Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2009/3511 K.2010/10747

Taraflar arasında görülen davada Kadıköy 6. Sulh Hukuk Mahkemesi’nce verilen 25.11.2008 tarih ve 2008/129 - 2008/1408 sayılı kararın Yargıtayca incelenmesi davacı vekili tarafından istenmiş ve temyiz dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:

Davacı vekili, müvekkili ile dava dışı yüklenici arasındaki eser sözleşmesi uyarınca davalı bankanın 06.12.2001 tarihinde kesin teminat mektubu tanzim ettiğini, dava dışı yükleniciye hak ettiği tutarın üzerinde ödeme yapıldığının sonradan anlaşılması nedeniyle teminatın nakde çevrilmesinin davalı bankadan istendiğini ancak davalının ödeme yapmadığını ileri sürerek, 4.000,00 TL’nin faiziyle davalıdan tahsilini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili, davacının aralarındaki ilişkiye dayalı olarak istirdat istemini dava dışı yükleniciye yöneltmesi gerektiğinden müvekkilinin husumet ehliyetini bulunmadığını ve fazla ödemenin iadesi talebini teminat mektubunun kapsamı dışında kaldığını savunarak davanın reddini istemiştir.

Mahkemece, iddia, savunma ve dosya kapsamına göre, davacının dava dışı yükleniciye fazla ödeme yapılması olayının davalı bankayla ilgisinin bulunmadığı, bu nedenle davalıya husumet yöneltilemeyeceği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Kararı, davacı vekili temyiz etmiştir.

Dava, davalı bankaca düzenlenen teminat mektubu bedelinin tahsili istemine ilişkindir.

Davaya konu 06.12.2001 tarih ve 12031 nolu teminat mektubunda “….çıkacak herhangi bir uyuşmazlık ve bunun akıbet ve kanuni neticeleri nazarı itibara alınmaksızın…..ilk yazılı talebiniz üzerine nakden…” ibareleri yer almaktadır. Bu ifadelerden anlaşıldığı üzere, davalı banka tarafından düzenlenen teminat mektubu, ilk talepte ödeme kaydını havi nitelikte bir mektuptur. İlk talepte ödeme kaydını havi banka teminat mektuplarında banka, muhatabın talebi üzerine herhangi bir itiraza mahal vermeden ve muhataptan teminat mektubuna dayanarak talepte bulunma hakkının olduğunu ispat etmesine gerek kalmadan ödeme yapmayı taahhüt etmektedir.

Kural olarak ilk talepte ödeme kaydını havi banka teminat mektuplarında banka, yalnızca şekli manada inceleme yapma yetkisini haiz olup,esasa ilişkin herhangi bir inceleme yapma hak ve yetkisini haiz değildir. Bu sebeple de ilk talepte ödeme kaydını havi banka teminat mektuplarının esas itibariyle muhatap lehine olduğu kabul edilmektedir. Bu kuralın iki önemli istisnası bulunmaktadır.

Birincisi, banka, teminat mektubu sözleşmesinin tarafı sıfatıyla kendisine ait olan def’ileri ileri sürerek ödemeden kaçınabilecektir. İkinci istisna da, lehdarın mahkemelerden ihtiyati tedbir kararı alarak, bankanın ilk talepte ödeme kaydını havi teminat mektuplarının ödenmesine engel olabilmesi halidir.

Öte yandan, muhatabın talebinin haksız olduğunu, dürüstlük kuralı ile (MK.m.2) bağdaşmadığını kesin olarak bilen bankanın “ilk talepte” kaydına rağmen muhataba ödeme yapmaktan kaçınabilmesi gerekir. İlk talepte ödeme kaydını havi banka garantilerinde banka, lehdarın her uyarısını değil, likit delillere dayanan uyarısını dikkate almak zorundadır.

Örneğin, lehtar, asıl ilişkiden doğan borcunu ödediğini ispat eden belgeleri bankaya ulaştırmış ve bankadan teminat mektubunun serbest bırakılmasını istemiş ve bu arada muhatap teminat mektubunu iade etmek yerine bankadan ödeme talebinde bulunmuş ise, banka ödemeden kaçınmalıdır. Çünkü, bu halde teminat mektubu ile güvence altına alınan riskin gerçekleşmediği, dolayısıyla da yapılan ödeme talebinin hakkın kötüye kullanılması niteliğinde olduğu aşikardır.

Hukuk düzenleri de hakkın kötüye kullanılmasını korumazlar (Doç.Dr.Vahit Doğan, Banka Teminat Mektupları, Genişletilmiş 2.Baskı, Ankara 2002, s.52-55,182-183).

Dava konusu olayda, teminat mektubunun muhatabı olan davacıya karşı teminat mektubunun içeriği açısından yasal hasım durumunda bulunan davalı bankanın teminat mektubunu ödememesini haklı kılacak bir olgunun yukarıda açıklanan şekilde mevcut olup olmadığı değerlendirilerek sonucuna göre uyuşmazlığın esası hakkında bir karar verilmesi gerekirken, hatalı değerlendirmeyle davanın husumet yokluğundan reddi doğru görülmemiş, kararın bu nedenle davacı yararına bozulması gerekmiştir.