Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2014/7268 K.2015/5052

Taraflar arasında görülen davada ... (Kapatılan) 26. Asliye Ticaret Mahkemesi’nce verilen 24/12/2013 tarih ve 2011/44-2013/258 sayılı kararın duruşmalı olarak incelenmesi davalı şirket vekili tarafından istenmiş olup, duruşma için belirlenen 07/04/2015 günü hazır bulunan davacı vekili Av. ... ile davalılar vekili Av.... dinlenildikten sonra duruşmalı işlerin yoğunluğu ve süre darlığından ötürü işin incelenerek karara bağlanması ileriye bırakıldı. Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlenildikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:

Davacı vekili, müvekkilinin yurtdışından ithal ettiği malların gümrük işlemlerinin davalılar tarafından yapıldığını, bu işlemler için gerekli masrafların müvekkili tarafından davalı şirkete havale edildiğini, davalılar tarafından gümrük işlemleri yapılan malların müvekkiline teslim edilmediğini ileri sürerek, ıslah ile artırılmış olarak toplam 219.000,00 TL’nin temerrüt faizi ile birlikte davalılardan tahsilini talep ve dava etmiştir.

Davalılar vekili, davaya konu malların davacıya teslim edildiğini savunarak, davanın reddini istemiştir.

Mahkemece, iddia, savunma, bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamına göre, davacı tarafından yurtdışından ithal edilen malların gümrük işlemlerini yapmakla yetkilendirilen davalının davaya konu malları davacıya teslim ettiğini ispat edemediği, davacı ile davalı ... arasında her hangi bir akdi ilişkinin bulunmadığı gerekçesiyle, davalı ... yönünden davanın husumet yokluğundan reddine, davalı şirket yönünden davanın kısmen kabulü ile toplam 204.920,00 TL’nin temerrüt faizi ile birlikte davalı şirketten tahsiline karar verilmiştir.

Kararı, davalı şirket vekili temyiz etmiştir.

1- Dava dosyası içerisindeki bilgi ve belgelere, mahkeme kararının gerekçesinde dayanılan delillerin tartışılıp, değerlendirilmesinde usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmamasına göre davalı şirket vekilini aşağıdaki bent kapsamı dışındaki diğer temyiz itirazlarının reddine karar vermek gerekmiştir.

2- Dava, davacıya gümrük müşavirliği hizmeti sunan davalı şirketin davacı adına gelen emtiaları gümrükten teslim aldıktan sonra davacıya teslim etmediği iddiasına dayalı alacak istemine ilişkindir.

Somut olayda, davacı adına yurtdışından gelecek bir kısım emtiaların gümrük işlemlerinin tamamlanması için davacı tarafından davalı şirkete yetki verildiği ve gümrük masrafları için bir kısım ödemeler yapıldığı hususları uyuşmazlık konusu değildir. Uyuşmazlık, davalı tarafından gümrükten teslim alındığı iddia edilen emtiaların davacıya teslim edilip edilmediği hususlarında toplanmaktadır.

Davalı şirket vekili, davacı adına yurtdışından gelen emtiaların gümrük işlemleri tamamlanarak davacı şirket çalışanına teslim edildiğini ve davacı tarafından teslim alınan bu malların satıldığını iddia ederek diğer delillerinin yanında davacı şirketin ticari defterlerine de delil olarak dayanmıştır. Davacı vekili ise, müvekkiline ait ticari defterlerin davalı şirket ile birlikte hareket ettiğini ileri sürdüğü dava dışı ... ve ... isimli kişilerde olduğunu, bu kişilerin defterleri iade etmemeleri nedeniyle haklarında ceza davası açıldığını, bu nedenle defterlerin ibraz edilemediğini beyan etmiş, davalı vekili ise, diğer delillerinden vazgeçtiğini ve sadece davacıya ait ticari defterlere dayandığını açıklamamıştır.

Ticari defterlerin inceleme usulü ve ne şekilde delil teşkil edecekleri dava tarihinde yürürlükte bulunan 6762 sayılı TTK’nun 82 ve devamı maddeleri hükümlerinde düzenlenmiş olup, bu hükümlere göre öncelikle ticari defterlerin yasanın öngördüğü şekilde tasdik işlemlerinin yapılmış ve usulüne uygun tutulmuş olmaları, bazı kayıtlar bakımından da müstenidatı belgelerin bulunması ve her iki tarafın ticari defterleri üzerinde inceleme yapılması gerekmektedir.

Ancak TTK’nun 83. maddesinde belirtilen şekilde talep edilmesi halinde istisna olarak tek taraflı defter incelemesine ve kayıtlarına yasa delil niteliği tanımaktadır. Bu madde hükmünde taraflardan biri karşı tarafın ticari defterlerinin münderecatını kabul edeceğini mahkeme huzurunda beyan ettiği halde karşı taraf ticari defterlerini ibrazdan imtina ederse mahkeme defterlerin ibrazını istemiş olan tarafa iddiasının sıhhati hakkında bir yemin verir denilmektedir.

Anılan bu hükme göre karşı tarafın ticari defterlerine dayanan tarafın davasını ispat yolunda başkaca delil ikame etmeyip salt karşı tarafın defterine dayanmış ve münderecatını kabul edeceğini mahkeme huzurunda beyan etmiş ve buna karşılık ticari defter ibrazından kaçınılmış olması gerekmektedir ki, bu durumda hasmın ticari defterine dayanan tarafa iddiasının doğruluğu hakkında bir yemin verilerek eda edilmesi halinde iddianın sabit olduğu kabul edilebilsin.

Kural olarak anılan hükmün uygulanabilmesi için, ticari defterlere dayanan tarafın, birden ziyade kanıtla değil, sadece ve açıkça karşı tarafın ticari defterlerine dayanması gerekmektedir. Ancak, birçok kanıtla birlikte ticari defterlere de dayanmış ise diğer kanıtlarından vazgeçerek salt karşı tarafın ticari defterine dayanması halinde de bu hükmün uygulanması mümkündür.

TTK'nun 83/2. 84, 85. ve 86. maddeleri birlikte değerlendirildiğinde, taraflardan birinin karşı tarafın ticari defterlerine dayanması halinde karşı tarafın ticari defterlerini ibraz etmesi ve defterlerin yasaya uygun tutulmuş olması koşullarıyla defterlerdeki lehe kayıtlar karşı taraf lehine delil sayılır. İbraz edilen defterler usulüne uygun tutulmamışlarsa kayıtlardan sahibi aleyhine olanları delil teşkil eder, lehe olan kayıtlar artık karşı taraf aleyhine delil olarak değerlendirilemez.

Yukarıda yazılı olduğu üzere somut olayda, davacı taraf ticari defterlerin haklarında ceza davası açılan dava dışı kişilerin elinde olması nedeniyle ibraz edilemediğini iddia etmiş olup, mahkemece davacının beyan ettiği ceza dosyasının dosya içine getirtilip incelenmesi, anılan dosyada defterlerin elinde olduğu ileri sürülen kişilerin verdikleri savunmanın içeriği, davacıya ait ticari defterlerin ceza dosyasına sunulup sunulmadığı, buna göre iş bu dosyaya davacıya ait ticari defterlerin ibrazının mümkün olup olmadığının yukarıda yazılı ilkeler doğrultusunda değerlendirilerek sonucuna göre bir karar verilmesi gerekirken, eksik incelemeye dayalı yazılı şekilde hüküm tesisi doğru olmamış, kararın bu nedenle bozulması gerekmiştir.