Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2011/12498 K.2013/15486

Taraflar arasında görülen davada ... (Kapatılan) Fikri ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi’nce verilen 19.04.2011 tarih ve 2009/72-2011/70 sayılı kararın duruşmalı olarak incelenmesi davacılar vekili tarafından istenmiş olup, duruşma için belirlenen 10.09.2013 günü başkaca gelen olmadığı yoklama ile anlaşılıp hazır bulunan davacılar vekili Av. Evren Karabulut Erol dinlenildikten sonra duruşmalı işlerin yoğunluğu ve süre darlığından ötürü işin incelenerek karara bağlanması ileriye bırakıldı. Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlenildikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:

Davacı vekili, müvekkilinin merhum şair ve yazar Yahya Kemal Beyatlı'nın varislerinden olduğunu, Yahya Kemal Beyatlı'nın bütün eserleri üzerindeki mali ve manevi hakların tamamının FSEK uyarınca mirasçılarına intikal ettiğini, davalının, Yahya Kemal Beyatlı'nın bütün şiir ve nesirleri, “Kendi Gök kubbemiz Eski Şiirin Rüzgarıyla, Rubailer ve Hayyam Rubailerini Türkçe Söyleyiş, Bitmemiş Şiirler, Aziz İstanbul, Eğil Dağlar, Siyasi Hikayeler, Siyasi ve Edebi Portreler, Edebiyata Dair, Çocukluğum gençliğin Siyasi ve Edebi Hatıralarım, Tarih Musahabeleri,

Mektuplar-Makaleler” adlı kitaplarında bulunan ve henüz yayınlanmamış bütün eserlerinde bulunan bir takım eserleri bugün itibariyle hukuka aykırı olarak izinsiz ve usulsüz şekilde “Gemi Elli Yıldır Sessiz ” adı altında bir araya getirilerek basılıp çoğaltıldığı ve satıldığını, dava dışı İstanbul...Cemiyeti ile Yahya Kemal varisleri arasında 1958 yılında akdedilen neşir mukavelesi ile dava dışı İstanbul...Cemiyeti'ne Yahya Kemal'in eserlerini basma hakkı tanındığını, müvekkilleri tarafından ...

28. Noterliği'nden gönderilen 20/06/2006 ve 07/09/2006 günlü ihtarnameler ile 1958 yılında yapılan neşir mukavelesinin feshedildiğini ve Yahya Kemal eserlerinin basılmasının men edildiğinin bildirdiğini, böylece eserler konusunda yetkilendirilen kimse olmadığını, davalının söz konusu kitabı 2006-2007 ve 2008 yıllarında basmaya, çoğaltmaya ve satmaya devam ettiğini ileri sürerek eser sahibi müvekkillerinin eserler üzerindeki mali ve manevi haklarını ihlal eden davalıların haksız fiillerinin durdurulmasına,

devam eden tecavüzün ref’i ve muhtemel tecavüzün meni'ne, maddi zararın tespiti ile FSEK 68. maddesi gereğince müvekkillerinin uğradığı zararın en az üç katı tutarındaki ve FSEK 70/3 . maddesi gereğince davalılarca hukuka aykırı temin edilen kar tutarındaki maddi tazminattan şimdilik 1.000 TL maddi tazminatın ve 10.000 TL manevi zararı tazminatın faizi ile birlikte davalılardan tahsiline, hükmün ilanın karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili, davacının Yahya Kemal Beyatlı'nın tek varisi olmadığını, tek başına bu davayı açma yetkisinin bulunmadığını, öte yandan Yahya Kemal Beyatlı varislerinin tüm eserlere ilişkin mali haklarını İstanbul...Cemiyeti'ne devrettiğini, Yahya Kemal Beyatlı varisleri tarafından...Cemiyeti'ne karşı İstanbul 4. Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi'nde müdahalenin men'i ve tazminat istemli dava açılmış olduğunu, cemiyet tarafından da karşı dava açıldığını, davanın henüz karara bağlanmadığını, yayının bir sergi katalogu olduğunu, müvekkilinin meşakkatli bir çaba ile Yahya Kemal Beyatlı'nın bu kartpostallarının ve mektuplarını arşivlediğini,

koleksiyonerlerden temin ettiğini, müvekkili tarafından 13 Kasım-13 Aralık 2008 tarihleri arasında Yapı Kredi ...Salonu'nda “Gemi Elli Yıldır Sessiz” özel mektupları ve yazışmalarıyla ölümünün 50. yılında Yahya Kemal sergisi yapıldığını ve dava konusu katalogun bu sergi için hazırlandığını, 2006-2007 yıllarında da baskısının yapılmadığını, sergi katalogunun tek baskısı, sergi zamanında yani Kasım 2008 tarihinde yapıldığını, FSEK’nın bir eserin, sergi düzenleyenler tarafından bu amaçla katalog , kılavuz veya bunlara benzer yayımlar vasıtasıyla çoğaltma ve yaymaya izin verdiğini,

hiçbir belge üzerinde değişiklik ve bozmanın söz konusu olmadığını savunarak davanın reddine talep etmiştir.

Mahkemece, iddia, savunma ve tüm dosya kapsamına göre, dava konusu eserde Yahya Kemal Beyatlı’nın şiir ve yazılarının tamamı olmadığı gibi meydana getirilen eserde ölümümün 50. yılında şairin anılması, yeni nesil kuşaklara sergi yoluyla aktırılmasının amaçlandığı, davalının öteden beri şairi belirli dönemlerde anmayı geleneksel bir hale getirdiği, dolayısıyla Türk toplumuna mal olmuş edebi bir şahsiyetin kültürel manada tanıtılması,

unutulmaması açısından davalının yaptığı girişimlerin ticari boyut dışında tamamen kültürel bir boyutta değerlendirilmesinin gerektiği, eserin tamamının 104 sayfa olup şairin yüzlerce şiirinden sadece birkaçının ve şiirlere ait birkaç dizenin sergi katoloğu içine yer almasının şairin bizzat ölüm yıldönümü olması nedeniyle şiirlerin yer aldığı kısımların da maksadın haklı göstereceği nispet dahilinde yer aldığı, ihtilafa konu dava konusu eserin, Yahya Kemal Beyatlı’yı anlatan "sergi kataloğu" olduğu, öte yandan katalogda yer alan belgelerin ve resimlerinin bir çoğunun Ömer M.

Koç koleksiyonundaki defterden, Nuri Akbayar arşivinden ve Hayat Mecmuasından alınma belgeler olduğu, kitabın amacının merhum şair Yahya Kemal’in şiirlerinden veya eserlerinden izinsiz faydalanmak olmayıp onun 50. ölüm yıldönümünde edebiyat severlere ve toplumdaki diğer bireylere onu hatırlatmak, tanımayanlara yada yeni nesil yetişenlere şairi unutturmamak amacını taşıdığı, FSEK 40. madde ile birlikte değerlendirildiğinde merhum yazar hakkındaki mali ve manevi hakkı ihlal eden bir durum söz konusu olmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Kararı, davacılar vekili temyiz etmiştir. Dava konusu “Gemi Elli Yıldır Sessiz” adlı ve Yahya Kemal Beyatlı’nın şiir, rubaileri ile diğer belge, not, fotoğraf ve resimleri ile biyografisinin yer aldığı kitabın davalı şirketin isim ve logosu ile birlikte belirli bir ücret karşılığı piyasaya sunulduğu anlaşılmaktadır. Sözkonusu şiirlerin bir araya getirildiği kitabın bir derleme eser niteliğine karşın ücret karşılığı alıcıya teslim edilmesi nedeniyle bir sergi nedeniyle çoğaltılmış olsa dahi somut uyuşmazlık bakımından 5846 sayılı FSEK 40/3. maddesi kapsamında çoğaltma ve yayılması caiz eserlerden kabulü mümkün değildir. Öte yandan muris Yahya Kemal

Beyatlı hakkında hazırlanan bu kitapta şairin şiirleri de yer aldığından 5846 sayılı FSEK 34/4. maddesinde düzenlenen şekilde eser sahibinin izni ile eğitim ve öğretim gayesi dışında seçme ve toplama eserler vücuda getirilmesi mümkün ise de söz konusu iktibas serbestisinin maksadın haklı göstereceği nisbet dahilinde gerçekleştirilmesi zorunludur. Bu bakımdan mahkemece, yukarıda açıklandığı üzere 5846 sayılı FSEK 6, 34 ve 35. maddeleri dikkate alınmak suretiyle davalı tarafça çoğaltılarak piyasaya arz edilen kitapta yer alan şiirlerin maksadın haklı kıldığı nisbette bir iktibas niteliğinde olup olmadığı hususunda konusunda uzman öğretim üyelerinin bulunduğu bilirkişi heyetinden alınarak hasıl olacak sonuca göre karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde karar verilmesi doğru görülmemiştir.