Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2009/4374 K.2011/2829

Taraflar arasında görülen davada İskenderun 1. Asliye Hukuk Mahkemesi’nce verilen 21/10/2008 tarih ve 2005/2429-2008/341 sayılı kararın Yargıtayca incelenmesi duruşmalı olarak davacı - karşı davalı vekili tarafından istenmiş olmakla, duruşma için belirlenen 15.03.2011 gününde davacı-karşı davalı Zihni Gemi İşl. ve Tic.

A.Ş. avukatı ... - Av. ... - Av. ..... ve davalı - karşı davacı avukatı ... - Av. ..... geldi, temyiz dilekçesinin süresinde verildiği anlaşıldıktan ve duruşmada hazır bulunan taraf avukatları dinlenildikten sonra, duruşmalı işlerin yoğunluğu ve süre darlığından ötürü işin incelenerek karara bağlanması ileriye bırakılmıştı.

Dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlenildikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:

Davacı vekili asıl davada, taraflar arasında 1999-2000 dönemi için 675.000 m.ton koklaşabilir taşkömürün Avusturalya limanlarından İskenderun'a taşınması için 9.8.1999 tarihinde taşıma sözleşmesi imzalandığını, ilk 3 taşımanın yerine getirildiğini, 4 ncü taşıma için 8-12 Mart 2000 kançellosu öngörülmesine ve yükleme kançellolarının 10-14 Kasım 1999 tarihinde gözden geçirilmesinin kararlaştırılmasına rağmen davalı tarafından kançelloların kesinleştirilmesi için girişimde bulunulmadığını, bunun üzerine müvekkilinin 4 ncü sefer için kançellonun 20 Nisan -5 Mayıs olarak revize edilmesini istediğini,

davalının ise 25 Mart-10 Nisan 2000 veya 1-15 Nisan 2000 olarak ötelenmesinde ısrar edildiğini, 4 ncü sefer için düşünülen geminin kuru havuza alınacak olması nedeniyle sonuçta davalıca istenilen kançellolarda yükleme yapılmasının mümkün olmadığını, bu nedenlerle elde olmayan mücbir sebep nedeniyle davalıda olan 629.775 USD bedelli teminat mektubunun nakde dönüştürülmesinin hukuka ve sözleşmeye aykırı olduğunu, müvekkilinin temerrüde düştüğünden bahisle davalının sözleşmenin 6 ncı maddesi uyarınca müvekkili nam ve hesabına taşıma yapmak üzere ihaleye çıktığını, oysa force major olan hallerde nam ve hesaba taşıma yapılamayacağını,

davalının teminat mektubunu nekde çevirme yetkisi olsa bile yapılmayan taşımalara tekabül eden kısmı için kullanılabileceğini, navlun fiyatının aşırı oranda yükselmesinin basiretli bir tahminle dahi öngörülümeyeceğini ileri sürerek, taşıma sözleşmenin teminatı olarak verilen teminat mektubunun nakde çevrilmesinin kanun ve sözleşme gereğince haksız olduğunun tespiti ile vaki el atmanın önlenmesini, sözleşmenin BK.nun 365/2 nci maddesi hükmünce feshini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili asıl davada, sözleşmede tarafların yükümlülüklerinin açıkça belirlendiğini, sevkiyat programının altındaki "son üç kargonun yükleme kançellolarının 10-14 Kasım 1999 tarihleri arasında gözden geçirilecektir" ibaresinin davacının istemi ile konulduğunu,10-14 Kasım 1999 tarihleri arasında kançello değişikliği hususunda davacıdan bir talep gelmediğini, sevk termin programına göre talep getirmediğinden 4 ncü taşımanın kançellosunun 8-22 Mayıs 2000 tarihi olduğunu, davacının basiretli bir tacir gibi davranmadığını, davacının mücbir sebep iddiasının doğru olmadığını, kesin teminatın tüm sözleşme için alındığını,

sözleşmede teminatın taşımanın parelelinde azaltılacağı yönünde bir hüküm bulunmadığını, BK.365/2 nci maddesine dayalı olarak sözleşmenin feshini talep edemeyeceğini savunarak davanın reddini istemiştir.

Davalı/birleşen davalarda davacı vekili (Dörtyol Asliye Hukuk Mahkemesi 2000/361,414,415 ve 544 esas sayılı), davalının taraflar arasındaki taşıma sözleşmesine aykırı davrandığını ileri sürerek, şimdilik nam ve hesaba taşımadan dolayı sırasıyla 1.235,572,80 USD navlun farkının % 90'lık bölümü olan 1.112.015,52 USD'nin; 126,626-USD'nin, 854,593,12 USD'nin ve 94.988,12 USD'nin davalıdan tahsilini talep ve dava etmiştir. Davacı/birleşen davalı vekili, birleşen davaların reddini savunmuştur.

Mahkemece, toplanan kanıtlar ve bilirkişi raporuna göre, asıl davacının bazı nedenlerle taraflar arasındaki sözleşmeyi ifa edemediği, bu nedenle sözleşmeye konu taşımaların başka şirketlere yaptırıldığı ve davalının anlaşmanın üzerinde bedeller ödediği 25.3.2002 havale tarihli heyet raporu ile 17.10.2006 tarihli heyet raporunun birbirini teyit ettiği, navlun piyasasındaki genel kötüleşme eğiliminin mevcut olmasının öngörülmezlik sebebiyle sözleşmenin feshi için yeterli olmadığı, bu hususun aniden ve beklenmeyen bir şekilde ortaya çıkmadığı,

aksine süreklilik arzettiği, asıl davada BK.nun 365 /2. hükmünün uygulanmasını gerektirir bir şartın oluşmadığı, geminin yükleme limanında kaldığı süre sebebiyle diğer taşımalar için nomine edilmemesinin sözleşmenin 13 ncü maddesinde sayılan mücbir sebep hallerine uymadığı, asıl davacının edimini yerine getirmemesi nedeniyle birleşen davacının 1.894.710,77-USD navlun farkı alacağının doğduğu gerekçesiyle, asıl ve birleşen (2000/544 esas) sayılı davanın reddine, birleşen 2000/361,414 esas sayılı davanın kabulüne, birleşen 2000/415 Esas sayılı davanın ise kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Kararı, davacı/birleşen davalı vekili temyiz etmiştir. Dava dosyası içerisindeki bilgi ve belgelere, mahkeme kararının gerekçesinde dayanılan delillerin tartışılıp, değerlendirilmesinde usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmamasına göre, uyuşmazlığın esasen hukuki mahiyet arzetmesine teminat mektubunun cezai şart niteliğinde olmamasına göre davacı/birleşen davalı vekilinin tüm temyiz itirazlarının reddi gerekmiştir.