Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2016/354 K.2017/3234

Taraflar arasında görülen davada verilen 05/11/2015 tarih ve 2013/338-2015/770 sayılı kararın Yargıtayca incelenmesi davalı vekili tarafından istenmiş ve temyiz dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:

Davacı vekili; olan, 30.10.2013 tarih 0005119 çek nolu 7.500,00 TL bedelli çekin ticari ilişki kapsamında keşidecisinden teslim alındığını, ancak henüz ciro işlemi yapmadan işyerinde gerçekleşen hırsızlık neticesinde çekin çalınmış olduğunu, çek hakkında ödemeden men kararı alındığını, çeki elinde bulunduran davalının yasal ve meşru hamil olmadığını, çekteki müvekkiline ait kaşe ve imzanın sahte olduğunu, ciro silsilesinin bu nedenle bozuk olduğunu, davalının haksız yere çeki icra takibine konu ettiğini, imzaya ve borca itiraz ettiklerini ileri sürerek dava konusu çekin istirdatını talep ve dava etmiştir.

Davalıya usulüne uygun meşruhatlı davetiye tebliğ edilmesine rağmen davalı taraf herhangi bir beyanda bulunmadığı gibi duruşmalara da katılmamıştır.

Mahkemece iddia, savunma, bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamına göre; icra hukuk mahkemesince alınan grafolog bilirkişi rapor içeriğine göre takip dayanağı çekteki imzanın davacı/borçluya ait olmadığı, davalının çeki iktisap ederken çekin çalıntı bir çek olduğunu, hırsızlık konusu edildiğini bildiği, çeki iktisapta kötü niyetli veya ağır kusurlu olduğu gerekçesiyle davanın kabulü ile ait 30/10/2013 keşide tarihli 7.500,00 TL bedelli, keşidecisi olan, 0005119 çek nolu çekin davalıdan istirdatı ile davacıya iadesine karar verilmiştir.

Kararı, davalı vekili temyiz etmiştir.

Dava, 6102 sayılı TTK'nın 792. (6762 sayılı TTK'nın 704.) maddesi uyarınca rıza hilafına elden çıkan çekin istirdatı istemine ilişkindir. 6102 sayılı TTK'nın 792. maddesinde "Çek, herhangi bir suretle hamilin elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister ciro yoluyla devredilebilen bir çek söz konusu olup da hamil hakkını 790'ıncı maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki kötüniyetle iktisap etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir kusuru bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür." şeklinde bir düzenlemeye yer verilmiştir. Bu düzenleme uyarınca rıza hilafına elden çıktığı ileri sürülen çekin istirdatına karar verilebilmesi için davacının dava konusu yaptığı çekin yetkili hamili olduğunu kanıtlaması yanında, çeki elinde

.../...

bulunduran yeni hamilin çeki kötü niyetle iktisap ettiğini ya da iktisapta ağır kusuru bulunduğunu ispat etmesi gereklidir. Bu durum karşısında davada ispat yükü çekin istirdatına karar verilmesini talep eden davacıya ait olup aksinin kabulü kıymetli evrakın mücerretlik ilkesini ortadan kaldırır.

Somut olayda dava konusu çekin davacıya ait iş yerinden çalındığı bu suretle davacının elinden rızası hilafına çıktığı hususunda ihtilaf bulunmamakta olup uyuşmazlık, çekin yeni hamili olan davalının çekin iktisabı sırasında kötü niyetli veya ağır kusurlu olup olmadığı noktasında toplanmaktadır. Mahkemece, çek hamili davalının çeki iktisap ederken kötüniyetli olduğu gerekçesiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.

Karara dayanak olarak gösterilensayılı dosyasında alınan bilirkişi raporuna göre; çekteki borçluya (davacıya) ait imzanın borçlu (davacı) şirket yetkilisinin eli ürünü olmadığına kanaat getirilmiş ve bu borçlu yönünden takibin durdurulmasına karar verilmiştir.

Davacı vekilinin iddia ettiği gibi, ticari ilişki kapsamında aldıkları çek ciro edilmemiş haliyle çalınmış ve davacıya ait cirodaki imzanın sahte olduğu tespit edilmiş ise de, çekin son hamili davalının çekte beşinci sıradaki ciranta olduğu, davacı adına yapılmış sahte cirodan sonra çekin sırasıyla tarafından ciro edildiği ve muntazam cira silsilesine göre son olarak davalının elinde bulunduğu, icra mahkemesinin kararının ve çekin çalıntı olmasının tek başına davalının çeki kötüniyetle iktisap ettiği sonucunu doğurmayacağı, davalının kötüniyetli olduğunu ispat yükünün davacıda olduğu, ancak davacı tarafından bu hususun ispat edilemediği anlaşılmakla davalının meşru hamil olduğunun kabulü ile davanın reddine karar verilmesi gerekirken kabulüne doğru olmamış, bozmayı gerektirmiştir.