Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2008/10495 K.2010/679

Taraflar arasında görülen davada Akhisar 1. Asliye Hukuk Mahkemesi’nce verilen 30.11.2006 tarih ve 2002/382-2006/664 sayılı kararın Yargıtayca incelenmesi duruşmalı olarak davacılar vekili ve davalılardan ...vekili tarafından istenmiş olmakla, duruşma için belirlenen 19.01.2010 gününde taraflar ve avukatları tebligata rağmen gelmediklerinden ve tetkikatın evrak üzerinde yapılmasına karar verildikten, temyiz dilekçesinin süresinde verildiği anlaşıldıktan duruşmalı işlerin yoğunluğu ve süre darlığından ötürü işin incelenerek karara bağlanması ileriye bırakılmıştı. Dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlenildikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:

Davacı vekili, davalılardan ...’in oğlu diğer davalılardan ...’ın sürücüsü, diğer davalıların maliki vetrafik sigortacısı olduğu aracın, davacılardan ...’in eşi diğer davalıların babası olan ...’a çarpması sonucu ölümüne neden olduğunu, ...hakkındaki ceza davasının devam ettiğini, murisinin Bağ-Kur emeklisi olup, ek olarak davacılardan oğlu Mehmet’in işyerinde çalışarak gelir elde ettiğini ileri sürerek, davacılardan ... için 15.000,00 YTL manevi tazminat ile şimdilik 8.000,00 YTL destek tazminatının, ıslah dilekçesi ile 1.341,53 YTL daha destek tazminatının, diğer davacılar için ise10.000,00’ar YTL manevi tazminatının olay tarihinden itibaren yasal faiziyle birlikte davalılardan müteselsilen tahsilini talep ve dava etmiştir.

Davalı sigortacı vekili, davanın reddini istemiş, dava sırasında iflas eden müflis sigortacının iflas idare memuru, kayıtlarda poliçenin bulunmadığını, davacıların alacağı iflas masasına kaydını yaptırmaları gerektiğini, alacağı masanın reddi halinde İİK’nun 235 nci maddesi uyarınca iş bu davaya kayıt kabul davası olarak devam edilmesi gerektiğini, davanın kanıtlanması gerektiğini savunmuştur.

Diğer davalılar vekili, davalılardan ...’e husumet yöneltilemeyeceğini, diğer davalıların kusursuz olduklarını, tazminat miktarlarının fahiş olduğunu savunarak, davanın reddini istemiştir.

Mahkemece, dosya kapsamına ve benimsenen hesap bilirkişi raporuna göre, davacılardan Yüslel’in 9.341,53 YTL destek tazminatına hak kazandığı, bu davacı için 9.000 YTL, diğer davacılar için 4.000,00’ar YTL manevi tazminat takdiri gerektiği, davalılardan ...’ın 3/8 oranında, murisin 5/8 oranında kusurlu olduğu, davalılardan ...’in, ...’ın babası olarak sorumluluk nedeninin dava dilekçesinde açıklanmadığı, olayla bir ilgisinin ve kusurunun bulunmadığı, davalılardan ...’ın trafik kaydına göre malik olmasının sorumluluk için yetmeyeceği, işleten sıfatının iddia ve ispat edilemediği,

davalılardan sigortacının trafik sigorta poliçe fotokopisinin sunulduğu, bu durumda sigortacının sorumlu tutulamayacağı gerekçesiyle ...hakkındaki davanın kısmen kabulüne, diğer davalılar hakkındaki davanın reddine karar verilmiştir.

Kararı, davacılar vekili ile davalılardan ...vekili temyiz etmiştir.

1- Dava dosyası içerisindeki bilgi ve belgelere, mahkeme kararının gerekçesinde dayanılan delillerin tartışılıp, değerlendirilmesinde usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmamasına ve davalılardan sigortacıdan manevi tazminat isteminin poliçe teminatı dışında kalması nedeniyle reddi gerekirken, aynı sonuca yazılı gerekçelerle varılması isabetsiz ise de, bu isteme yönelik kararın sonucu itibariyle doğru olmasına göre, davacılar vekilinin aşağıdaki bendin davacılardan ...vekilinin aşağıdaki bentler kapsamı dışında kalan diğer temyiz itirazlarının reddi gerekmiştir.

2- Dava, davacılardan ... bakımından destekten yoksun kalma tazminatına ve tüm davacılar bakımından manevi tazminat istemine ilişkindir.

Mahkemece, davalılardan ...’ın trafik kaydına göre araç maliki olmasının sorumluluk için yetmeyeceği, işleten sıfatının iddia ve ispat edilmediği gerekçesiyle bu davalı hakkındaki davanın reddine karar verilmiştir. Oysa, dosyada mevcut trafik kaydına göre olay tarihi itibariyle aracın maliki olan bu davalının işleten sıfatının bulunduğunun kabulü gerekir.

2918 Sayılı KTK’nun 20/d maddesi uyarınca noterlerce gerçekleştirilen satış işlemleri, araç mülkiyetinin devri için yeterli olup, mülkiyet devir işleminin tamamlanabilmesi için trafik siciline alıcı adına tescil işlemi yapılması, kurucu bir nitelik taşımaz. Trafik kayıtları mülkiyeti gösteren sicillerden olmakla birlikte, bu karine kesin değildir. Aracı, noter satışı ile devir alan, adına trafikte tescil işlemi yaptırmamış olsa dahi, aracın maliki sayılır.

Somut olayda, anılan davalı aleyhine oluşan işleten karinesinin aksini, bu davalının noter satış sözleşmesi ibraz ederek mülkiyetin el değiştirdiğini kanıtlaması gerektirmektedir. Böyle bir kanıt getirilinceye kadar davalının işleten olduğunu kabulü zorunludur. Kanıt yükü zarar gören davacılarda olmayıp, aksi yöndeki gerekçenin hukuki bir dayanağı bulunmamaktadır.

Davalı vekili, karinenin aksi yönde bir savunmada bulunmamış ve bir kanıt getirmemiş, husumet itirazında bulunmamıştır. Davalılardan ...’ın zarar veren aracın işleteni olduğunun kabulü ile 2918 Sayılı KTK’nun 85 nci maddesi uyarınca yasadan kaynaklanan sorumluluğu nedeniyle bu davalı bakımından da davanın esasına girilmesi gerekirken, yazılı gerekçe ile davanın reddi doğru olmamış, hükmün davacılar yararına bozulması gerekmiştir.

Diğer yandan, mahkemece, davalılardan ...’in, ...’ın babası olarak sorumluluk nedeninin dava dilekçesinde açıklanmadığı, olayla bir ilgisinin ve kusurunun bulunmadığı gerekçesiyle, bu davalı hakkındaki davanın da reddine karar verilmiştir. Oysa, dava dilekçesinde ölüme neden olan aracın sürücüsü davalı ...’ın reşit olmadığı belirtilmiş ve babası ... hakkında asaleten, oğlu ...’a da velayeten dava açılmıştır.

Dosya kapsamına göre de olay tarihi itibariyle ...reşit olmayıp, babası ... hakkında velayeti altındaki çocuğunun 3 ncü kişilere verdiği zarar nedeniyle yasadan kaynaklanan sorumluluğunun bulunduğu iddiasıyla dava açıldığının kabulü ile ...’in olay tarihinde yürürlükte olan TMK’nun 189/ 1 nci maddesi (eski MK’nun 320 nci maddesi) uyarınca sorumluluk koşullarının somut olayda gerçekleşip gerçekleşmediğinin değerlendirilmesi gerekirken, yazılı gerekçe ile davanın davalı ... bakımından reddi de doğru olmamış, kararın davacılar yararına bozulması gerekmiştir.

Öte yandan, mahkemece davalılardan trafik sigortacısı olduğu iddiasıyla husumet yöneltilen sigorta şirketi hakkındaki dava, sigorta poliçesinin fotokopi olduğu, poliçenin kayıtlarda bulunmadığını bu davalının mahkemeye bildirdiği gerekçesiyle dava bu davalı bakımından da reddedilmiştir. Oysa, davalının salt bu savunması yeterli görülerek sonuca varılması doğru değildir.

Poliçe fotokopisinin sahte bir poliçenin fotokopisi olduğu, poliçeyi düzenleyen acentenin sigortacının acentelerinden biri olmadığı şeklinde bir savunmada bulunulmamıştır. Sigortacı vekili, kaza tespit tutanağına poliçe bilgilerinin sonradan eklendiğini, tutanağın aslının celbedilmesi gerektiğini savunmuştur. Dosya içerisinde tutanağın sigorta bilgilerinin bulunmadığı sayfanın fotokopisi bulunmakta olup, diğer sayfanın fotokopisine ve tutanak aslına dahi rastlanmamıştır.

Bu savunma üzerinde durulmadığı gibi, poliçenin bulunup bulunmadığı acente yada sigortacı şirketinkayıtları üzerinde gerektiğinde keşif ve bilirkişi incelemesi ile araştırılması gerekirken bu dahi yapılmamıştır. Poliçe fotokopisine göre, poliçe olay tarihini kapsamaktadır.

Davalılardan sorumluluğuna karar verilen sürücü ...vekili de davalılardan sigortacı hakkındaki davanın reddini temyize getirmiş olup, müteselsil sorumluluk nedeniyle bu temyizde hukuki yarar bulunduğuna ve araç işleteni ...’ın da vekili olduğuna göre, poliçe aslının sürücü ve araç maliki olan davalılardan varsa ibraz ettirilmesi yolunun da tüketilmesi gerekirken, bu dahi yapılmamıştır.

Bu incelemeler ve değerlendirmeler sonrasında davalı sigortacının destek tazminat isteminden sorumlu tutulması gerektiği takdirde, dosya kapsamına göre, sigortacının dava sırasında iflas edip ikinci alacaklılar toplantısının yapıldığı, iflas idare memurunun davaya yanıt verdiği, davaya kayıt kabul davası olarak devam edilmesi gerektiğini savunduğu da dikkate alınarak, ikinci alacaklılar toplantısında dava konusu alacağın iflas masasına kaydedilip, masaca alacağın kesin olarak kabul edilip edilmediğinin araştırılması ve şayet kesin suretle kayıt ve kabul edilmiş ise, bu davalı bakımından konusu kalmayan davanın reddine karar verilmesi,

masaya kayıt edilmek istenip de alacak kısmen veya tamamen reddedilmiş ise ve kayıt-kabul davacı ayrıca açılmamışsa, işbu davada husumet iflas idaresine yöneltildiğinin kabulü ile alacağın iflas masasına kayıt ve kabul davası olarak devam edilerek, destek tazminatı istemi bakımından yapılacak sonuç dairesinde bir karar verilmelidir.

Bu durumda, davalılardan sigortacı hakkında verilen karar eksik incelemeye dayalı olup, davacılardan ... ve davalılardan ...yararına ayrı ayrı bozulması gerekmiştir.

3- Mahkemece, davalı ...’ın kusurlu olup olmadığı hususunda bilirkişi incelemesi yaptırılmamış olup, fotokopileri dosya içerisinde olan ceza yargılamasında alınan 16.11.2003 tarihli bilirkişi kurulu raporunu esas alan ceza mahkemesinin henüz kesinleşmemiş ve bozulmuş ilamında yazılı 3/8 kusur oranına göre hesaplama yapan hesap bilirkişi raporunda bildirilen meblağ ile bu davalı sorumlu tutulmuştur. Bu durumda, BK’nun 53 ncü maddesi uyarınca ceza davasının sonucunun beklenilmesi gerekirken, kesinleşmeyen kusur oranının hükme esas alınması da doğru olmamış, hükmün bu davalı yararına bozulması gerekmiştir.

4- Mahkemece, kesinleşmeyen 3/8 kusur oranı da manevi tazminat miktarının takdirinde gerekçelerden biri olarak gösterilmiştir. Matematiksel olarak olmasa da, kusur oranı, takdiri etkileyen unsurlardan biri olup, kusur oranının kesinleşmeden sonra manevi tazminat miktarlarının tekrar takdiri gerekeceğinden, bozma neden ve şekline göre, davalılardan ...vekilinin, manevi tazminat miktarına ilişkin diğer temyiz itirazlarının incelenmesine şimdilik gerek görülmemiştir.