Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2025/9431 K.2025/15030

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı/karşı davalı ... vekili ve davalı/karşı davacı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Asıl davada davacı vekili dava dilekçesinde özetle; ...Sosyal Güvenlik Merkezi tarafından gönderilen ... sayılı yazı ile "sahte hizmet kazandırılmak suretiyle yardımlardan yararlandırılması ile gelir veya aylık bağlanması" nedeni ile bağlanan aylığın iptaline karar verildiğini, müvekkilinin hizmet sürelerinin değiştiğini ve neticede 12 60... /a çalışma şartları sağlanmadığından emeklilik ve aylık başlangıç işlemlerinin durdurulmasına karar verildiğini, ...

Sosyal Güvenlik Merkezine 07.12.2020 tarihinde itirazda bulunulduğunu, itirazlarının 18.12.2020 tarihli karar ile reddedildiğini, kabul anlamına gelmemek şartıyla söz konusu sahte hizmetin hangi yıllara veya aylara ait olduğunun taraflarına bildirilmediğini, söz konusu tespitin nasıl, ne zaman yapıldığının da taraflarına bildirilmediğini beyanla davalı kurumca yersiz ödeme adı altında düzenlenen ve müvekkiline tebliğ edilen borç bildiriminin iptaline, SGK tahkikat/denetmen raporunun iptaline, müvekkilinin hak etmiş olduğu emekliliğinin iptaline ilişkin Kurum kararının kaldırılmasına,

yaşlılık aylığının yeniden bağlanması ve ödenmeyen aylıkların ödenmesi gerektiğinin tespitine, müvekkilinin davalı kuruma borçlu olmadığının tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

Birleşen ... 41. İş Mahkemesinin 2021/68 Esas, 2021/47 Karar sayılı davanın dava dilekçesinde özetle; davacı ... tarafından davalı Kurum aleyhine dava açılarak davalı Kurumca yersiz ödeme adı altında düzenlenen ve 12.01.2021 tarihli bayram ikramiyesi yersiz ödeme borcu adı altında müvekkiline tebliğ edilen borç bildiriminin iptaline, müvekkilinin hak etmiş olduğu bayram ikramiyelerinin yeniden ödenmesine, müvekkilinin davalı Kuruma borçlu olmadığının tespitine, borç bildirim belgesi ile 602,36 TL'nin (12.01.2021 tarihi itibariyle) ödenmesi yönündeki talebinin dava sonuçlanıncaya kadar tedbiren durdurulmasına karar verilmesini talep etmiştir.

Birleşen ... İş Mahkemesinin 2021/224 Esas sayılı davanın dava dilekçesinde Sosyal Güvenlik Kurumu vekili özetle; SGK tarafından davacı aleyhine dava açılarak yersiz ödenen 72.690,79 TL aylık ile 5.000 TL bayram ikramiyesinin ödeme tarihlerinden itibaren işleyecek yasal faizleriyle birlikte davalıdan tahsiline ve Kuruma ödenmesine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde özetle; Kurum işleminde bir hata bulunmadığını, bu sebeple davanın reddine, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davacının üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile

"1. Mahkememizin 2021/10 E. sayılı davası yönünden davanın kısmen kabulü ile

a. Davacının 18.12.2012-20.04.2016 tarihleri arasında 5510 sayılı Kanun'un 4/1-b maddesi kapsamında sigortalı sayılması gerekeceği, kendi şirketinden 4/1-a kapsamında sigortalı bildirilemeyeceğinin tespitine,

b. Davacı son 12 60... /1-a kapsamında çalışma koşulunu yerine getiremediğinden davacıya 01.08.2018 tarihinden geçerli olmak üzere 5510 sayılı Kanun'un 4/1-a maddesi kapsamında yaşlılık aylığı bağlanamayacağının tespitine,

c. Davacıya 01.08.2018 tarihinden geçerli olmak üzere 5510 sayılı Kanun'un 4/1-b maddesi kapsamında yaşlılık aylığı bağlanabileceğinin tespitine,

ç. Davacının ödenen aylıklar nedeniyle; toplam 17.327,54 TL asıl alacak borcu bulunduğunun tespitine,

d. 24.11.2020 tarihi dikkate alındığında; 17.327,54 TL asıl alacak + 1.876,88 TL faiz olmak üzere toplam 19.204,42 TL borç bulunduğunun tespitine,

2. Davacıya 5510 sayılı Kanun'un 4/1-b maddesi kapsamında ödenmeyen yaşlılık aylıklarının ödenmesi gerekeceğinin tespitine,

Birleşen dava olan Mahkememizin 2021/68 E. sayılı davası yönünden davanın kabulü ile

davacıya 01.08.2018 tarihinden geçerli olmak üzere 5510 sayılı Kanun'un 4/1-b maddesi kapsamında yaşlılık aylığı bağlanması gerektiğinden davacı Kurumun bayram ikramiyelerinin iadesini talep edemeyeceği ve davacının ödenmeyen emekli ikramiyelerinin ödenmesi gerektiğinin tespitine, davacının 602,36 TL borcu bulunmadığının tespitine,

3. Birleşen dava olan Adıyaman İş Mahkemesinin 2021/224 E. sayılı davası yönünden davanın kısmen kabulü ile davacıya 01.08.2018 tarihinden geçerli olmak üzere 5510 sayılı Kanun'un 4/1-b maddesi kapsamında yaşlılık aylığı bağlanması gerektiğinden davacı Kurumun bayram ikramiyelerinin iadesini talep edemeyeceğinin tespitine, davacının ödenen aylıklar nedeniyle; davacı Kurumun 17.327,54 TL'yi talep edebileceğinin tespitine," karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı/karşı davalı ... vekili ve davalı/karşı davacı Kurum vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davacı/karşı davalı ... vekili temyiz başvuru dilekçesinde özetle; yerel Mahkeme kararının bozularak, davanın talepleri doğrultusunda lehlerine karar verilmesini talep etmiştir. Davalı/karşı davacı Kurum vekili temyiz başvuru dilekçesinde özetle; yerel Mahkeme kararının bozularak, davanın talepleri doğrultusunda lehlerine karar verilmesini talep etmiştir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, asıl ve birleşen davalarda davacının ortağı olduğu şirketten bildirilen hizmetini ve sonucunda yaşlılık aylığını iptal eden Kurum işleminin yerinde olup olmadığı hususuna ilişkindir.

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 297/1-c. maddesinde, bir Mahkeme hükmünün kapsamının ne şekilde olması gerektiği açıklanmıştır.

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun “Hükmün Kapsamı” başlıklı 297. maddesinde:

“ Hüküm "Türk Milleti Adına" verilir ve bu ibareden sonra aşağıdaki hususları kapsar:

a)Hükmü veren Mahkeme ile hâkim veya hâkimlerin ve zabıt kâtibinin ad ve soyadları ile sicil numaraları, Mahkeme çeşitli sıfatlarla görev yapıyorsa hükmün hangi sıfatla verildiğini,

b)Tarafların ve davaya katılanların kimlikleri ile Türkiye Cumhuriyeti kimlik numarası, varsa kanuni temsilci ve vekillerinin ad ve soyadları ile adreslerini,

c)Tarafların iddia ve savunmalarının özetini, anlaştıkları ve anlaşamadıkları hususları, çekişmeli vakıalar hakkında toplanan delilleri, delillerin tartışılması ve değerlendirilmesini, sabit görülen vakıalarla bunlardan çıkarılan sonuç ve hukuki sebepleri,

ç)Hüküm sonucu, yargılama giderleri ile taraflardan alınan avansın harcanmayan kısmının iadesi, varsa kanun yolları ve süresini,

d)Hükmün verildiği tarih ve hâkim veya hâkimlerin ve zabıt kâtibinin imzalarını,

e)Gerekçeli kararın yazıldığı tarihi,

Hükmün sonuç kısmında, gerekçeye ait herhangi bir söz tekrar edilmeksizin, taleplerden her biri hakkında verilen hükümle, taraflara yüklenen borç ve tanınan hakların, sıra numarası altında; açık, şüphe ve tereddüt uyandırmayacak şekilde gösterilmesi gereklidir.” şeklinde düzenleme getirilmiştir.

Yine 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 298. maddesinde de hüküm kısmında iki tarafa yükletilen hak ve borçların tereddüde yer vermeyecek şekilde belirtilmesi zorunluluğu tekrarlanmıştır. HMK’nın “Hükmün yazılması” başlıklı 298. maddesi;

“Hüküm, hükmü veren hâkim, toplu mahkemelerde başkan veya hükme katılmış olan hâkimlerden başkanın seçeceği bir üye tarafından yazılır.

Gerekçeli karar, tefhim edilen hüküm sonucuna aykırı olamaz.

Hükümde gerekçesi ile birlikte karşı oya da yer verilir.

Hüküm, hükmü veren hâkim veya hâkimler ile zabıt kâtibi tarafından imzalanır.”

HMK'nın 297/son maddesi gereğince hüküm fıkrasının açık olması taraflara bahşedilen vazife ve haklar, şüphe ve tereddüt uyandırmayacak biçimde yazılmalı, hüküm infazı kabil olmalıdır. Zira tarafların o dava yönünden, hukuk düzenince hangi nedenle haklı veya haksız görüldüklerini anlayıp değerlendirebilmeleri ve Yargıtayın hukuka uygunluk denetimini yapabilmesi için, ortada, usulüne uygun şekilde oluşturulmuş; hükmün hangi nedenle o içerik ve kapsamda verildiğini ayrıntılarıyla gösteren, ifadeleri özenle seçilmiş ve kuşkuya yer vermeyecek açıklıktaki bir gerekçe bölümünün ve buna uyumlu hüküm fıkralarının bulunması, zorunludur.

Yukarıdaki açıklamalar ışığında inceleme konusu eldeki davada; HMK m. 297'ye aykırı biçimde 04.05.2023 tarihli bilirkişi ek raporu kopyalanmak suretiyle, infaza elverişli olmayacak şekilde hüküm kurulmuş olması, usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.

VI. KARAR