Karar Özeti
11. Ceza Dairesi 2024/5101 E. , 2025/3994 K. "İçtihat Metni" MAHKEMESİ :Ağır Ceza Mahkemesi SUÇ : Tacir veya şirket yöneticisi olan ya da şirket adına hareket eden kişilerin ticari faaliyetleri sırasında; kooperatif yöneticilerinin kooperatifin faaliyeti kapsamında dolandırıcılık HÜKÜMLER : Mahkûmiyet, beraat TEBLİĞNAM
Karar Detayı
11. Ceza Dairesi 2024/5101 E. , 2025/3994 K. "İçtihat Metni" MAHKEMESİ :Ağır Ceza Mahkemesi SUÇ : Tacir veya şirket yöneticisi olan ya da şirket adına hareket eden kişilerin ticari faaliyetleri sırasında; kooperatif yöneticilerinin kooperatifin faaliyeti kapsamında dolandırıcılık HÜKÜMLER : Mahkûmiyet, beraat TEBLİĞNAME GÖRÜŞÜ : Onama, bozma Yapılan ön inceleme neticesinde; sanıklar hakkında kurulan hükümlerin temyiz edilebilir olduğu, temyiz edenlerin hükümleri temyize hak ve yetkilerinin bulunduğu, temyiz istemlerinin yanıltma nedeniyle süresinde olduğu, temyiz istemlerinin reddini gerektirir bir durumun bulunmadığı tespit edilmekle, gereği düşünüldü: A. Sanık ... hakkında verilen beraat kararına karşı katılanlar vekillerinin; sanıklar ... ve ... hakkında verilen mahkumiyet kararlarına yönelik katılanlar vekilleri ile sanık ..., sanık ... müdafiinin temyiz istemlerinin incelenmesinde; Bozmaya uyularak yapılan yargılamaya, toplanıp gerekçeli kararda gösterilen ve değerlendirilen delillere, mahkemenin kovuşturma sonucunda oluşan kanaat ve takdirine, hukuka uygun, yasal ve yeterli olarak dosya içeriğine uygun şekilde açıklanan gerekçeye göre; yüklenen suçun sanık ... tarafından işlendiğinin sabit olmadığı Mahkemece kabul ve takdir kılınmış olmakla, yine yapılan yargılamanın hukuka uygun olduğu, iddia ve savunmada ileri sürülen hususların gerekçeli kararda gösterilip tartışıldığı, hukuka uygun yöntemlerle elde edilen delillerin değerlendirilerek fiilin sanıklar ... ve ... tarafından işlendiğinin tespit edildiği, suç vasfının doğru biçimde belirlendiği, cezanın kanuni takdir sınırlarında uygulandığı, temyiz nedenleri yerinde görülmediğinden hükümlerin Tebliğnameye uygun olarak oy birliği ile ONANMASINA, B. Sanık ... hakkında kurulan beraat hükmü yönünden; Sanığın UYAP aracılığıyla MERNİS üzerinden ulaşılan nüfus kaydına göre hükümden sonra 27.01.2024 tarihinde öldüğü anlaşılmakla, kamu davasının 5237 sayılı TCK'nın 64/1. maddesi uyarınca düşürülmesinde zorunluluk bulunduğu, bu itibarla katılan vekilinin temyiz nedenleri yerinde görüldüğünden diğer yönleri incelenmeyen hükmün 5320 sayılı Kanun’un 8/1. maddesi gereğince uygulanması gereken 1412 sayılı CMUK’un 321. maddesi uyarınca BOZULMASINA, ancak yeniden yargılama yapılmasını gerektirmeyen bu hususta aynı Kanun’un 322. maddesindeki yetkiye dayanılarak karar verilmesi mümkün olduğundan, sanık hakkındaki kamu davasının ölüm nedeniyle 5271 sayılı CMK'nın 222/8. maddesi uyarınca Tebliğname’ye aykırı olarak, oy birliğiyle DÜŞMESİNE, C. Sanıklar ... ve ... hakkında verilen beraat kararlarına karşı katılanlar vekillerinin; sanıklar ..., ..., ... ve ... hakkında verilen mahkumiyet kararlarına karşı katılanlar vekillerinin ve ... ve ... müdafiinin, ... ve müdafiinin, ... müdafiinin temyiz istemlerinin incelenmesinde; Suç tarihlerinde S.S. ... ... Konut Yapı Kooperatifi yönetim kurulu başkanı olan sanık ..., ikinci başkanı ... ve muhasip üye ...'in ... yönetim kurulu başkanı ve başkan yardımcısı olan sanıklar ... ve ... ile yönetim kurulu üyeleri olan sanıklar ..., ...'in birlikte hareket ederek ... İnşaat Turizm Sanayi ve Limited Şirketi ... ile iştirak halinde, katılan ...'e kura sonucu tahsis edilen daireyi ...'ya satmak suretiyle iştirak halinde dolandırıcılık suçunu işledikleri iddia olunan olayda; Yargıtay 5. Ceza Dairesi'nin 14.12.2020 tarih, 2020/3229 esas ve 2020/14131 karar sayılı bozma ilamında, ".... mahkemece verilen 23/01/2013 tarihli kararda yer alan SS ... Konut Yapı Kooperatifi 'ne fazla üye kaydı yapılmasına ilişkin suç duyurusu akıbetinin araştırılması.." istenmesine rağmen, bu hususun araştırılmadığı ve bozma ilamının gerekleri yerine getirilmediği görülmekle; suç duyurusunun akıbeti araştırıp, bu hususta dava açılıp açılmadığı, açılmışsa incelenmek üzere istenmesi, karar verilmişse kesinleşip kesinleşmediği tespit edilip, denetime imkan verecek şekilde inceleme tutanağı yapılmak ya da iddianame, kesinleşme şerhli gerekçeli karar ve bu dosya yönünden delil mahiyeti olabilecek evrakların onaylı okunaklı suretleri dosya arasına alınıp; anılan kooperatifin yönetim kurulu başkan ve üyeleri olan sanıklar ..., ..., ..., ...'in suç kastı yönünden hukuki durumlarının tayin ve takdiri gerektiğinin gözetilmemesi ile sanık ...'ın SS ... Konut Yapı Kooperatifi başkanı, ...'nın ise başkan yardımcısı olduğu halde, gerekçeli kararda adı geçenlerin ... ... Konut Yapı Kooperatifi başkan yardımcıları olduğu belirtilerek sorumlulukları cihetine gidilmesi ve adı geçen sanıklar ile ... İnşaat Turizm Sanayi ve Limited Şirketi ... ve ... ... Konut Yapı Kooperatifi yöneticisi olmasına rağmen ilgili dairenin satış senedinde imzası bulunmayan ve fakat satıştan yani haksız menfaatin elde edilmesinden bir kaç ay sonra ...'nın kooperatif üyesi olarak kabulü kararında imzası bulunan ...'in hangi hileli hareketleri ile ne şekilde diğer sanıklarla fikir ve eylem birliği içinde hareket ettiklerinin gerekçeli kararda tartışılmadan, delillerle ilişkilendirilmeden yetersiz hukuki gerekçe ile yazılı şekilde mahkumiyetlerine karar verilmesi, Yasaya aykırı, katılanlar vekilleri ve sanıklar müdafiilerinin temyiz nedenleri bu itibarla yerinde görüldüğünden, 5320 sayılı Kanun’un 8/1. maddesi gereğince uygulanması gereken 1412 sayılı CMUK'nin 321. maddesi uyarınca hükümlerin Tebliğnameye uygun olarak oy birliği ile BOZULMASINA 08.04.2025 tarihinde karar verildi.
Özgün Analiz
Olay Özeti: İki ayrı konut yapı kooperatifinin yönetim kurulu başkan ve üyeleri ile bir inşaat şirketi yetkilisinin, katılana kura ile tahsis edilen daireyi iştirak halinde bir başkasına satarak dolandırıcılık yaptıkları iddia edilen davada, ağır ceza mahkemesi bozma sonrası bir kısım sanığın mahkûmiyetine, bir kısmının beraatine karar vermişti. Yargıtay 11. Ceza Dairesi, bir sanığın hükümden sonra öldüğünü, ayrıca 5. Ceza Dairesinin 14.12.2020 tarihli bozma ilamında istenen fazla üye kaydına ilişkin suç duyurusu akıbetinin araştırılmadığını tespit etti.
Hukuki İlke: Bozma ilamının gerekleri yerine getirilmeden hüküm kurulamaz; bozmada araştırılması istenen suç duyurusunun akıbeti denetime imkân verecek şekilde dosyaya yansıtılmalıdır. İştirak halinde dolandırıcılıkta her sanığın hangi hileli hareketiyle diğerleriyle nasıl fikir ve eylem birliği içinde olduğu gerekçeli kararda delillerle ilişkilendirilerek tartışılmalı; yetersiz hukuki gerekçeyle mahkûmiyet kurulamaz. Hükümden sonra ölen sanık hakkında TCK 64/1 gereği davanın düşürülmesi zorunludur.
Uygulama Sonucu: Daire, bir grup sanık yönünden delil değerlendirmesi ve suç vasfını isabetli bularak hükümleri onadı; ölen sanık hakkındaki davayı bozup düşürdü; bozma gereklerinin yerine getirilmemesi, sanıkların kooperatifteki sıfatlarının gerekçede yanlış gösterilmesi ve iştirak iradesinin delillerle tartışılmaması nedeniyle diğer mahkûmiyet ve beraat hükümlerini oy birliğiyle bozdu.
Dava Strateji Notu: Çok sanıklı kooperatif dolandırıcılığı savunmalarında müvekkilin satış senedinde imzasının bulunmaması gibi bireysel katkı eksikliklerini öne çıkarın; Yargıtay her sanık için hileli hareketin ve iştirak iradesinin ayrı ayrı gerekçelendirilmesini arıyor. Önceki bozma ilamında istenen araştırmaların yapılıp yapılmadığını temyiz dilekçesinde madde madde gösterin, çünkü bozmaya uyulmaması tek başına yeniden bozma getiriyor.