Karar Özeti
11. Ceza Dairesi 2024/554 E. , 2024/12000 K. "İçtihat Metni" MAHKEMESİ :Ağır Ceza Mahkemesi Alaşehir Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından düzenlenen, 07.06.2022 tarihli ve 2020/3211 Soruşturma, 2022/890 Esas sayılı iddianamenin iadesine ilişkin, Alaşehir 2. Asliye Ceza Mahkemesinin, 10.06.2022 tarihli ve 2022/521 İddiana
Karar Detayı
11. Ceza Dairesi 2024/554 E. , 2024/12000 K. "İçtihat Metni" MAHKEMESİ :Ağır Ceza Mahkemesi Alaşehir Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından düzenlenen, 07.06.2022 tarihli ve 2020/3211 Soruşturma, 2022/890 Esas sayılı iddianamenin iadesine ilişkin, Alaşehir 2. Asliye Ceza Mahkemesinin, 10.06.2022 tarihli ve 2022/521 İddianame Değerlendirme Sayılı kararına vaki itirazın reddine dair mercii Alaşehir Ağır Ceza Mahkemesinin, 21.06.2022 tarihli ve 2022/537 Değişik İş sayılı kararının, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun (5271 sayılı Kanun) 271/4. maddesi uyarınca kesin nitelikte olması sebebiyle karar tarihi olan 21.06.2022’de kesinleştiği belirlenmiştir. Adalet Bakanlığının, 5271 sayılı Kanun'un 309/1. maddesi uyarınca, 03.01.2024 tarihli ve 2022/20190 sayılı evrakı ile kanun yararına bozma istemine istinaden düzenlenen, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının, 17.01.2024 tarihli ve KYB-2024/3223 sayılı Tebliğnamesi ile soruşturma dosyası Daireye gönderilmekle, gereği düşünüldü: I. İSTEM Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının, 17.01.2024 tarihli ve KYB-2024/3223 sayılı kanun yararına bozma isteminin; "Dosya kapsamına göre, şüpheli hakkında yapılan soruşturma neticesinde Alaşehir Cumhuriyet Başsavcılığınca verilen 26/07/2021 tarihli kovuşturmaya yer olmadığına dair kararın, o yer Cumhuriyet Başsavcısı tarafından iade edilmesi üzerine, kovuşturmaya yer olmadığına dair karar verildikten sonra kamu davasının açılması için yeterli şüphe oluşturacak yeni delil elde edilmedikçe ve bu hususta sulh ceza hâkimliğince bir karar verilmedikçe aynı fiilden dolayı kamu davası açılamayacağından bahisle iadesine karar verilmiş ise de, 17/06/2021 tarihli ve 7328 sayılı Kanun'un 2. maddesi ile değişik 5235 sayılı Adlî Yargı İlk Derece Mahkemeleri İle Bölge Adliye Mahkemeleri'nin Kuruluş, Görev ve Yetkileri Hakkında Kanun'un 18/4. maddesinde yer alan "Cumhuriyet başsavcısı, Cumhuriyet savcılarının soruşturmayı sonlandıran kararları arasında oluşabilecek farklılıkların giderilmesi ile bu kararların kanuna uygunluğunun denetlenmesi hususlarında görevli ve yetkilidir." şeklindeki düzenleme nazara alındığında, Somut olayda Alaşehir Cumhuriyet Başsavcılığınca verilen 26/07/2021 tarihli kovuşturmaya yer olmadığına dair kararın, bahse konu düzenlemeden sonra olduğu, kovuşturmaya yer olmadığına dair kararın o yer Cumhuriyet Başsavcısı tarafından iade edilmesi sonrasında yeni bir iddianame düzenlenmesine engel bir durumun bulunmadığı cihetle, itirazın kabulü yerine yazılı şekilde reddine karar verilmesinde isabet görülmemiştir." Şeklindeki gerekçeye dayandığı anlaşılmıştır. II. GEREKÇE 1. 5271 sayılı Kanun‘un 170. maddesinin birinci ve ikinci fıkralarında; kamu davasını açma görevinin Cumhuriyet savcısı tarafından yerine getirileceği ve soruşturma evresi sonunda toplanan delillerin, suçun işlendiği hususunda yeterli şüphe oluşturması halinde Cumhuriyet savcısının iddianame düzenlemekle yükümlü olduğu; aynı maddenin üçüncü fıkrasında iddianamede nelerin gösterilmesinin gerektiği, dördüncü fıkrasında ise; iddianamede, yüklenen suçu oluşturan olayların, mevcut delillerle ilişkilendirilerek açıklanacağı ve yüklenen suçu oluşturan olaylar ve suçun delilleriyle ilgisi bulunmayan bilgilere yer verilmeyeceği belirlenmiştir. 2. 5271 sayılı Kanun’un, “İddianamenin iadesi” başlıklı 174. maddesi; “(1) Mahkeme tarafından, iddianamenin ve soruşturma evrakının verildiği tarihten itibaren onbeş gün içinde soruşturma evresine ilişkin bütün belgeler incelendikten sonra, eksik veya hatalı noktalar belirtilmek suretiyle; a) 170 inci maddeye aykırı olarak düzenlenen, b) (Değişik:17/10/2019-7188/20 md.) Suçun sübûtuna doğrudan etki edecek mevcut bir delil toplanmadan düzenlenen, c) (Değişik:17/10/2019-7188/20 md.) Önödemeye veya uzlaştırmaya ya da seri muhakeme usulüne tâbi olduğu soruşturma dosyasından açıkça anlaşılan işlerde önödeme veya uzlaştırma ya da seri muhakeme usulü uygulanmaksızın düzenlenen, d) (Ek:17/10/2019-7188/20 md.) Soruşturma veya kovuşturma yapılması izne veya talebe bağlı olan suçlarda izin alınmaksızın veya talep olmaksızın düzenlenen, İddianamenin Cumhuriyet Başsavcılığına iadesine karar verilir. (2) Suçun hukukî nitelendirilmesi sebebiyle iddianame iade edilemez. (3) En geç birinci fıkrada belirtilen süre sonunda iade edilmeyen iddianame kabul edilmiş sayılır. (4) Cumhuriyet savcısı, iddianamenin iadesi üzerine, kararda gösterilen eksiklikleri tamamladıktan ve hatalı noktaları düzelttikten sonra, kovuşturmaya yer olmadığı kararı verilmesini gerektiren bir durumun bulunmaması halinde, yeniden iddianame düzenleyerek dosyayı mahkemeye gönderir. İlk kararda belirtilmeyen sebeplere dayanılarak yeniden iddianamenin iadesi yoluna gidilemez. (5) İade kararına karşı Cumhuriyet savcısı itiraz edebilir." Şeklindedir. 3. Karar tarihinden önce, 25.06.2021 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 7328 sayılı Kanun ile yapılan değişiklik sonrası 5235 sayılı Adlî Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Bölge Adliye Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yetkileri Hakkında Kanun'un (5235 sayılı Kanun) "Cumhuriyet başsavcısının görevleri" başlıklı 18. maddesi; "Cumhuriyet başsavcısının görevleri şunlardır: 1. Cumhuriyet başsavcılığını temsil etmek, 2. Başsavcılığın verimli, uyumlu ve düzenli bir şekilde çalışmasını sağlamak, iş bölümünü yapmak, 3. Gerektiğinde adlî göreve ilişkin işlemleri yapmak, duruşmalara katılmak ve kanun yollarına başvurmak, 4. Kanunlarla verilen diğer görevleri yapmak. Ağır ceza mahkemesi Cumhuriyet başsavcısının; ağır ceza mahkemesinin yargı çevresinde görevli Cumhuriyet başsavcıları, Cumhuriyet başsavcıvekilleri, Cumhuriyet savcıları ile bağlı birimler üzerinde gözetim ve denetim yetkisi vardır. Asliye ceza mahkemesi Cumhuriyet başsavcısının o yer yargı çevresinde görevli Cumhuriyet savcıları ile bağlı birimler üzerinde gözetim ve denetim yetkisi vardır. (Ek fıkra:17/6/2021-7328/2 md.) Cumhuriyet başsavcısı, Cumhuriyet savcılarının soruşturmayı sonlandıran kararları arasında oluşabilecek farklılıkların giderilmesi ile bu kararların kanuna uygunluğunun denetlenmesi hususlarında görevli ve yetkilidir." Şeklinde düzenlenmiştir. 4. Şüpheliler hakkında, dolandırıcılık suçundan cezalandırılmaları talebiyle düzenlenen Alaşehir Cumhuriyet Başsavcılığının, 07.06.2022 tarihli ve 2020/3211 Soruşturma, 2022/890 Esas sayılı iddianamesinin, Alaşehir 2. Asliye Ceza Mahkemesinin, 10.06.2022 tarihli ve 2022/521 İddianame Değerlendirme Sayılı kararında yer alan, "...Müştekinin şikayet dilekçesi ile başlayan soruşturmada şüpheliler hakkında dolandırıcılık suçundan açılan davada Alaşehir CBS 26/07/2021 tarihli karar ile müştekinin iddiasının hukuki ihtilaf niteliğinde olduğundan bahisle kovuşturmaya yer olmadığına dair karar verildiği ancak bu kararın taraflara tebliği ve kesinleşmesi sağlanmadan soruşturmaya devam olunduğu ve 07/06/2022 tarihli karar ile iddianame düzenlendiği, yeni bir soruşturmanın başlatılabilmesi için, delilin yeni olmasının yanında, tek başına veya diğer delillerle birlikte bir suçun işlendiğini kuvvetle ispatlama gücüne sahip olması gerekir. Bu nitelikte yeni bir delil ortaya çıktığında Cumhuriyet savcısı iddianame düzenleyebilecektır.Kovuşturmaya yer olmadığına dair karara itiraz edilmesi üzerine, itiraz reddedildiğinde bu karar kesinleşir. İtirazın reddi üzerine yeni delil olsa dahi, aynı fiilden dolayı Cumhuriyet savcısının kendiliğinden dava açması mümkün değildir. Şüpheliler hakkında kovuşturmaya yer olmadığı kararı verildiği, bu kararın kaldırıldığına ilişkin yeni bir kararın dosyada mevcut olmadığı, suça ilişkin yeni delil elde edilmediği halde yeniden iddianame tanzim edildiği hususları ile 06/10/2020 tarihli Yargıtay Ceza Genel Kurulu 2016/3-984 Esas,2020/400 Karar ve 2019/7-84Esas ,2020/399 Karar sayılı ilamları da dikkate alınarak kovuşturmaya yer olmadığı kararı kaldırılmadan kamu davası açılamayacağı..." şeklindeki gerekçeyle iadesine karar verildiği, Cumhuriyet savcısının bu karara yönelik itirazının merci Alaşehir Ağır Ceza Mahkemesinin, 21.06.2022 tarihli ve 2022/537 Değişik İş sayılı kararı ile reddedildiği anlaşılmıştır. 5. 5235 sayılı Kanun'un 18. maddesi uyarınca; Cumhuriyet Başsavcısının, Cumhuriyet Savcıları üzerinde Kanun'dan kaynaklanan denetim ve gözetim yetkilerinin bulunduğu, bu kapsamda Cumhuriyet Savcısı tarafından verilen kararların görüldü işlemini yapmanın da yetki ve görevleri arasında olduğu, Cumhuriyet savcısının işlemlerinin Cumhuriyet Başsavcılığı adına yapıldığı ve Mahkeme karşısında tekil olarak her bir Cumhuriyet Savcısının değil, Cumhuriyet Başsavcılığının bir bütün olarak değerlendirildiği, yapılan işlemlerin de Cumhuriyet Başsavcılığının bütünlüğü içerisinde gerçekleşen işlemlerden ibaret olduğu anlaşılmaktadır. Bu itibarla, Cumhuriyet Savcısı tarafından gönderilen karar üzerinde Başsavcı tarafından yapılacak "görüldü" işleminin, kararın kurucu unsurlarından olmakla, kararın kesinleşmesi yönünden asli bir unsur olarak değerlendirilmesi nedeniyle "görüldü" yapılmadan kararın kesinleşmesinin söz konusu olmadığı kabul edilmelidir. 6. Bu kapsamda incelenen dava dosyası içeriğine göre; Cumhuriyet Savcısı tarafından verilen kovuşturmaya yer olmadığına dair kararın, o yer Cumhuriyet Başsavcısı tarafından yeniden değerlendirme yapılmak üzere iade edilmesini müteakip, soruşturmaya devam olunarak ilgili Cumhuriyet Savcısı tarafından şüpheliler hakkında atılı suçtan cezalandırılmaları talebiyle iddianame düzenlendiği, her ne kadar Mahkemece daha önce verilen kovuşturmaya yer olmadığına dair karar kaldırılmadan yeniden kamu davası açılamayacağından bahisle iddianamenin iadesine karar verilmiş ve bu karara yönelik itiraz da reddedilmiş ise de; yukarıda yapılan açıklamalar doğrultusunda, görüldü işlemi sırasında Cumhuriyet Başsavcının gerekçesi ile birlikte yeniden değerlendirilmek üzere dosyayı iade yetkisinin bulunduğu, bu haliyle kovuşturma yapılması yer olmadığı kararının henüz hukuken varlık kazanmadığı anlaşılmakla, iddianamenin iadesi kararına yönelik itirazın belirtilen gerekçelerle kabulü yerine reddine karar verilmesi Kanun'a aykırı olup, kanun yararına bozma talebi yerinde görülmüştür. III. KARAR 1. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının kanun yararına bozma isteminin KABULÜNE, 2. Alaşehir Ağır Ceza Mahkemesinin, 21.06.2022 tarihli ve 2022/537 Değişik İş sayılı kararının, 5271 sayılı Kanun’un 309/3. maddesi gereği, oy birliğiyle KANUN YARARINA BOZULMASINA, 5271 sayılı Kanun’un 309/4-a. maddesi uyarınca gerekli işlemlerin yapılması için dava dosyasının, mahalline gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE, 21.10.2024 tarihinde karar verildi.