Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2011/12555 K.2012/19166

Taraflar arasında görülen davada İzmir Fikrî ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi’nce verilen 29/07/2011 tarih ve 2011/26-2011/145 sayılı kararın Yargıtayca incelenmesi davacı vekili tarafından istenmiş ve temyiz dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:

Davacı vekili, müvekkilinin mimar ve İzmir Oto Sanayi Sitesi Kompleksi’nin proje sahibi olduğunu, projenin yetkili makamca onaylanarak inşaatların tamamlandığını ve kooperatif tarafından ferdi mülkiyete geçirilerek, üyelerine tapularının verildiğini, davalının sahip olduğu parselde bulunan binanın, projeye aykırı olarak değiştirildiğini, müvekkilinin eser haklarını ihlal ettiğini ileri sürerek maddi ve manevi tazminat ile kaçak yapılan kısımların eski hale iadesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili, herkesçe bilinen şekiller ve stillerin telif hakkı ile korunamayacağını, bir hususiyetin bulunmadığını, yapının eser niteliğinde olmadığını, müvekkilinin yaptığı tadilatlar için tadilat projesi düzenlediğini, müvekkilinin MK 680. madde ve Anayasa’dan doğan haklarını kullandığını savunarak davanın reddini istemiştir.

Mahkemece, iddia, savunma ve benimsenen bilirkişi raporu uyarınca söz konusu mimari yapının eser tanımına uymadığını, davacının, mimari yapı bakımından eser korumasından yararlanmasının mümkün olmadığını, öte yandan projenin 5486 sayılı FSEK 2/3. maddesi uyarınca değerlendirilmesinde davacının bu projeyi hazırlayıp, sipariş edene teslim etmiş ve o sırada projeden doğan mali hakkını elde etmiş olmakla, projenin özgülendiği sanayi sitesi bakımından tekelci hak ileri sürmesinin kabul edilemeyeceği gerekçesiyle davanınn reddine karar verilmiştir.

Kararı, davacı vekili temyiz etmiştir.

1-Dava dosyası içerisindeki bilgi ve belgelere, mahkeme kararının gerekçesinde dayanılan delillerin tartışılıp, değerlendirilmesinde usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmamasına ve davacıya ait mimari projenin uygulandığı yapının 5846 Sayılı FSEK 4/3. maddesi anlamında güzel sanat eseri olmadığının anlaşılmasına göre, davacı vekilinin aşağıdaki bent dışında kalan sair temyiz itirazlarının reddi gerekir.

2-5846 Sayılı FSEK 2/3. maddesi uyarınca projelerin ilim ve edebiyat eseri olarak korunabilmesi için, aynı kanunun 1/B-(a) bendi gereğince her halükarda sahibinin hususiyetini taşıması gereklidir.Bu bakımdan mahkeme kararının 8. bendindeki projenin "hususiyet şartı aranmaksızın" korunacağına dair görüş isabetli olmamakla birlikte, esasen mahkemece görüşüne başvurulan bilirkişilerce davacı tarafından meydana getirilen mimari projenin 5846 Sayılı FSEK 2/3 ve 1/B-a maddeleri anlamında bir ilim ve edebiyat eseri olduğu mütalaa edildiğinden bu husus bozma nedeni sayılmamıştır.

Ancak, mülga 818 sayılı BK'nun 355 vd. maddeleri uyarınca bir eser siparişi sözleşmesi kapsamında davacı tarafından meydana getirilerek işverene teslim olunan ve zemine uygulanan nihai proje üzerindeki mali hakların karşı tarafa geçmesi halinde dahi; eser sahibinin 5846 sayılı FSEK 14 vd. maddeleri uyarınca sahip olduğu ve devredilemez nitelikteki manevi hakları korunmaya devam etmektedir.

Dosyada mevcut bilirkişi raporuna göre, davacının 1977 yılında çizdiği proje üzerinde 1985 yılında bir başkası tarafından gerçekleştirilen tadilat projesiyle değişiklik yapıldığı belirtilmiştir.

5846 sayılı FSEK 16. maddesi uyarınca, eser sahibinin eserin bütünlüğüne yönelik değiştirmelerin önlenmesini isteme hakkı mevcut olup anılan manevi hak bir başkasına devredilemez.

Bu nedenle, 1985 yılında gerçekleştirilen tadilat projesinin 5846 Sayılı FSEK 16. maddesi anlamında davacıya ait orijinal mimari projenin bütünlüğünü ihlal edip etmediği hususunda bilirkişi heyetinden ek görüş alınarak davacının manevi tazminat talebi hakkında bir karar verilmesi gerekirken eksik inceleme ve değerlendirme sonucu bu istemin de reddine karar verilmesi isabetli görülmediğinden kararın bozulması gerekmiştir.