Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2010/1523 K.2011/11191

Taraflar arasında görülen davada Kayseri 1.Asliye Ticaret Mahkemesi’nce verilen 11.11.2009 tarih ve 2008/138 - 2009/599 sayılı kararın Yargıtayca incelenmesi davacı vekili tarafından istenmiş ve temyiz dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:

Davacı vekili, müvekkiline ait işyerinin davalı nezdinde yangın sigorta sözleşmesi ile sigortalı iken meydana gelen yangın sonucu işyerinde hasar oluştuğunu, hasar bedelinin davalı tarafından ödenmediğini ileri sürerek, 15.000,00 TL’nın temerrüt faiz ile birlikte davalıdan tahsilini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili, davanın reddini istemiştir.

Mahkemece, iddia, savunma, bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamına göre, davacının poliçe prim bedelini veya peşinatını ödediğini ispat edemediği, dolayısı ile poliçenin yürürlüğe girmediği gerekçesiyle, davanın reddine karar verilmiştir.

Kararı, davacı vekili temyiz etmiştir.

Dava, işyeri sigorta sözleşmesine dayalı tazminat istemine ilişkindir.

Kural olarak, sigorta hukukunda sigorta akdinin meydana gelmiş olması, sigortacının sorumluluğunun başlamış olmasını gerektirmez. TTK’nun 1279. maddesi hükmüne göre riziko, genel olarak sigorta sözleşmesinin vücut bulması ve yine aynı yasanın 1295. maddesi uyarınca sigortacının sorumluluğunun başlamasından sonra oluşması halinde sigorta teminatı içerisinde kabul edilir. Sigortacının sorumluluğunun başlayabilmesi için de TTK’nun 1282. ve 1295. maddeleri hükümleri uyarınca primin tamamının veya ilk taksitinin ödenmiş olması zorunludur. TTK'nun 1295. maddesi emredici nitelikte bir düzenlemedir.

Somut olayda, davacıya ait işyeri yangın rizikolarına karşı 05.05.2007 tarihinden itibaren teminat altına alındığı, rizikonun ise 16.05.2007 tarihinde meydana geldiği hususları uyuşmazlık konusu değildir.

Taraflar arasındaki çekişme, rizikodan önce primin ödenip ödenmediği, davalının sorumluluğunun başlayıp başlamadığı noktasında toplanmaktadır. Davacı vekili, poliçe prim bedelinin peşin ödendiğini ileri sürmüş, davalı taraf ise prim bedelinin hiç ödenmediğini savunmuştur. Davaya konu poliçeyi düzenleyen davalının acentesi olan şirket yetkilisinintanık olarak vermiş olduğu beyanında; davacının prim bedeli karşılığı olarak bir kısım çekler verdiğini, ancak bu çeklerin karşılıksız çıkması nedeniyle poliçenin iptal edildiğini belirtmiş ve davalı tarafından bu çekler dosyaya ibraz edilmiştir.

Davalı defter ve belgeleri üzerinde inceleme yapan bilirkişiler tarafından hazırlanan raporda ise, davalının defterlerinde davaya konu poliçenin acente hesaplarında kayıtlı olduğu, ancak 29.11.2007 tarihinde iptal zeyilnamesi düzenlendiği, davalı defterlerinde primlerin poliçe bazında kayıtlı olmayıp, acente tarafından prim tahsilâtının yapılması nedeniyle acentenin yaptığı toplu ödemeler olarak kayıtlı olduğu, bu nedenle davaya konu poliçe primine ilişkin doğrudan kaydın bulunmadığı, davalı tarafından ibraz edilen çeklerin ise bedelleri itibariyle poliçe prim bedeli ile örtüşmediği, davacının da bu çeklere bir açıklama getirmediği,

bu itibarla davaya konu poliçenin prim bedelinin ödenip ödenmediğini belirlenmesi için acente kayıtları üzerinde inceleme yapılması gerektiği belirtilmiş olmasına rağmen mahkemece acente defter ve kayıtları üzerinde inceleme yapılmadan yazılı şekilde hüküm tesis edilmiştir.

Oysa, davalı tarafından olaydan 6 aydan fazla bir süre sonra 29.11.2007 tarihinde kısmi hasar nedeniyle iptal zeyilnamesi düzenlenmiş olup, bu zeyilnamenin altında davalı tarafından yapılan açıklamada “kısmi hasar nedeniyle poliçe genel şartlarının hasar ve tazminat sonuçları başlıklı maddesi gereğince poliçenin hüküm ifade eden tarihten başlayarak anılan tarihler arasındaki sürede iptal edildiği ve bu nedenle belirlenen primin sigorta ettirene iadesi gerektiği” açıklamasına yer verilmiş, iptal zeyilnamesinde iadesine karar verilen prim bedeli olarak da 7.256,16 TL belirtilmiştir. Bu iptal zeyilnamesinin gerçek bir prim ödemesine dayalı düzenlenip düzenlenmediğinin de acente kayıtlarında yapılacak inceleme ile belirlenmesi mümkündür.

Bu itibarla, mahkemece, davalı defterlerinde poliçe prim bedellerinin poliçe bazında kayıtlı olmayıp, acente tarafından toplam ödemeye göre kayıt edildiği, yani acentenin yaptığı prim ödemesinin hangi poliçeye ilişkin olduğuna yönelik bir kaydın bulunmadığı göz önüne alınarak davaya konu poliçeyi düzenleyen acentenin defter ve kayıtları üzerinde bilirkişi incelemesi yaptırılarak davacının ödediğini iddia ettiği prim bedellerinin acente defterlerinde kayıtlı olup olmadığı belirlenmek suretiyle oluşacak sonuca göre bir karar verilmesi gerekirken, eksik incelemeye dayalı yazılı şekilde hüküm tesisi doğru olmamış, kararın bu nedenle bozulması gerekmiştir.