Yargıtay 11. Ceza Dairesi E.2022/3260 K.2023/1988

... Cumhuriyet Başsavcılığının 10.06.2020 tarihli ve 2020/23236 Soruşturma, 2020/19217 Karar sayılı kovuşturmaya yer olmadığına dair kararına karşı yapılan itirazın reddine ilişkin mercii ... 1. Sulh Ceza Hakimliğinin 21.07.2020 tarihli ve 2020/2158 Değişik ... sayılı kararının, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun (5271 sayılı Kanun) 271 inci maddesinin dördüncü fıkrası uyarınca kesin nitelikte olması sebebiyle karar tarihi olan 21.07.2020’de kesinleştiği belirlenmiştir.

... Bakanlığının, 5271 sayılı Kanun’un 309 uncu maddesinin birinci fıkrası uyarınca, 15.03.2022 tarihli ve 2021/12767 sayılı evrakı ile kanun yararına bozma istemine istinaden düzenlenen, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının, 29.04.2022 tarihli ve KYB-2022/43508 sayılı Tebliğnamesi ile dava dosyası Daireye gönderilmekle, gereği düşünüldü:

I. İSTEM

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının, 29.04.2022 tarihli ve KYB-2022/43508 sayılı kanun yararına bozma isteminin;

“5271 sayılı Kanun’un 160. maddesi uyarınca, Cumhuriyet savcısının, ihbar veya başka bir suretle bir suçun işlendiği izlenimini veren bir hâli öğrenir öğrenmez kamu davasını açmaya yer olup olmadığına karar vermek üzere hemen işin gerçeğini araştırmaya başlaması gerektiği, aynı Kanun’un 170/2. maddesi gereğince yapacağı değerlendirme sonucunda, toplanan delillerin suçun işlendiği hususunda yeterli şüphe oluşturduğu kanısına ulaştığında iddianame düzenleyerek kamu davası açacağı, aksi halde ise anılan Kanun’un 172. maddesi gereği kovuşturma yapılmasına yer olmadığına dair karar vereceği,

buna karşın Cumhuriyet savcısının 5271 sayılı Kanun’un kendisine yüklediği soruşturma görevini yerine getirmediği, ortada yasaya uygun bir soruşturmanın bulunmadığı durumda, anılan Kanun’un 173/3. maddesindeki koşullar oluşmadığından, itirazı inceleyen merciin Cumhuriyet savcısının soruşturma yapmasını sağlamak maksadıyla itirazın kabulüne karar verebileceği yönündeki açıklamalar nazara alındığında,

Benzer bir olay sebebiyle Yargıtay 11. Ceza Dairesinin 21/09/2021 tarihli ve 2021/14708 esas, 2021/6948 karar sayılı ilamında yer alan 'Sanığın, katılan sigorta şirketi ile acente sözleşmesi imzaladıktan sonra değişik tarihlerde tahsil ettiği toplam 882.231.57 TL prim tahsilatlarını katılan şirkete göndermeyip uhdesinde tutmak suretiyle hizmet nedeniyle güveni kötüye kullanma suçunu... katılan şirketle sanık arasındaki ticari ilişkiye dair ticari defter kayıtları, bilgisayar, muhasebe ve ödeme kayıtları, poliçeler,

banka kayıtları ile diğer tüm belgeler ile sanıkla katılan arasında devam eden hukuk davaları bulunuyor ise getirtilerek incelenmesi, onaylı suretlerinin dosyaya konulması, bütün delillerin toplanmasından sonra dosyanın yeniden bilirkişi kuruluna tevdii, bu mümkün olmayacağı takdirde istinabe yoluyla şirket merkezinin bulunduğu yerden söz konusu belgelerin temin edilmesi, mahallinde bilirkişiye tevdii sağlanarak, sanığın, katılan şirkete borcunun ne kadar olduğu, katılan şirket tarafından sözleşmenin ne zaman feshedildiği,

sanığın uhdesinde tuttuğu paraları hangi tarihlerde katılan şirkete ödemesi gerektiği hususlarında ayrıntılı ve Yargıtay denetimine elverişli olacak şekilde bilirkişi raporu alınması,' şeklinde yer alan açıklama nazara alındığında;

Dosya kapsamına göre, müşteki vekilinin müşteki ile şüpheli arasında acentelik sözleşmesi bulunduğu, bu sözleşme gereğince şüpheli acentenin müşterilerden tahsil ettiği primleri talep edilmesine rağmen müşteki şirkete ödemediğinden bahisle şikayetçi olması üzerine başlatılan soruşturma sonunda, ...

Cumhuriyet Başsavcılığınca uyuşmazlığın hukuki ihtilaf mahiyetinde olduğundan bahisle kovuşturmaya yer olmadığına dair karar verilmiş ise de, somut olayda, şüpheli ve müşteki her iki şirketin sigorta işlemlerine ilişkin olarak defter ve belgeleri üzerinde bilirkişi incelemesi yaptırılarak,

şüphelinin, müşterilerden tahsil edip uhdesindeki parayı hangi tarihlerde katılan şirkete ödemesi gerektiği, bu tarihten sonra uhdesinde para bulunup bulundurmadığı ile müşterilerden alamadığı prim bedelinin var olup olmadığı ve miktarının belirlenmesi ve şüphelinin ifadesine başvurulması suretiyle, toplanacak deliller ve yapılacak inceleme sonucuna göre şüphelinin hukuki durumunun tayin ve takdir edilmesi gerekirken, müştekinin şikayet dilekçesinden sonra hiçbir işlem yapılmadan kovuşturma yapılmasına yer olmadığına karar verildiği gözetilerek,

eksik soruşturma sonucu verilen kovuşturmaya yer olmadığına dair karara karşı yapılan itiraz üzerine soruşturmanın genişletilmesine karar verilmesi yerine, yazılı şekilde itirazın reddine karar verilmesinde isabet görülmemiştir.“

Şeklindeki gerekçeye dayandığı anlaşılmıştır.

II. GEREKÇE

1. 5271 sayılı Kanun‘un 160 ıncı maddesinin birinci ve ikinci fıkralarında; Cumhuriyet savcısının, ihbar veya başka bir suretle bir suçun işlendiği izlenimini veren bir hâli öğrenir öğrenmez kamu davasını açmaya yer olup olmadığına karar vermek üzere hemen işin gerçeğini araştırmaya başlayacağı, maddî gerçeğin araştırılması ve adil bir yargılamanın yapılabilmesi için, emrindeki adlî kolluk görevlileri marifetiyle, şüphelinin lehine ve aleyhine olan delilleri toplayarak muhafaza altına almakla ve şüphelinin haklarını korumakla yükümlü olduğu belirlenmiştir.

2. 5271 sayılı Kanun’un, “Kovuşturmaya yer olmadığına dair karar” başlıklı 172 nci maddesinin birinci fıkrası;

“(1) Cumhuriyet savcısı, soruşturma evresi sonunda, kamu davasının açılması için yeterli şüphe oluşturacak delil elde edilememesi veya kovuşturma olanağının bulunmaması hâllerinde kovuşturmaya yer olmadığına karar verir. Bu karar, suçtan zarar gören ile önceden ifadesi alınmış veya sorguya çekilmiş şüpheliye bildirilir. Kararda itiraz hakkı, süresi ve mercii gösterilir.

...“

Şeklinde düzenlenmiştir.

3. 5271 sayılı Kanun’un, “Cumhuriyet savcısının kararına itiraz” başlıklı 173 üncü maddesinin inceleme konusu ile ilgili olan birinci, ikinci, üçüncü ve dördüncü fıkralarında;

“(1) Suçtan zarar gören, kovuşturmaya yer olmadığına dair kararın kendisine tebliğ edildiği tarihten itibaren onbeş gün içinde, bu kararı veren Cumhuriyet savcısının yargı çevresinde görev yaptığı ağır ceza mahkemesinin bulunduğu yerdeki sulh ceza hâkimliğine itiraz edebilir.

(2) İtiraz dilekçesinde, kamu davasının açılmasını gerektirebilecek olaylar ve deliller belirtilir.

(3)(Değişik: 18/6/2014-6545/71 md.) Sulh ceza hâkimliği, kararını vermek için soruşturmanın genişletilmesine gerek görür ise bu hususu açıkça belirtmek suretiyle, o yer Cumhuriyet başsavcılığından talepte bulunabilir; kamu davasının açılması için yeterli nedenler bulunmazsa, istemi gerekçeli olarak reddeder; itiraz edeni giderlere mahkûm eder ve dosyayı Cumhuriyet savcısına gönderir. Cumhuriyet savcısı, kararı itiraz edene ve şüpheliye bildirir.

(4) (Değişik: 25/5/2005 - 5353/26 md.) Sulh ceza hâkimliği istemi yerinde bulursa, Cumhuriyet savcısı iddianame düzenleyerek mahkemeye verir.

...“

Hükümleri yer almaktadır.

4. Kanun‘da yer alan düzenlemelerden de görüleceği üzere; Cumhuriyet savcısı, suçun işlenip işlenmediğinin tespiti bakımından hemen işin gerçeğini araştırmaya başlamalı, toplanan delillerin suçun işlendiği hususunda yeterli şüphe oluşturduğu kanısına ulaştığında iddianame düzenleyerek kamu davası açmalı, aksi halde 5271 sayılı Kanun’un 172 nci maddesi gereğince kovuşturma yapılmasına yer olmadığına dair karar vermelidir.

5. Kovuşturmaya yer olmadığına dair kararı itiraz üzerine inceleyen Sulh Ceza Hakimliği, kamu davası açılması için yeterli delil bulunmaması durumunda itirazın reddine, yeterli delil bulunması durumunda itirazın kabulüne veya eksik soruşturma nedeniyle soruşturmanın genişletilmesine karar verebilecektir.

6. Bu kapsamda inceleme konusu soruşturma dosyası değerlendirildiğinde; şüphelinin, şikâyetçi sigorta şirketi ile 10.02.2015 tarihinde acentelik sözleşmesi imzaladıktan sonra, faaliyette bulunduğu süre içerisinde tahsil ettiği toplam 1.367.743,34 TL tutarındaki primleri şikâyetçi şirkete göndermeyip uhdesinde tutmak suretiyle hizmet nedeniyle güveni kötüye kullanma suçunu işlediğinin iddia olunması karşısında; şüphelinin ifadesine başvurulması, her iki şirkete ait defter ve belgelerin, muhasebe, ödeme ve banka kayıtları ile poliçelerin konusunda uzman bilirkişiye tevdi edilerek, tahsil edilen prim tutarının ne kadar olduğu,

şüphelinin şikâyetçi şirkete ödemesi gereken herhangi bir prim borcu bulunup bulunmadığı, bulunuyor ise miktarı ile hangi tarihlerde ödemesinin gerektiği hususlarında ayrıntılı rapor alınması, şikâyetçi şirket tarafından sözleşmenin feshedilip edilmediği, edilmiş ise tarihinin belirlenmesi, aralarında devam eden hukuk davasına ilişkin dosyanın getirtilerek incelenmesi,

onaylı bir suretinin dosyaya konulmasından sonra somut olayda hizmet nedeniyle güveni kötüye kullanma suçunun unsurlarının bulunup bulunmadığının tespiti gerekirken,“...müşteki vekilinin şirket alacağı olduğunu belirttiği tutarın kaynağına ve alacağın doğduğuna ilişkin hiçbir bilgi ve belge ibraz etmediği gibi, şüpheliyle yapılan sözleşmenin sona erdiğine dair de bilgi ve belge sunmadığı,

şikayete konu olay ve fiillerin, sözleşmeden kaynaklanan hukuki mahiyette ihtilaf niteliği taşıdığı....“ şeklindeki hatalı gerekçe ve eksik soruşturma neticesinde verilen kovuşturmaya yer olmadığına dair karara karşı yapılan itiraz üzerine soruşturmanın genişletilmesine karar verilmesi yerine itirazın reddine karar verilmesi Kanun’a aykırı olup kanun yararına bozma talebi yerinde görülmüştür.

III. KARAR

1. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının kanun yararına bozma isteminin KABULÜNE,

2. ... 1. Sulh Ceza Hakimliğinin 21.07.2020 tarihli ve 2020/2158 Değişik ... sayılı kararının 5271 sayılı Kanun’un 309 uncu maddesinin üçüncü fıkrası gereği, oy birliğiyle KANUN YARARINA BOZULMASINA,

5271 sayılı Kanun’un 309 uncu maddesinin dördüncü fıkrasının (a) bendi uyarınca gerekli işlemin yapılması için dava dosyasının, mahalline gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE,