Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2013/12871 K.2013/16351

Taraflar arasında görülen davada İstanbul 51. Asliye Ticaret Mahkemesi’nce verilen 26/04/2013 tarih ve 2013/35-2013/35 D.İş sayılı kararın Yargıtayca incelenmesi ihtiyati haciz talep eden (davacı) vekili tarafından istenmiş ve temyiz dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:

İhtiyati Haciz Talep Eden vekili, müvekkilinin davalıya ait Emre-T gemisinde başmühendis ve çarkçıbaşı olarak 1036 gün çalıştığını, ücretinin ödenmemesi üzerine iş aktini feshettiğini, kıdem ve ihbar tazminatları ile izin ücretini talep etme hakkının doğduğunu ileri sürerek Emre-T gemisi üzerinde 12.503,00 TL kıdem tazminatı, 6.649,86 Usd ihbar tazminatı, 4.750,00 Usd yıllık izin ücreti için ihtiyati haciz kararı verilmesini talep etmiştir.

Mahkemece, dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda, ...'ın gemi adamı olarak çalıştığının sabit olduğu, talep edeilen alacağın ödenmemiş olmasının ihtiyati haciz sebebi olarak düzenlendiği, ancak TTK'nın 1362'inci maddesi uyarınca alacağın parasal değeri hususunda mahkemeye kanaat uyandıracak delil gösterilmesi gerektiği, gemi adamının kıdem, ihbar tazminatı ile izin ücreti talep hakkının doğup doğmadığının, parasal değerinin tespitinin yargılamaya muhtaç olduğu gerekçesiyle talebin reddine karar verilmiştir.

Kararı, ihtiyati haciz talep eden vekili temyiz etmiştir.

1-Deniz İş Kanununun 46'ncı maddesi uyarınca, “Bu kanun kapsamına giren gemiadamlariyle bunların işveren veya işveren vekilleri arasında bu kanundan veya hizmet aktinden doğan davalar hakkında, 5521 sayılı Kanun hükümleri uygulanır. Hizmet aktinde ayrıca bir hüküm yoksa dava geminin bağlama limanında iş davalarını bakmaya yetkili mahkemede görülür”.

Deniz İş Kanunu 1. Maddesinin 1. fıkrası uyarınca, bir geminin Deniz İş Kanunu'nun kapsamına girebilmesi için denizlerde, göllerde ve akarsularda çalıştırılması, bu geminin Türk Bayrağı taşıması, geminin yüz ve daha yukarı grostonilatoluk olması gerekir. Maddenin 2. Fıkrasına göre de:

a) Aynı işverene ait gemilerin grostonilatoları toplamı yüz veya daha fazla olduğu takdirde, bu gemilerle, bu gemilerde çalışan ve çalıştıranlar Deniz İş Kanunu hükümlerine tabi olacaklardır.

b) İşverenin çalıştırdığı gemi adamı sayısı beş veya daha fazla bulunduğu takdirde başka bir şart aranmaksızın, başka bir anlatımla geminin grostonilatosuna bakılmaksızın, bu gemi Deniz İş Kanunu kapsamına giren bir işyeri olacaktır.

Gemi yabancı ülke bayrağı taşıyor veya gemi Türk bayraklı olsa dahi yüz grostonalitonluk değilse ya da diğer belirtilen istisnai şartları taşımıyor ise bu gemide çalışanlar hakkında Deniz İş Kanunu uygulanamaz. Taşıma işinde çalışan bu gemideki işçiler de 4857 sayılı İş Kanunu kapsamı dışında kaldığından, haklarında Borçlar Kanunu hükümleri uygulanır.

Dosya içeriğine göre, başmühendis olan davacının gemi adamı olduğu ve gemide çalıştığı, geminin Türk bayrağı taşıdığı ve 100 grostonilatonun üzerinde olduğu anlaşılmaktadır.

Somut bu hukuki ve maddi olgulara göre; Deniz İş Kanununun 1'inci maddesi uyarınca uyuşmazlığa Deniz İş Kanunu hükümlerinin uygulanması gerekmekte olup, Deniz İş Kanunu'nun 46'ıncı maddesi uyarınca da uyuşmazlığın çözümünde İş Mahkemeleri görevlidir. Görev kamu düzenine ait olduğundan resen dikkate alınmalıdır. Bu itibarla, mahkemece görevsizlik kararı verilmesi gerekirken, işin esasına girilerek yazılı şekilde karar verilmesi doğru olmamış, kararın bozulması gerekmiştir.

2-Bozma sebep ve şekline göre ihtiyati haciz isteyen vekilinin temyiz itirazlarının incelenmesine şimdilik gerek görülmemiştir.