Karar Özeti
11. Ceza Dairesi 2025/802 E. , 2025/4388 K. "İçtihat Metni" MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi SAYISI : 2019/886 E., 2020/1340 K. SUÇLAR : Dolandırıcılık, özel belgede sahtecilik İNCELEME KONUSU KARARLAR : Mahkûmiyet KANUN YARARINA BOZMA YOLUNA BAŞVURAN : Adalet Bakanlığının istemi üzerine Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığ
Karar Detayı
11. Ceza Dairesi 2025/802 E. , 2025/4388 K. "İçtihat Metni" MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi SAYISI : 2019/886 E., 2020/1340 K. SUÇLAR : Dolandırıcılık, özel belgede sahtecilik İNCELEME KONUSU KARARLAR : Mahkûmiyet KANUN YARARINA BOZMA YOLUNA BAŞVURAN : Adalet Bakanlığının istemi üzerine Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı TEBLİĞNAME GÖRÜŞÜ : İlgili kararın kanun yararına bozulması Eskişehir 3. Asliye Ceza Mahkemesinin, 04.12.2020 tarihli ve 2019/886 Esas, 2020/1340 Karar sayılı kararı ile sanık hakkında özel belgede sahtecilik ve dolandırıcılık suçlarından, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun (5237 sayılı Kanun) 207/1, 157/1 ve 52. maddeleri uyarınca 1 yıl hapis ile 1 yıl 6 ay hapis ve 1.200,00 TL adli para cezası ile cezalandırılmasına ilişkin hükümlerin, istinaf edilmeksizin 11.05.2021 tarihinde kesinleştiği anlaşılmıştır. Adalet Bakanlığının, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun (5271 sayılı Kanun) 309/1. maddesi uyarınca, 12.02.2025 tarihli ve 2023/13370 sayılı evrakı ile kanun yararına bozma istemine istinaden düzenlenen, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının, 26.02.2025 tarihli ve KYB-2025/24677 sayılı Tebliğnamesi ile dava dosyası Daireye gönderilmekle, gereği düşünüldü: I. İSTEM Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının, 26.02.2025 tarihli ve KYB-2025/24677 sayılı kanun yararına bozma isteminin; “1-Dosya kapsamına göre, sanığın mağdur adına düzenlenmiş sahte nüfus cüzdanı fotokopisini kullanarak kira sözleşmesini imzaladığının ve kira ücretlerini ödemeyerek haksız menfaat temin ettiğinin iddia ve kabul olunması karşısında; nüfus müdürlüğünün maddi varlığı olan nüfus cüzdanı fotokopisinin kullanması nedeniyle, sanığın eyleminin 5237 sayılı Kanun’un 158. maddesinin birinci fıkrasının (d) bendinde düzenlenen kamu kurum ve kuruluşlarının araç olarak kullanılması suretiyle dolandırıcılık ve bu suçla bağlantılı özel belgede sahtecilik suçlarını oluşturup oluşturmayacağına ilişkin delillerin takdir ve değerlendirmesinin üst dereceli Ağır Ceza Mahkemesine ait olduğu gözetilerek görevsizlik kararı verilmesi gerekirken, yargılamaya devamla mahkûmiyet hükümleri kurulmasında, 2-Benzer bir olay sebebiyle Yargıtay 15. Ceza Dairesinin 08/06/2021 tarihli ve 2021/5883 esas, 2021/6755 sayılı ilamında ''...24/10/2019 tarih ve 30928 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak aynı tarihte yürürlüğe giren 7188 sayılı Kanun’un 26. maddesi ile 5271 sayılı CMK'nın 253. maddesinin üçüncü fıkrasına “birlikte” ibaresinden sonra gelmek üzere “aynı mağdura karşı” ibaresi eklenmiş olup, anılan yasa maddesinde yapılan değişiklikle uzlaştırma kapsamına giren bir suçun, bu kapsama girmeyen bir başka suçla birlikte aynı mağdura karşı işlenmiş olması halinde uzlaşma hükümlerinin uygulanamayacağının düzenlendiği dikkate alınarak, somut olayda sanığın üzerine atılı özel belgede sahtecilik suçunu kamuya karşı işlediği, bu itibarla atılı suçlar açısından mağdurların farklı olduğu anlaşılmakla, sanığa yüklenen dolandırıcılık suçu nedeniyle, hükümden sonra 02.12.2016 tarih ve 29906 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak aynı tarihte yürürlüğe giren 6763 sayılı Kanunun 34. maddesi ile değişik 5271 sayılı CMK'nın 253. ve 254. madde fıkraları gereğince uzlaştırma işlemleri için gereği yapılarak sonucuna göre sanığın hukuki durumunun takdir ve tayini zorunluluğu, kanuna aykırı olup,... hükmün BOZULMASINA,'' şeklinde belirtildiği üzere; sanığın dolandırıcılık suçu ile birlikte Mahkemesince verilen mahkûmiyetine konu özel belgede sahtecilik suçunun mağdurunun kamu, dolandırıcılık suçunun mağdurunun ise mağdur ... olduğu somut olayda, sanığa yüklenen dolandırıcılık suçu nedeniyle, 02/12/2016 tarihli ve 29906 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak aynı tarihte yürürlüğe giren 6763 sayılı Kanunun 34. maddesi ile değişik 5271 sayılı CMK'nın 253 ve 254. maddeleri gereğince ve "aynı mağdura" ibaresininde karar tarihinden önce 17/10/2019 tarihinde yürürlüğe girdiği gözetilerek yeni düzenlemeye göre uzlaştırma işlemleri yapılarak sonucuna göre sanığın hukuki durumunun değerlendirilmesi gerektiği gözetilmeden, yazılı şekilde reddine karar verilmesinde, İsabet görülmemiştir. Şeklindeki gerekçeye dayandığı anlaşılmıştır. II. GEREKÇE 1. 5235 sayılı Adli Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Bölge Adliye Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yetkileri Hakkında Kanun'un Ağır ceza mahkemesinin görevi başlıklı 12. maddesinde; "Kanunların ayrıca görevli kıldığı hâller saklı kalmak üzere, Türk Ceza Kanununda yer alan...nitelikli dolandırıcılık (m. 158)...kapsamına giren suçlar dolayısıyla açılan davalar ile ağırlaştırılmış müebbet hapis, müebbet hapis ve on yıldan fazla hapis cezalarını gerektiren suçlarla ilgili dava ve işlere bakmakla ağır ceza mahkemeleri görevlidir. Anayasa Mahkemesi ve Yargıtayın yargılayacağı kişilere ilişkin hükümler, askerî mahkemelerin görevlerine ilişkin hükümler ile çocuklara özgü kovuşturma hükümleri saklıdır." hükümleri yer almaktadır. 2. 5237 sayılı Kanun 158/1-d maddesinin; "Dolandırıcılık suçunun, kamu kurum ve kuruluşlarının, kamu meslek kuruluşlarının, siyasi parti, vakıf veya dernek tüzel kişiliklerinin araç olarak kullanılması suretiyle işlenmesi halinde, üç yıldan on yıla kadar hapis ve beşbin güne kadar adlî para cezasına hükmolunur." şeklinde düzenlendiği anlaşılmıştır. 3. Bu kapsamda inceleme konusu dava dosyası değerlendirildiğinde; sanık ... ...'in, ...isimli kişi adına düzenlenmiş sahte nüfus cüzdanı fotokopisini kullanarak mağdur ... ile kira sözleşmesi imzaladığının ve kira ücretlerini ödemeyerek haksız menfaat temin ettiğinin iddia ve kabul olunması karşısında; nüfus müdürlüğünün maddi varlığı olan nüfus cüzdanı fotokopisinin kullanması nedeniyle, sanığın eyleminin 5237 sayılı Kanun’un 158/1-d maddesinde düzenlenen kamu kurum ve kuruluşlarının araç olarak kullanılması suretiyle dolandırıcılık ve bu suçla bağlantılı özel belgede sahtecilik suçlarını oluşturup oluşturmayacağına ilişkin delillerin takdir ve değerlendirmesinin üst dereceli Ağır Ceza Mahkemesine ait olduğu gözetilerek görevsizlik kararı verilmesi gerekirken, yargılamaya devamla mahkûmiyet hükümleri kurulması Kanun'a aykırı olup kanun yararına bozma talebindeki (1) numaralı düşünce yerinde görülmüş, bozma kararının niteliği gereği (2) numaralı istem hakkında herhangi bir karar verilmemiştir. III. KARAR 1. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının kanun yararına bozma isteminin KABULÜNE, 2. Eskişehir 3. Asliye Ceza Mahkemesinin, 04.12.2020 tarihli ve 2019/886 Esas, 2020/1340 Karar sayılı kararının 5271 sayılı Kanun’un 309 uncu maddesinin üçüncü fıkrası gereği, ceza miktarı bakımından aleyhe sonuç doğurmamak üzere, oy birliğiyle KANUN YARARINA BOZULMASINA, 5271 sayılı Kanun’un 309 uncu maddesinin dördüncü fıkrasının (b) bendi uyarınca gerekli işlemin yapılması için dava dosyasının, Mahkemesine gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE, 14.04.2025 tarihinde karar verildi.
Özgün Analiz
Olay Özeti: Sanık, başkası adına düzenlenmiş sahte nüfus cüzdanı fotokopisi kullanarak kira sözleşmesi imzalamış ve kiraları ödemeyerek menfaat sağlamış; Asliye Ceza Mahkemesi özel belgede sahtecilik ve basit dolandırıcılıktan mahkumiyet kurmuştur. Kanun yararına bozma isteminde eylemin nitelikli dolandırıcılık kapsamında görev yönünden incelenmesi gerektiği belirtilmiştir.
Hukuki İlke: Nüfus cüzdanı fotokopisi nüfus müdürlüğünün maddi varlığı olduğundan, kullanılması eylemi 5237 sayılı Kanun'un 158/1-d maddesindeki kamu kurum ve kuruluşlarının araç kılınması suretiyle dolandırıcılığı oluşturabilir; bu suç 5235 sayılı Kanun'un 12. maddesi gereği Ağır Ceza Mahkemesinin görevindedir ve delillerin takdiri üst dereceli mahkemeye ait olduğundan görevsizlik kararı verilmelidir.
Uygulama Sonucu: Kanun yararına bozma istemi kabul edilerek karar, ceza miktarı bakımından aleyhe sonuç doğurmamak üzere bozulmuştur; görevsizlik yerine yargılamaya devamla mahkumiyet kurulması yasaya aykırı bulunmuştur.
Dava Strateji Notu: Sahte kamu belgesi (nüfus cüzdanı) kullanımı içeren dolandırıcılıkta görev Ağır Ceza Mahkemesindedir; Asliye Ceza Mahkemesinde kurulan mahkumiyet görev yönünden bozdurulabilir.