Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2012/9560 K.2013/8178

Taraflar arasında görülen davada ... .... Asliye Ticaret Mahkemesi’nce verilen .../02/2012 tarih ve 2008/518-2012/116 sayılı kararın Yargıtayca incelenmesi davacı vekili tarafından istenmiş ve temyiz dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:

Davacı vekili, davacıya nakliyat sigorta poliçesi ile sigortalı bulunan dava dışı Bosch San. Ve Tic. A.Ş.'ye ait emtianın davalının sorumluluğunda taşınması esnasında 776 adedinin hasara uğradığını, 09/01/2008 tarihinde sigortalı hak sahibine ....714,... Euro hasar tazminatının ödendiğini ileri sürerek, ....714,... Euronun fiili ödeme günündeki kur üzerinden TL karşılığının temerrüt faiziyle birlikte tahsilini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili, taşımayı müvekkili şirketin yapmadığını, taşımaya taraf olmadığını, kendilerine müracaatın bulunmadığını savunarak, davanın reddini istemiştir.

Mahkemece, iddia, savunma, bilirkişi raporu ve dosya kapsamına göre; hava taşımasına konu olan emtiaların davalı şirketçe işletilen antrepoya teslim edildiği, bu emtiaların .../.../2007 günü davacı ... şirketinin sigortalısı olan firmanın gümrük müşavirliği hizmetini gören Barsan Gümrük Müşavirliği A.Ş'nin elemanı Fatih Kesik tarafından tam ve sağlam olarak alındığı, malların hasarlandığına ilişkin araç şoförü ... tarafından tutulan tutanağın .../.../2007 tarihli olduğu, aracın davalı tarafça işletildiği tespit olunamadığı gibi şoför ...'nun da davalının görevlendirdiği kişi oluğunun tespit edilemediği,

davalının hava taşıyıcısı olarak üzerine düşen taşıma yükümlülüğünü yerine getirdiği, emtianın bundan sonraki süreçte alıcının talep ve talimatı ile yetkilendirdiği gümrük müşavirliği firmasının elemanına tam ve hasarsız olarak teslim edildiği, bu şekildeki alıcıdan kaynaklanan talep karşısında davalının ...'daki adrese teslim sorumluluğunun ortadan kalktığı, taşıma işleminin gerçekleştirildiği malların tam ve hasarsız olarak teslimi ile hava taşıma sözleşmesinden ... sorumluluğun sona erdiği gerekçesiyle, davanın reddine karar verilmiştir.

Kararı davacı vekili temyiz etmiştir.

Dava, nakliyat sigorta poliçesine dayalı rücuen tazminat istemine ilişkindir.

Hava yük senedi bir ispat senedi olarak, taşıyıcı ve gönderen arasında bir taşıma sözleşmesinin akdedildiğini ve bu sözleşmenin şartlarını belgeler. Bu açıdan, öncelikle, yük senedinden taşıyıcı ve gönderen olarak gözüken kişiler arasında bir taşıma sözleşmesinin varlığı (aksi ispat edilinceye kadar) kabul edilecektir. Diğer yandan, hava yük senedinde yer alan kayıtlar doğrultusunda, kurulan taşıma sözleşmesinin içeriği de bu senet vasıtasıyla ispatlanabilir. Hava yük senedinde yer alan ve taşıma sözleşmesinin esaslı veya yan noktalarına ilişkin her türlü kayıt ispat fonksiyonuna sahip olmalıdır. (Yrd. Doç. Dr. Vural Seven, Taşıma Hukuku, s. 71.)

Taşıma hukuku açısından yükün gönderilene teslimi, taşıma faaliyetinin sona ermesi üzerine, taşıyıcı veya taşıyanın hâkimiyetinde bulunan yük üzerindeki zilyetliğinin, gönderilene devrini sağlayan iki taraflı hukuki işlemdir. Bu itibarla, yükün gönderilene tesliminin hukuki niteliğini, tarafların karşılıklı irade açıklamalarıyla kurulan ve taşıyıcı veya taşıyanın yüke özen borcunun ifasına yönelik tasarrufî bir sözleşme olduğu kabul edilebilir.

Gümrüğe ve liman işletmelerine yapılan boşaltma işlemlerinin teknik anlamda yükün gönderilene teslimi sonucu doğurup doğurmayacağı hususunda öncelikle taşıyıcı ve gönderen arasında özel bir anlaşmanın bulunup bulunmadığına bakılmalıdır. Zira taraflar yükün gümrük idaresine veya liman işletmesine tesliminin, gönderilene teslim anlamına geleceğini kararlaştırabilir.

Böyle bir anlaşmanın bulunmadığı durumlarda ise, ilgili taşıma türünde geçerli bir ticari teamülün var olup olmadığı araştırılmalıdır. Taraflar arasında özel bir anlaşma ve ticari teamülün varlığı tespit edilemiyorsa, bu durumda gümrük idaresinin ve liman işletmesinin kimin (taşıyıcı/gönderilen) faaliyet alanında bulunduğuna bakılmalıdır. (Yrd. Doç. Dr. Vural Seven, Taşıma Hukuku, ... Ü. Yayını, s. 116.)

Somut olayda, davacının sigortalısı ile davalı arasında Uluslar arası kapıdan kapıya döküman ve paket hızlı hava taşımacılığı hizmeti ile resmi ihracat gönderileri için hava kargo hizmetinin verilmesi konusunda anlaşma imzalanmış, gönderici Robert Bosch GMBH alıcı Bosch San. Tic. A.Ş. - ... bilgisi bulunan air waybill düzenlenmiştir.

Davalının ... tesisinde düzenlenen çıkış kontrol fişinde Barsan Gümrük Müşavirliği A.Ş. den Fatih Kesik tarafından eşyaların tam olarak teslim alındığı yazılmış, ....2007 tarihli tutanak ile Bosch A.Ş. firmasının ... dışından ithal edilen malların gümrük işlemleri tamamlandıktan sonra DHL nakliyat firmasının sevk ettiği malzemelerin yapılan kontrol sonucunda bir kısım kolinin dağınık/hasarlı olarak teslim alındığı bilgisine yer verilmiş, bu tutanakta teslim eden olarak DHL ...'nun imzasının bulunduğu anlaşılmıştır.

Alınan bilirkişi raporuyla, paket gönderinin taşımasını müşterisi adına son teslim noktasında kadar üstlenen davalının havayolu konşimentosu bilgilerinden ve taraflar arasındaki kapıdan kapıya taşıma hizmeti kapsamında imzalanan anlaşmadan dolayı eşya hasar ve ziyanından amir taşıyıcı olarak sorumlu olduğu,

dahili taşıma operasyonunun belirli bir bölümü davalı veya onun adına yetkili kıldığı Grup Şirketlerinden bir tanesi ya da anlaşmalı herhangi bir alt taşıyıcı veya Barsan Gümrük Müşavirliği A.Ş. ve/veya onun yetkili kıldığı bir taşıyıcı tarafından taşıma işi üstlenilmiş olsa dahi asıl taşıyıcı sıfatı bakımından davalının sorumlu tutulması gerektiği bildirilmiştir.

Yapılan açıklamalar çerçevesinde imzalanan kapıdan kapıya taşıma hizmeti sözleşmesi nazara alındığında ibraz edilen air waybill ve diğer belgelerin Türkçe tercümelerinin ibrazının sağlanması, taşınanın ... adresinde teslimi konusunda anlaşmaya varıldığı sonucuna ulaşılırsa, taşıyıcının amir taşıyıcı sıfatıyla sorumlu olacağı gözetilerek davanın kabulüne karar verilmesi gerekirken, emtianın alıcının talep ve talimatı ile yetkilendirdiği gümrük müşavirliği firmasının elemanına tam ve hasarsız olarak

teslim edilmesiyle davalının ...'daki adrese teslim sorumluluğunun ortadan kalktığı, hava taşıma sözleşmesinden ... sorumluluğunun böylece sona erdiği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmesi doğru görülmemiş, kararın temyiz eden davacı yararına bozulmasına karar vermek gerekmiştir.