Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2025/8287 K.2025/13333

Bölge Adliye Mahkemesi kararı taraf vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dilekçesinde özetle, müvekkilinin 27.10.2006 - 21.02.2017 tarihleri arasında davalı firmada çalıştığını, ancak ücretlerinin kuruma eksik bildirildiğini beyanla müvekkilin 27.10.2006- 21.02.2017 tarihleri arası davalı işveren nezdinde tam gün ve bilfiil çalıştığının ve prime esas kazanç tespitine, (02.06.2021 tarihli talep sonucunu açıklar dilekçesi ile) 2006 yılı: 650,00TL, 2007 yılı: 695,00TL, 2008 yılı: 830,00TL, 2009 yılı: 920,00 TL, 2010 yılı: 1.010,00TL, 2011 yılı: 1.090,00 TL, 2012 yılı: 1.230,00TL, 2013 yılı: 1.365, 00... yılı: 1.490, 00... yılı: 1.680,00 TL, 2016 yılı: 2.265,00TL, 2017 yılı: 2.500,00TL ve bunların üzerine eklenecek fazla mesai toplamı olan prime esasa kazançların tespitine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

Davalı ... İthalat İhracat Tekstil Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi vekili dilekçesinde özetle, davanın hak düşürücü süre içerisinde açılmadığını, davacının ücretlerinin banka kanalı ile ödendiğini, miktarının tam olarak bildirildiğini, davanın reddini talep etmiştir. Davalı ... vekili özetle; davanın hak düşürücü süre içerisinde açılmadığını, talebin yazılı delil ile kanıtlanması gerektiği, Kuruma yüklenecek kusur olmadığını, davanın reddini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile "1-) Davanın kısmen kabul - kısmen reddi ile davacının, davalı firmadan bildirilen, 2017/2. ayında 19 günlük prime esas kazanç tutarının 2.298,77.-TL olduğunun tespitine, fazlaya ilişkin talebin reddine" karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

1.Davacı vekili, davanın kabulü ile kararın bozulmasına karar verilmesini talep etmiştir. 2.Davalı şirket vekili, davanın reddi ile kararın bozulmasına karar verilmesini talep etmiştir. 3. Davalı Kurum vekili, davanın reddi ile kararın bozulmasına karar verilmesini talep etmiştir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, hizmet ve prime esas kazanç tespitine ilişkindir.

1.Bölge Adliye Mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Prime esas kazanç tespiti talebi yönünden yapılan incelemede;

5510 sayılı Kanun'un 86. maddede (506 sayılı Kanun madde 79.1), mahkeme kararında belirtilen aylık kazanç toplamlarının dikkate alınacağı belirtilmiştir. Bu nedenle sigortalının ücretinin ve davalı ... Kurumuna (Devredilen SSK) davalı işveren tarafından ödenen ve ödenmesi gereken primlerin miktarının belirlenebilmesi amacıyla prime esas kazancın tespitinde, gerçek ücretin esas alınması koşuldur.

Davanın niteliği gereği çalışma olgusunun her türlü delille ispatlanabilmesine karşılık ücretin ispatında bu denli serbestlik söz konusu değildir. Ücretin ispatında Hukuk Genel Kurulu’nun 2005/409-413, 2010/480-523, 2011/608-649 sayılı kararlarında da belirtildiği üzere, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu 200. (1086 sayılı HUMK m. 288) maddesinde yazılı sınırları aşan, ücret alma iddialarının, yazılı delille kanıtlanması zorunluluğu bulunmaktadır. Ücret miktarı maddelerde belirtilen sınırları aşıyorsa, tespiti gereken gerçek ücretin; hukuksal geçerliliği haiz olarak düzenlenmiş bulunmaları kaydıyla, işçinin imzasının bulunduğu aylık ücreti gösteren para makbuzları, banka kayıtları, usulüne uygun tutulan ticari defter kayıtları, ücret bordroları gibi belgelerle ispatı mümkündür.

Yazılı delille ispat sınırın altında kalan miktar için veya bu miktar üzerinde olsa bile varlığı iddia edilen çalışma süresine ait yazılı delil başlangıcı sayılabilecek belgelerin bulunması halinde tanık dinletilmesi mümkündür (1086 sayılı HUMK m. 292; HMK m. 202). Eğer ispat sınırının altında kalan ücretler, yine işçinin imzası bulunan belgelere dayanıyorsa yine aksinin yazılı delillerle ispatlanması gerekecektir (HMK m. 201).

5510 sayılı Kanun 82. maddede (506 sayfa Kanun madde 78.) prime esas günlük kazançların alt ve üst sınırlarının ne olacağı gösterilmiştir. Günlük kazançları alt sınırın altında olan sigortalılar ile ücretsiz çalışan sigortalıların günlük kazançları alt sınır üzerinden, günlük kazançları üst sınırdan fazla olan sigortalıların günlük kazançları da üst sınır üzerinden hesaplanır.

5. Somut olayda, prime esas kazanç tespiti talebi yönünden Mahkemece, ücret pusulaları dikkate alınarak prime esas kazanç talebi reddedilmiş ise de banka kayıtlarında davacının daha fazla ücret aldığı görülmekle yukarıda öngörülen yönteme uygun inceleme ve araştırma yapılarak ve banka kayıtları da değerlendirilmek suretiyle prime esas kazanç belirlenmeli, yine yargı kararı ile hak kazanılan ücret ve ikramiye alacaklarının, ödenmeleri koşuluyla, ödemenin yapıldığı ayın prime esas kazanç matrahına dâhil edilmesi,

hizmet akdinin daha önceki bir tarihte sona ermiş olması halinde ise yapılan ödemelerin çalışmanın geçtiği son ayın prime esas kazancında gözetilmesi mümkün olmakla, bu kapsamında yapılacak değerlendirme ve hesaplama sonucuna göre karar verilmesi gerekirken, yazılı şekilde karar tesisi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

Bu maddi ve hukuki olgular göz ardı edilerek eksik araştırma ve inceleme sonucu yanılgılı değerlendirme ile yazılı şekilde hüküm kurulması, usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.

VI. KARAR