Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2009/12531 K.2011/14254

Taraflar arasında görülen davada Mersin 1. Asliye Ticaret Mahkemesi’nce verilen 08/05/2009 tarih ve 2005/881-2009/156 sayılı kararın Yargıtayca incelenmesi duruşmalı olarak taraf vekilleri tarafından istenmiş olmakla, duruşma için belirlenen 11/10/2011 gününde davacı karşı davalılar avukatı Mevlüt Yeşildağ ile davalı karşı davacı avukatı.... gelip, temyiz dilekçesinin süresinde verildiği anlaşıldıktan ve duruşmada hazır bulunan taraf avukatları dinlenildikten sonra, duruşmalı işlerin yoğunluğu ve süre darlığından ötürü işin incelenerek karara bağlanması ileriye bırakılmıştı.

Dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlenildikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:

Davacılar vekili, müvekkillerinden Narin Demirbilek Ltd.Şti. ile davalı arasında müvekkillerinden Nartaş Ltd.Şti.’ye ait suyun Adana’dan Musul’a 12 araç ile taşınmasına ilişkin sözleşme yapıldığını, taşıma bedelinin müvekkili Nartaş Ltd.Şti. tarafından davalıya ödendiği, buna ilişkin davalı tarafından 21.480,480 USD’lik navlun faturası düzenlendiğini, emtianın davalıya ait araçlara yüklendiğini, ancak davalının taşımayı gerçekleştirmediğini ileri sürerek, davalıya ödenen navlun bedelinin temerrüt faizi ile birlikte davalıdan tahsilini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili, taşımanın davacı tarafın sözleşme şartlarına aykırı hareket etmesi nedeniyle gerçekleştirilmediğini, CMR ve gümrük belgelerinde taşıyıcının farklı firma olarak yazıldığını, teslim yerinin Musul olarak kararlaştırıldığı halde davacı tarafından emtianın Irak’ın değişik bölgelerine teslim edilmesinin istenildiğini, bu durumun sözleşmeye aykırılık oluşturulduğunu, müvekkiline ait araçların gümrükte 25 gün bağlı tutulduğunu ileri sürerek, asıl davanın reddini, birleşen dava da ise, araçların gümrükte 25 gün beklemesi nedeniyle oluşan zarardan şimdilik 49.192,00 TL’nin temerrüt faizi ile birlikte davalılardan tahsilini talep ve dava etmiştir.

Mahkemece, iddia, savunma, bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamına göre, davalı şirketin davacı ....Şti.’ye ait emtianın Musul’a taşınması işini üstlendiği, buna göre Adana’da yüklemenin yapıldığı, Mardin gümrüğünde davacı tarafından tek taraflı olarak gümrük belgelerinde taşıyıcının adının ve varma yerinin değiştirildiği, bu durumun taşıma sözleşmesine aykırılık oluşturduğu, davacıdan kaynaklanan nedenle taşımanın kesilmesi nedeniyle davalı taşıyıcının navlun bedelini talep hakkının bulunduğu, davalıya ait 12 aracın 24 gün bekletildiği, bu süre için davalının bekleme ücretine hak kazandığı gerekçesiyle, asıl davanın reddine, birleşen davada ise, Narin Demirbilek Ltd.Şti. hakkındaki davanın husumet nedeniyle reddine, davalı ....Şti. hakkındaki davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararı, davacılar (birleşen davanın davalıları) vekili ve katılma yolu ile davalı (birleşen davanın davacısı) vekili temyiz etmiştir.

Dava navlun ve bekleme ücretinin tahsiline ilişkindir.

1-Asıl davada davacılar vekili davalı Çölbeyi Loj.Nak.Güm.Den.İnş.Turizm ve San.Ltd.Şti. aleyhine taşımanın tamalanmadığını ileri sürerek ödediği navlun ücretinin iadesini talep etmiş, mahkemece asıl davanın reddine karar verilmiştir.

Dava konusu taşıma Adana-Musul arası olup, Uluslararası mahiyette bulunduğundan CMR hükümlerin uygulanması gerekecektir.

Dosya kapsamına göre davacılardan Nartaş Nak.Ltd.Şti' nin gönderen olduğu, ancak taşıma sözleşmesinin diğer davacı Narin Demirbilek Lojistik Gıda Turizm Tic. Ltd. Şti. ile (üst taşıyıcı) davalı Çölbeyi Ltd. Şti (alt taşıyıcı) arasında yapıldığı, yükleme yeri Adana /Yenice, malın cinsi; paletli su, yükleme tarihi. 23/11/2005, Gümrükleme. Mardin Organize Sanayi Bölgesi, boşaltma yeri. Musul, Navlun.

Ton x 72 USD, ödeme; % 80 Peşin- bakiye ordino ve CMR teslimi olarak kayıtlandığı anlaşılmıştır. Davalı savunmasında Mandin Gümrük Müdürlüğü'ne gelindiğinde taşıyan firma adının Duyan Lmt. Şti, Musul olan boşaltma yerinin ise, genel olarak Irak şeklinde ve tüm ülkeyi kapsayacak şekilde yazıldığını bu nedenle gümrük işlemlerinin yapılmadığını, durumun davacılara bildirildiğini, ancak davacıların bu yanlışlığı gidermediklerini bildirmiştir.

Dosyada mevcut 0966307 seri numaralı 28.11.2005 tarihli T.C. Gümrük beyannamesinin incelenmesinden de

taşıyıcı olan Duyan Ltd.Şti'nin, boşaltma yerininde Irak şeklinde olduğu, daha sonra davacı ....Şti'nin 07.12.2005 tarih ve 7776 nolu dilekçe ile idareye başvurarak özet beyanın iptalini istediği ve aynı gün gümrük işlemlerinin iptal edildiği anlaşılmaktadır.

CMR'nin 14/2 maddesine göre eşya üzerinde tasarruf hakkı sahibine ulaşamayan veya uygun bir süre içinde makul bir talimat almayan taşımacı, eşyanın sevk mektubunda yazılı olandan farklı şekilde taşınmasının mümkün olmaması şartıyla, CMR. nun 16/2 maddesindeki imkandan faydalaranarak, eşyayı, tasarruf hakkı sahibi hesabına derhal boşaltabilir. Eşyanın boşaltılmasını müteakip taşıma işi sona ermiş sayılır. Bu durumda davalı taşıyıcının da ücrete hak kazandığının kabulü gerekir.

Somut olayda davacıların kusurlu davranışları nedeniyle taşımanın tamamlanamadığı anlaşılmış olmakla asıl davanın reddine karar verilmesinde bir isabetsizlik bulunmamaktadır. Mahkemecede aynı hususlar kabul edilmiş, ancak TTK 778/2 maddesi hükmü uyarınca aynı neticeye ulaşmış olup sonucu itibariyle asıl davanın reddi kararı yerinde olduğundan davacı vekilinin asıl davayla ilgili temyiz itirazlarının reddi gerekmiştir.

2- Davacı birleşen davada davalı ....Şti'nin birleşen davaya ilişkin temyiz itirazlarına gelince: mahkemece 19.12.2005 tarihine kadar 12 aracın toplam olarak 24 gün bekledikleri kabul edilerek hüküm kurulmuştur. Dosyada bulunan 8/12/2005 günlü tutanaktan 12 araç yükü 360 palet beher palette 42 koli beher kolide 12 şise 1,5 litre içme suyunun taşıyan tarafından taşkınlar garajına teslim edildiği anlaşılmaktadır.

Malları sözleşmeyle kararlaştırılan yere ulaştırma imkanını davalıların kusurlu eylemleri nedeniyle bulamayan davacının eşyayı tevdi mahalline bırakmasında bir isabetsizlik yoksada, tevdi mahalli girişimlerine en kısa sürede ve seri yoldan başlanılması icap eder.

Mahkemece 19.12.2005 tarihine kadar 24 günlük bekleme ücretine hükmedilmiş ise de, emtianın 8.12.2005 tarihinde tevdi edildiği nazara alınarak davacının müterafik kusurlu olup olmadığı hususu araştırılmadan 24 gün üzerinden karar verilmeside doğru olmamış davalı ....Şti. vekilinin temyiz itirazlarının bu yönden kabulü ile hükmün davalı ....Şti' nin yararına bozulması gerekmiştir.

3- Birleşen davada davacı Çölbeyi Ltd. Şti' nin temyiz itirazlarına gelince: mahkemece Narin Demirbilek Ltd. Şti, hakkında, şirketin bu ilişkiye komisyon karşılığı dahil olduğu bu nedenle bekleme ücretinden sorumlu tutulamayacağı gerekçesiyle husumet nedeniyle davanın reddine karar verilmiştir. Ancak taşıma sözleşmesi bu davalı ve davacı Çölbeyi Ltd. Şti. arasında yapılmıştır. Nartaş Lmt.Şti gönderen, diğer davacıda üst taşıyıcı konumunda olup davacı ise alt taşıyıcıdır. Davacının akidi olması nedeniyle ve sözleşme uyarınca bu davalı da bekleme ücretinden sorumludur. Bu yöne ilişen davacı temyizinin de kabulü ile husumetten ret kararının da birleşen dava davacısı Çölbeyi Ltd. Şti. yararına bozulması gerekmiştir.

4- Birleşen davada davalı Narin Demirbilek Ltd. Şti vekilinin vekalet ücretine ilişkin temyizinin ise bozma sebep ve şekline göre bu aşamada incelenmesine gerek görülmemiştir.