Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2025/6763 K.2025/9139

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde davacının ...isimli iş yerinde 1 gün süre ile çalıştığının ve sigorta başlangıç tarihinin 01.09.1988 olduğunun tespitini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı SGK vekili cevap dilekçesinde, davanın süresinde açılmadığını, bordolarda isminin geçmemesi nedeni ile Kurum işleminin yerinde olduğunu, çalışma olgusunun ispatlanması gerektiğini belirterek, davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulü ile davacının dava dışı iş yerinde 01.09.1988 tarihinde 1 gün olarak çalıştığının tespitine, 506 sayılı Kanun'un 60/G maddesi uyarınca sigortalılık başlangıç tarihinin 18 yaşını doldurduğu 03.04.1990 tarihi olduğunun ve dava dışı iş yerinde bir günlük çalışması yönünden sigorta prim ödeme gün sayısının hesabına dahil edilmesi gerektiğinin tespitine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davalı Kurum vekili, eksik araştırma ve inceleme ile sonuca gidildiğini belirterek kararın bozulmasını talep etmiştir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, (1) gün süre ile sigortalı çalıştığının ve sigorta başlangıcının tespiti istemine ilişkindir. 1.Davanın yasal dayanakları 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu'nun 2., 6., 9., 60. maddenin (G) bendi, 79.,108. hükümleridir.

Bir kimsenin sigortalı sayılabilmesi için sigortalı işe giriş bildirgesinin varlığı yeterli olmayıp, aynı zamanda o kimsenin Kanun'un belirlediği biçimde (506 sayılı Kanun'un 2. maddesi ve 5510 sayılı Kanun'un 4/a maddesi) eylemli olarak çalışması da koşuldur. Bu yön 506 sayılı Kanun'un 6. maddesi ile 5510 sayılı Kanun'un 7/a maddesinde ve Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 1999/21-549-555, 2005/21-437-448 ve 2007/21-306-320 sayılı kararlarında da vurgulanmıştır. Bu bakımdan davacının işyerinde eylemli olarak çalışıp çalışmadığının yöntemince araştırılması gerektiği ortadadır.

Hizmet tespitinin bir türü olan sigortalılık başlangıç tespiti davasında, dava konusu dönem yönünden hem çalışmaların geçtiği iş yerinin varlığı hem de sigortalının çalışmalarının gerçek ve sigortalı çalışma olduğunun hiçbir tereddüte yol açmayacak şekilde ispatlanması gerekmektedir.

Bu tür davalar yalnızca bir günlük çalışmanın tespitinden ibaret olarak görülmemeli, bir günlük çalışmanın kabulü ile saptanacak sigortalılık başlangıcının sigortalıya sağlayacağı sigortalılık süresi ile birlikte kazandıracağı haklar dikkate alınmalı ve giriş bildirgesi ile birlikte eylemli çalışmanın bulunup bulunmadığı özellikle belirlenmelidir.

Bu da dava konusu çalışmaların sigortalı çalışma niteliğinde olup olmadığı, sigortalı çalışma niteliğinde ise çalışmanın varlığı yönünden dönemde bordrolu olan tanık, yoksa komşu iş yeri tanığı araştırarak ifadelerinin alınması, varsa bu döneme ilişkin makbuz, fatura, defter gibi tüm kayıt ve belgelerin incelenmesi, 506 ve 5510 sayılı Kanunlar ile Yargıtayın yerleşik içtihatları gereğidir.

2.Sigortalılığın kabulü ve hüküm altına alınabilmesi için mutlak koşul niteliğindeki hizmet akdinin ve eylemli çalışmanın varlığı ortaya konulmalıdır. Buna göre eldeki davada,mahkemenin verdiği hüküm eksik inceleme ve araştırmaya dayalıdır.

3.Mahkemenin yazılı hükmü, eksik inceleme ve değerlendirmeye dayalıdır.

Yukarıda anılan yasal düzenleme ve açıklamalara göre inceleme konusu dava değerlendirildiğinde, davacı adına dava dışı ... unvanlı işverenin ... sicil no.lu iş yerinden 01.09.1988 tarihli işe giriş bildirgesinin verilmiş olduğu, davacının işe giriş bildirgesi tarihinde 16 yaşında olduğu, oto tamiri mahiyetli iş yerinin 08.04.1979-20.03.1996 tarihleri arasında kanun kapsamında olduğu, iş yerinden 1988 ve 1989 yıllarında dönem bordrosu verilmediğinin,1987/3. dönem bordrosunda ise 4 çalışanın bildirildiği, ayrıntılı olarak yapılan komşu iş yeri araştırmasında komşu işyerine rastlanılmadığı,

davacı asilin beyanında,işyerinde oto tamiri yaptığını, iş yerinin İstanbul ...de olduğunu, ..., ..., .. .., .. ve .. .. isimli kişilerle birlikte çalıştığını, .. ..'ın patronun kardeşi olduğunu, ..'ın soy ismini hatırlamadığını, iş yerinin bulunduğu yerde küçük bir mobilya dükkanı olduğunu, hemen bitişiğinde olduğunu, bir ara sokakta kahvehane olduğunu beyan ettiği, davacı tanığı olarak dinlenenlerden ...'in iş yerinden 1987/3. dönemde sigortalığının olduğı, bu tanığın beyanında kendisinin 1986/6-7. ayından 1990/5-6. aya kadar çalıştığını beyan ettiği,

yine Mahkemece dinlenen ve iş yerinden 1987/3. dönemde sigortalığının olan ...'in ise davacıyı hatırlamadığı, iş yerinden 1990/3-20.03.1996 tarihleri arasında iş yerinden bildirimi olan ...'nin de dinlendiği, bu tanığın beyanında davacının kendisinden önce 3-4 yıl önce çalışmaya başladığını davacı ve diğer arakadaşlarının konuşmasından duyduğunu beyan ettiği,böylelikle anılan tanık beyanları ile dosyadaki diğer deliller değerlendirilmek suretiyle eksik araştırma ve incelemeye dayalı şekilde hüküm kurulduğu anlaşılmıştır.

3.Buna göre, Mahkemece, dinlenen tanıkların hizmet döküm cetvelleri celbedilerek kendilerine ait dava konusu öncesi ve sonrası çalışma dönemlerine ilişkin beyanları denetlenmeli, dinlenen tanıklardan ...'ın dava konusu dönemde birlikte çalıuştıklarını beyan ettiği kişilerin kimlik bilgileri tespit edilerek hizmet döküm cetvelleri ve iş yerinden verilmiş işe giriş bildirgeleri de celbedilerek dinlenmeli, yine davacı asilin beyanında isimlerini saydığı kişilerden dinlenmemiş olanların da kimlik bilgileri tespit edilerek hizmet döküm cetvelleri ve iş yerinden verilmiş işe giriş bildirgeleri de celbedilmek suretiyle dinlenmeli,

davacının beyanında bahsettiği mobilya mağazası sahibi ve çalışanları da tespit edilerek vergi kayıtları ve diğer sigortalılık kayıtları celbedilerek dinlenmeli, böylelikle, toplanan ve toplanacak tüm deliller birlikte değerlendirilmek suretiyle davacının iş yerinde çalışıp çalışmadığı hususu hiçbir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak şekilde belirlenmelidir.

4.Açıklanan bu maddi ve hukuki olgular göz önünde bulundurulmaksızın, Mahkemece eksik inceleme ve araştırma sonucu hüküm verilmesi, usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeple, 1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,