Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2025/8314 K.2025/15747

İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak verilen karar; taraf vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili; müvekkilinin, 5510 sayılı Kanun'un 4. maddesi kapsamında sigortalı iken 29.04.2013 tarihli başvurusu ile 5510 sayılı Kanun'un ek 5. maddesi kapsamında ekli tarım işlerinde süreksiz çalışanlara ait giriş bildirgesini verdiğini, davacının yaptığı başvuru ile 21.05.2013 tarihli ekli Kurum cevabı ile 5510 sayılı Kanun'un Ek.

5. maddesi bağlamında 29.04.2013 tarihinden itibaren tarım sigortalılığının başlatıldığının belirtildiğini, davacının 2016 yılı içerisinde Kuruma başvurarak emeklilik süresi ile ilgili hesaplama yaptırdığını ve kendisine askerlik borçlanması yaptıktan sonra emekli olabileceğinin bildirdiğini, davacının askerlik borçlanmasını da ödeyerek yaş ve prim gün sayısı bakımından emekliliğe hak kazanması sebebiyle başvuru yaptığını, yapılan değerlendirmede davacının ...

Odası Başkanlığı nezdinde kaydının olması sesebiyle emeklilik işlemlerinin yapılamayacağının sözlü olarak bildirildiğini, davacının 5510 sayılı Kanun'un Ek. 5. maddesi bağlamındaki kaydı resen kapatılarak ilgili madde bağlamındaki sigortalılığının ve emeklilik işlemlerinin iptal edildiğini, ayrıca durumun ilgili Oda ya bildirilerek davacıya geriye dönük aidatların ödettirildiğini ileri sürerek, davacının 5510 sayılı Kanun'un EK.

5. maddesi bağlamındaki iptal edilen sigortalılık kaydının ilk başvuru tarihi olan 29.04.2013 tarihinden itibaren yeniden açılmasına, emeklilik işlemlerinin yapılmasına, davacıdan fazla tahsil edilen prim tutarlarının işlemiş ve işleyecek faiziyleriyle birlikte davalı Kurumdan davacıya iadesine karar verilmesini talep etmiştir.

Davacı vekili 13.12.2018 tarihli duruşmada; emeklilik işlemleri ile ilgili olarak, dava dilekçesinin sonuç kısımının 2 ve 3. bentleri ile ilgili olarak davadan feragat ettiklerini belirterek müvekkilinin 5510 sayılı Kanun'un ek 5. maddesindeki iptal edilen sigortalılık kaydının ilk başvuru tarihi olan 29.04.2013 tarihinden itibaren devamına karar verilmesini istemiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili; Kurum tarafından yapılan işlemlerde bir hata bulunmadığını belirterek davanın reddi gerektiğini savunmuştur.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 11.05.2016 tarihli kararı ile davacının davasının kısmen kabulü ile dava dilekçesinin sonuç kısmının 1. bendi ile ilgili olarak davanın kabulü ile davacının 5510 sayılı Kanun'un, ek 5. maddesi bağlamında iptal edilen sigortalılık kaydının ilk başvuru tarihi olan 29.04.2013 tarihinden itibaren devamına, dava dilekçesinin sonuç kısmının 2 ve 3 bendi ile ilgili olarak, davadan feragat edildiğinden bu kısımla ilgili davanın reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin 11.05.2016 tarihli kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin 08.06.2023 tarihli kararı ile istinaf isteminin reddine karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

Bölge Adliye Mahkemesinin 08.06.2023 tarihli kararının süresi içinde davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine Dairece, Mahkemece, davacının muafiyet kapsamında olup olmadığı ile ilgili usulüne uygun araştırma içermeyen bilirkişi raporuna göre karar verildiği görüldüğünden.

01.10.2008 tarihinde yürürlüğe giren 5510 sayılı Kanun'un “Sigortalı Sayılmayanlar” başlığını taşıyan 6. maddesinin (ı) bendinin “Kamu idarelerinde ve Kanun'un ek 5. maddesi kapsamında sayılanlar hariç olmak üzere, tarım işlerinde veya orman işlerinde hizmet akdiyle süreksiz işlerde çalışanlar ile tarımda kendi adına ve hesabına bağımsız çalışanlardan;

tarımsal faaliyette bulunan ve yıllık tarımsal faaliyet gelirlerinden, bu faaliyete ilişkin masraflar düşüldükten sonra kalan tutarın aylık ortalamasının, bu Kanunda tanımlanan prime esas günlük kazanç alt sınırının otuz katından az olduğunu (Değişik ibare:13.02.2011-6111 S.K./25.mad) belgeleyenler ile 65 yaşını dolduranlardan talepte bulunanlar,.

4. ve 5. maddelere göre sigortalı sayılmaz.” hükmü gözetilerek, davacının tarımsal faaliyetten elde ettiği gelir belirlenerek, 5510 sayılı Kanun'un 82. maddesi uyarınca ...

Odalar Birliğinden ihtilaflı dönemde sahip olduğu taşınmaz miktarı ve niteliğine göre bu taşınmazlarda bulunulan tarımsal faaliyete ilişkin masraflar düşüldükten sonra kalan gelirin aylık ortalamasının, günlük prime esas kazanç alt sınırının 30 katından az olup olmadığı sorularak, davacının 01.10.2008 dönemi sonrası yönünden 5510 sayılı Kanun'un 6/1-ı bendi kapsamına girip girmediği belirlenmeli, belirtilen Kanun kapsamlarında kaldığı tespit edildiği takdirde elde edilecek sonuca göre bir karar verilmelidir, gerekçesi ile İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesinin ilam başlığında tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacının davasının kısmen kabulü ile, dava dilekçesinin sonuç kısmının 1. bendi ile ilgili olarak davanın kabulü ile; davacının 5510 sayılı yasanın, ek 5. maddesi bağlamında iptal edilen sigortalılık kaydının ilk başvuru tarihi olan 29.04.2013 tarihinden itibaren devamına, dava dilekçesinin sonuç kısmının 2 ve 3 bendi ile ilgili olarak, davadan feragat edildiğinden bu kısımla ilgili davanın reddine, karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

1.Davacı vekili; dava dilekçesinde feragat ettikleri talep yönünden Mahkemenin resen araştırma ile karar vermesi gerektiğini, davanın tümden kabulüne karar verilmesi gerektiğini ve aleyhe vekalet ücretine hükmedilmemesi gerektiğini beyanla kararın bozulmasını istemiştir. 2.Davalı Kurum vekili; eksik inceleme ile karar verildiğini beyanla kararın bozulmasını istemiştir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Dosya içeriğine, bozmanın mahiyeti ve kapsamına göre taraflar arasındaki uyuşmazlık, Kurum işleminin iptali istemine ilişkindir.

Temyiz olunan nihai kararların bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 371. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

Temyizen incelenen İlk Derece Mahkemesi kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VII. KARAR