Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2011/1459 K.2011/17158

Taraflar arasında görülen davada İstanbul 5. Asliye Ticaret Mahkemesi’nce verilen 01/02/2010 tarih ve 2005/289-2010/11 sayılı kararın Yargıtayca incelenmesi davacı vekili ve davalı Sertras Ulus. Nak. Tic. Ltd. Şti. vekili tarafından istenmiş ve temyiz dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:

Davacı vekili, davalılardan Sertrans Ltd. Şti. tarafından taşınan, alıcısı davalı ...Ş. olan emtianın müvekkiline ait antrepoya 20.03.1998 tarihinde teslim edildiğini, antrepo ücretinin ödenmediğini, malı teslim edenin ücretten sorumlu olacağı, tarafların emtianın alıcısı tarafından kabul edilip edilmediği hususunda bilgi vermediklerini, buna göre sorumluluğun belirleneceği, taşıyıcı ve alıcı arasındaki ilişki tespit edilemediğinden her iki davalıya karşı dava açıldığını ileri sürerek, 20.03.1998-15.06.2004 tarihleri arasındaki 21.595 Euro antrepo ücretinin en yüksek mevduat faiziyle davalılardan tahsilini talep ve dava etmiştir.

Davalı ...Ş. vekili, satıcının bankaya iletmesi gereken belgelerdeki noksanlıktan dolayı bankanın malın çekilmesini engellediğini, müvekkilinin sorumluluğunun bulunmadığını savunarak, davanın reddini istemiştir.

Davalı Sertrans Ltd. Şti. vekili, malların gümrüğe tevdi ile taşımanın sona erdiğini, alıcı namına emtianın antrepoya alındığını, davacı ile aralarında ardiye akdi olmadığını, sorumluluklarının olmadığını savunarak, davanın reddini istemiştir.

Mahkemece, toplanan delillere ve benimsenen bilirkişi raporuna dayanılarak, taşınan emtianın CİF teslim şekliyle gümrüğe geldiği, mallarla ilgili bankadaki rezervler alıcı tarafından kabul edilmediğinden CMR 15/1. maddeye aykırı olarak davalı taşıyıcı Sertrans Ltd.

Şti’nin eşya sahibinden talimat almaksızın kendi inisiyatifi ile malları antrepoya koyduğu anlaşıldığından antrepo ücretinden sorumlu olduğu, diğer davalının sorumluluğunun bulunmadığı, dava tarihinde yürürlükte olan 1615 sayılı Gümrük Kanunu’nun 52. maddesine göre malın en fazla 6 ay antrepoda bekletileceği, sonrasında tasfiyeye tabi tutulması gerektiği, taşıyıcının 6 aylık ücret olan 1.537,60 Euro karşılığı 2.477,84 TL’den sorumlu olduğu gerekçesiyle, davalı ...Ş. hakkındaki davanın reddine, 2.477,84 TL’nin dava tarihinden itibaren avans faizi ile birlikte davalı Sertrans Ltd.

Şti’den tahsiline karar verilmiştir.

Kararı, davacı vekili ve davalı Sertrans Ltd. Şti. vekili temyiz etmiştir. 1-Dava dosyası içerisindeki bilgi ve belgelere, mahkeme kararının gerekçesinde dayanılan delillerin tartışılıp, değerlendirilmesinde usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmamasına göre, davacı ve mümeyyiz davalı vekilinin aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan sair temyiz itirazlarının reddi gerekmiştir.

2-Mümeyyiz davalı tarafından karayolu ile taşınarak davacıya ait antrepoya teslim edilen mallar alıcı tarafından sahiplenilmediği için Dairemizin emsal kararlarında belirtildiği üzere, davalı taşıyıcı bu gideri davacının tarifesine göre ödemekle yükümlüdür. Ayrıca davacının Gümrük Kanunu’na göre bir yükümlülüğü varsa bu süre sonunda, yoksa makul bir süre sonunda depoculuk hizmetini sonlandırması gerekir.

Bu itibarla mahkemece bilirkişilerden Gümrük Kanunu’nun 93 ve devamı maddesi uyarınca antrepo rejiminin hukuki niteliği açıklığa kavuşturulması için ek rapor alınmak, keza davacının eşyalarının konulduğu tarihten itibaren tarifelerinin getirtilerek dava tarihine kadar değişiklikler varsa bunlar da nazara alınıp, BK'nun 98/2 maddesi delaletiyle aynı Yasa'nın 44 ncü maddesi hükmü göz önüne bulundurularak bir karar verilmek gerekirken, yazılı şekilde karar verilmesi doğru olmamış, kararın taraflar yararına bozulması gerekmiştir.

KARŞI OY YAZISI

Gümrük Antrepoları 02.03.2000 tarih ve 23981 sayılı Resmi Gazete'de yayınlanan “Gümrük Antrepoları Açılması ve İşletilmesine İlişkin Usul ve Esaslar Hakkındaki Yönetmelik'in 1 ve 4. maddelerine göre Müsteşarlıkça (Gümrükler Genel Müdürlüğü) tarafından verilen izinle faaliyet gösteren kuruluşlar olup ücret tarifeleri serbest piyasa ekonomisi kurallarına göre kendileri tarafından belirlenmektedir.

Alelade ardiyecilikte ücret miktarı ya tarafların serbest iradeleri sonucu karalaştırılır veya teamüllere göre mevcut ücret miktarına riayet edilir. (BK 476). Eğer ardiye ücretinin miktarı kararlaştırılmamışsa, mevcut teamüllere göre hesaplanır. Ücret miktarı karalaştırılmamış ve teamüllerde de bir uygulama yoksa, bizzat ardiyeci kendisinin tesbit edeceği miktarı ücret olarak isteyebilir.Ardiyeci ücret miktarını tesbit ederken depolama süresini ve kullanılan hacmi dikkate almalıdır. Ardiyeci tarafından tesbit edilen miktar fahiş olduğu takdirde hakim bu keyfi tesbit edilen miktarı indirebilir. (MK.2) (Ardiye sözleşmesi Dr. ..., 1990 s. 83. Selçuk Üniversitesi Yayınları)

Somut olayda davalı taşıyıcı .../...plakalı aracı ile taşıdığı ve alıcısı diğer davalı ... olan 80 koli emtiayı 15.03.1998 tarihli Halkalı Giriş Gümrük Müdürlüğüne verdiği Eşya Menifestosu (özet beyanı) ile 20.03.1998 tarihinde davacı şirkete ait gümrüklü saha niteliğindeki antrepoya teslim ettiği anlaşılmaktadır.

4458 Sayılı Gümrük Kanunu'nun 39.maddesine göre “Müsteşarlıkça belirlenen esaslara uygun olark serbest bölgelere konulan eşya hariç olmak üzere gümrük idaresine veya gümrük idarelerinin belirlediği veya uygun gördüğü diğer bir yere gelen eşya, bunu Türkiye Gümrük Bölgesi'ne getiren kişi veya yerine göre eşyanın gelindikten sonra taşımasını üstlenen kişi tarafından gümrüğe sunulur.” Aynı Yasanın 42 ve 43. maddelerine göre de “ 39.madde uyarınca gümrüğe sunulan eşya için, eşyanın gümrüğe sunulmasını takib eden ilk iş günü mesai bitimine kadar ilgili gümrük idaresine bir özet beyanı verilir". Benzer düzenleme eski 1615 Sayılı Yasa'nın 51/1.maddesinde de yapılmıştır.

Görüldüğü gibi taşımacı firma işbu yasal mecburiyet nedeniyle zorunlu olarak, naklettiği emtiayı davacı antreposuna teslim etmiştir.Bu durumda taraflar arasında da yazılı bir antrepo sözleşmesi yoktur. Hukuki ilişki yasal mecburiyet nedeniyle özet beyan verilmesinden ibarettir. Sayın çoğunluk bozma kararında davacı antrepocunun ücret tarifeleri esas alınmak suretiyle depo ücretinin belirlenmesini kabul etmiştir.

Yukarıda izah edildiği gibi taraflar arasında hukuki ilişki özet beyan verilmek suretiyle eşyanın depoya yasal zorunluluk nedeniyle bırakılmasından ibaret olup arada yazılı bir ardiye sözleşmesi bulunmamaktadır. Davalı taraf ücretin fahiş olduğunu savunmuştur. Bu durumda ücretin emsal depo tarifeleri araştırılıp ortalama bir ücret takdiri gerekir.

Dairemizin 14.02.2005 tarih 2004/0879 E, 2005/94 K sayılı ilamı ile 17.09.2007 tarih ve 2006/8451 E – 2007/11334 K sayılı ilamında aynı doğrultudadır. Antrepocu kâr gayesiyle tarifesini yüksek tutabilir. Bu nedenle davacı tarifesinin esas alınması doğru değildir. Depo ücreti belirlenmesinde ilke olarak davacı tarifesini esas olan karara bu nedenle karşıyım.