Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2012/8506 K.2012/11116

Taraflar arasında görülen davada Gebze 1. Sulh Hukuk Mahkemesi’nce verilen 27.05.2010 tarih ve 2005/371-2010/674 sayılı kararın Yargıtayca incelenmesi davalı Bankalar vekilleri ve davalı ...tarafından istenmiş ve temyiz dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:

Davacı vekili, asıl ve birleşen davada, müvekkilinin 1.300 TL bedelli çeki keşide ettiği, çekin üzerinde tahrifat yapılarak davalı ...Ş'ye ibraz edildiğini, diğer davalıların ciranta olduklarını, davalılardan ... Kurumu A.Ş'nin çekin sahte olmasına rağmen Takasbank aracılığı ile ödeme yaptığını, müvekkilinin bu suretle zarara uğratıldığını ileri sürerek 4.000 TL'nin davalılardan müştereken ve müteselsilen tahslini talep ve dava etmiştir.

Davalı ... Kurumu A.Ş vekili, çekin diğer davalı bankaya ibraz edildiğini, müvekkilinin çeki fiziki olarak görmeden elektronik ortamda ödeme yaptığını, müvekkilinin kusuru bulunmadığını savunarak davanın reddini istemiştir.

Davalı ...Ş vekili, müvekkilinin Bankalararası Takas Yönetmeliği uyarınca vekaleten çekin tahsiline aracılık ettiğini, müvekkilinin başakaca bir işlevi olmadığını, müvekkilinin basiretli bir tacir gibi ibraz edilen çeki incelediğini ve düzeltme yapılan çek miktarı yanında keşidecisinin parafının bulunması sebebiyle çeki işleme aldığını, müvekkilinin kusurlu olmadığını savunarak davanın reddini istemiştir.

İhbar olunan Eko Finans Factoring Hizm.A.Ş vekili, davanın reddini istemiştir.

Davalı ...'e tebligat yapılamamıştır.

Diğer davalı davaya cevap vermemiştir.

Mahkemece, iddia, savunma, benimsenen bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamına göre, davalı ...'nun çekte tahrifat yaparak davalı ...Ş. İstanbul Merkez Şubesi'ne ibraz ettiği, bu bankanın tahrifatı dikkate almadan kusurlu davranışı ile takas merkezine kabul ettiği, davalı ... Katılım Bankası Şubesi'nin çek teyidini yapmadan, görüntüsünü almadan ödeme yaptığı, bu şekilde davacının hesabından 4.000 TL fazla çekilmesine sebebiyet verdikleri anlaşılmakla; asıl davada davalılar ...ve ... Kurumu A.Ş. aleyhine açılan davanın ve birleşen davanın kabulüne, asıl davada davalı ... ile ilgili davanın HUMK 409.maddesi uyarınca açılmamış sayılmasına karar verilmiştir.

Karar, davalı bankalar vekilleri ve davalı ...tarafından ayrı ayrı vekili temyiz edilmiştir.

1-)Dava dosyası içerisindeki bilgi ve belgelere, mahkeme kararının gerekçesinde dayanılan delillerin tartışılıp, değerlendirilmesinde usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmamasına ve TTK'nun 724'ncü maddesi uyarıca sahte ve tahrif edilen çekten doğan zararın muhatap bankaya ait olduğuna göre, davalı ... Kurumu A.Ş. vekilinin temyiz itirazlarının reddi gerekmiştir.

2-)Davalı ...yönüden temyiz incelenmesine gelince. Tebligat Kanunu’nun 10. maddesi uyarınca tebligat, tebliğ yapılacak kişiye bilinen en son adresinde yapılır. Tebliği alacak kişi bu adreste bulunamamışsa, yeni adresin tebliğ memuru ve tebliği çıkaran kuruluş tarafından, Tebligat Tüzüğü’nün 13. maddesinde belirtilen usule göre araştırılması gerekir.

Bu soruşturmaya rağmen ikametgahı, oturduğu yer veya işyeri bulunamamış ise, o kişinin adresi meçhul kabul edilerek, Tebligat Kanunu’nun 28. ve Tebligat Tüzüğü’nün 46. maddeleri uyarınca ilanen tebliğe karar verilebilir. Ancak belirtilen soruşturma biçimi sınırlayıcı değildir. Nitekim anılan Tüzük hükmünün 3. fıkrasında durum açıklığa kavuşturulmuş, tebliği çıkaran merciin lüzum görmesi halinde özel kuruluşlardan da adres soruşturması yapabileceği vurgulanmıştır.

Bu kuruluşların içinde, nüfus, vergi ve tapu idareleri ile belediyeler gibi kuruluşlar da vardır. Adres araştırmasının sadece zabıta ile sınırlı tutulması, savunma hakkının kısıtlanmasına yol açacak bir durum yaratabilir. O nedenle adres araştırmasının titizlikle ve kararlılıkla yapılması bir zorunluluktur.

Resmi merci tarafından bildirilen adrese öncelikle normal prosedüre uygun olarak bir tebligat gerçekleştirilerek, bu şekilde tebligatın yapılamaması veya tebliğ memurunca yeni adresin bulunmaması durumunda Tebligat Kanunun 35/son ve Tüzüğün 55. maddesinde belirtilen prosedürün uygulanması gerekmektedir.

Somut olayda, davalının adresi açıklanan usule uygun olarak gerekli araştırma yapılmadan sadece zabıta araştırması yapılarak ,davalı adına Tebligat Kanunun 35. maddesi uyarınca tebligat yapılmıştır.

Bu durumda, mahkemece, davalı ...'ya dava dilekçesinin tebliği yukarıda anılan düzenlemeler çerçevesinde yapılması gerekirken, bu işlemler yerine getirilmeden Tebligat Kanunun 35. maddesi uyarınca tebligat yoluna gidilmesi doğru görülmemiş, kararın bu nedenle davalı ...yararına bozulmasına karar vermek gerekmiştir.

3-Bozma sebep ve şekline göre davalı ...'nun sair temyiz itirazlarının incelenmesine bu aşamada yer olmadığına karar verilmiştir.

4-Davalılardan HSBC Bank yönünden temyiz incelenmesine gelince,yukarıda yapılan özetten de anlaşılacağı üzere,dava konusu çek ,bu davalıya takas için verilmiş olup çekin tahrifat yapıldığı ileri sürülen kısmında ise paraf bulunmaktadır.Yukarıda 1 nolu bentte açıklandığı üzere sahte ve tahrif edilen çekten doğan zarardan muhatap bankanın sorumlu olup çekin tahrifat yapıldığı ileri sürülen kısmında ise paraf bulunması karşısında mümeyyiz davalının davaya konu çekle ilgili olarak ne şekilde kusurlu olduğu açıklanmadan adı geçen davalının sorumluluğuna hükmedilmesi doğru görülmemiş kararın bu nedenle davalı ... yararına bozulmasına karar vermek gerekmiştir.