirilen çalışmalarının tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde özetle, Kurumun resmi kayıtlarının incelenmesi, sadece davacı ve tanık beyanlarına dayanılarak hüküm verilmemesi gerektiğini belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle dava konusu minibüste davacı ile müvekkilinin dönüşümlü olarak çalıştıklarını, 4857 sayılı İş Kanunu'nun 4/1 maddesine göre 507 sayılı Esnaf ve Sanatkarlar Kanunu'nun 2. maddesinin tarifine uygun üç kişinin çalıştığı iş yerlerinde İş Kanunu hükümlerinin uygulanamayacağının belirlendiğini, bu nedenle davanın Asliye Hukuk Mahkemesinde çözümlenmesi gerektiğini, davacının müvekkiline ait minibüste 17.12.2010 - 31.07.2012 tarihleri arasında fasılalı olarak çalıştığını, dava konusu dönemde İş Kanunu kapsamında çalışan işçi olması mümkün olmadığından 506 sayılı Kanun'un 79. maddesine istinaden sigortalılığının tespitinin mümkün olmadığını, davanın 5 yıllık zamanaşımına tabi olduğunu, bu nedenle davanın reddini talep etmiştir.

III. MAHKEME KARARI

Davanın açıldığı İş Mahkemesince görevsizlik kararı verilmesi üzerine dava Asliye Hukuk Mahkemesinde açılmış, Mahkemece 15.12.2015 tarihinde davanın reddine dair karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A.İlk Bozma Kararı Asliye Hukuk Mahkemesince verilen 15.12.2015 tarihli kararın davacı vekili tarafından temyiz edilmesi ve dosyanın Yargıtay Hukuk İşbölümü İnceleme Kurulu tarafından Dairemize gönderilmesi üzerine Dairemizce "Aslen davaya bakmakla yetkili olan İş (Sosyal Güvenlik Mahkemeleri) Mahkemelerine yönelik HMK 114 ve 115. maddeleri çerçevesinde görevsizlik kararı verilmesi gerekirken, yazılı şekilde işin esasına girerek talebin reddine dair karar verilmesi, usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir." gerekçesiyle karar bozulmuştur.

B. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar

İş Mahkemesinin 28.05.2019 tarihli kararı ile davanın kabulüne karar verilmiştir.

C. İkinci Bozma Kararı

Mahkemenin 28.05.2019 tarihli kararına karşı süresi içinde davalı vekili ile davalı Kurum vekili tarafından temyiz isteminde bulunulması üzerine Dairemizce.

"Eldeki davada ise, yukarıda açıklanan maddi ve hukuki olgular ışığında, 01.10.2002-01.08.2012 tarihleri arasında kalan dönemde davacının davalı adına tescilli dolmuş hattında çalışan minibüste öncelikle çalışma şekillerinin irdelenmesi ve hâsılat kirası mı yoksa hizmet akdi ile çalışmanın varlığı olgusu belirlenmeli, bu kapsamda davacının çalışma iddiasına konu edilen ... plaka kayıtlarının kimin üzerinde durduğu,

bu araçlara ilişkin olarak davacının ehliyeti ile ilişkilendirilmiş trafik cezalarının varlığı, araçların servis bakım formları ile yolcu kayıtları, araçlara alınan yakıt alım belgelerinin olup olmadığı irdelenmeli,

davacının ikametgah kayıtları ve çalıştığı iddia olunan işyerine yakın işyerlerinin kolluk görevlileri aracılığıyla tespiti ve buralarda çalışan ve davacının çalışmalarını bilebilecek şekildeki tanıkların beyanlarının alınması ile davacının çalışma iddiasının yeterli şekilde ve re'sen araştırma ilkeleri çerçevesinde araştırılması ve sonucuna göre bir karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde eksik araştırma ile hüküm tesisi usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir. " gerekçesi ile Mahkemece verilen karar bozulmuştur.

D. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; davanın kabulüne, davacının davalıya ait işyerinde 10/10/2002-16/12/2010 ve 13.03.2011-10.02.2012 tarihleri arasında asgari ücret ile devamlı çalıştığının tespitine karar verilmiştir. Kararın gerekçesinde,

"Davacıya ait hizmet cetveli incelenmiş 17.12.2010-12.03.2011 ve 11.02.2012-31.07.2012 tarihleri arasında davalı iş yerinde sigortalı gösterildiği anlaşılmıştır. Davalının 24.09.2002 tarihinde ... Motorlu Taşıt sahipleri ve Şöforleri Esnaf odasına kaydının yapıldığı ve faal üyeliğinin devam ettiği anlaşılmıştır. Davalının 09.10.2002 tarihinden itibaren taksi ile yolcu taşımacılık yönünden ... Vergi Dairesine kayıt olduğu, 30.01.2013 tarihinden itibaren Üsküdar Vergi Dairesine nakil olduğu anlaşılmıştır.

Dinlenen tanık beyanları, davacıya ait trafik ceza tutanakları ve 17.12.2010 tarihinden sonraki SGK kayıtları dikkate alındığında davacının davalıya ait araçta 2002 Ekim ayından 31.07.2012 tarihine kadar aralıksız şekilde şöfor olarak çalıştığı sonucuna varılmıştır. Dinlenen tanıklar davacı ile aynı hatta çalışan araç şöförleri ve araç sahipleridir. Dinlenen davalı tanıkları da davacının iddiasını doğrulamıştır.

Davacı her ne kadar günlük 50 TL yevmiye ile çalıştığını iddia etmiş ise de söz konusu ücret asgari ücretin 2.230 katı tutarındadır. Davacının bu iddiası ispat edilememiştir.Davacı vekili de 16.01.2019 tarihli dilekçesi ile emsal ücret için 2 kurum ismi bildirmiş ancak müzekkere yazılmamasını, iş veren tarafından Kuruma bildirilen ücretin nazara alınmasını talep etmiştir.

Bu nedenle 10.10.2002-16.12.2010 tarihine kadar ve 13.03.2011-10.02.2012 tarihleri arasında asgari ücret ile davalı yanında devamlı çalıştığının tespitine dair davanın kabulü yönünde hüküm kurulduğu" belirtilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davalı Kurum vekili temyiz dilekçesinde özetle,

1. Davacının, davalının üzerine tescilli ... plakalı araçta ne zaman çalışmaya başladığı hususunun tanıkların çelişen beyanları da dikkate alındığında doğrulanamadığını,

2.Davacının çalışmalarının hasılat kirası mı yoksa hizmet akdi kapsamında mı olduğu hususunun yeterince araştırılmadığını, Mahkemece eksik inceleme ile hüküm tesis edildiğini ileri sürerek temyiz talebinde bulunmuştur.

Davalı vekili temyiz dilekçesinde özetle,

1. Somut dosya kapsamında dinlenen tanıkların hüküm tesis etmeye elverişli olmadığını,

2.Davacının çalışmasının hizmet akdine mi yoksa hasılat kirasına mı dayandığı konusunda tereddüt bulunduğunu, Mahkemece bu hususun yeterince değerlendirilmediğini,

3.Mahkeme tarafından hükme esas alınan tanık beyanlarının çelişkili olduğunu,

4. Bilirkişi raporundaki eksikliklerin göz ardı edildiğini ileri sürerek temyiz talebinde bulunmuştur.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Dosya içeriğine, bozmanın mahiyeti ve kapsamına göre taraflar arasındaki uyuşmazlık, davacının Kuruma bildirilmeyen hizmet sürelerinin tespiti istemine ilişkindir.

Temyiz olunan nihai kararların bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 371. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

Temyizen incelenen Mahkeme kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR