Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2021/3698 K.2023/2021

Taraflar arasındaki haksız rekabet ve tasarımın hükümsüzlüğü davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Kararın taraf vekilleri tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı, Yargıtayca duruşma istemli olarak taraf vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne, dava, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin ikinci fıkrası gereğince miktar veya değer söz konusu olmaksızın duruşmalı olarak incelenmesi gereken dava ve işlerin dışında bulunduğundan duruşma isteğinin reddine karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin UNO isimli aile kart oyununun dünya üzerindeki münhasır hak sahibi olduğunu, müvekkilinin bu oyunu 1992 yılında tüm fikri haklarıyla birlikte devraldığını, ayrıca müvekkilinin dünya çapında tescilli ve tanınmış pek çok UNO markasının da sahibi olduğunu, Türk Patent nezdinde de 28 inci sınıftaki oyunlar ve oyuncaklar kategorisi altında yer alan mallar üzerinde UNO ve UNO esas unsurlu tescilli markalarının bulunduğunu, ayrıca müvekkilinin UNO markalı oyun kartlarının kendine özgü ambalaj kompozisyonu içerisinde ve yine kendine özgü oyun kartlarıyla satışa sunduğunu,

davalının ise daha önce "UNO Star" markası adı altında müvekkilinin UNO markalı kart oyunlarını ambalaj kartlar ve kurallarını birebir taklit ettiğini, konuyla ilgili açtıkları davanın müvekkili lehine sonuçlandığını, davalı tarafın müvekkilinin UNO oyun kartlarına son derecede benzer ürünleri satıp pazarladığından haberdar olduklarını, davalının bu oyunları "ONE STAR" markalı yeni bir kart ambalajı ve destesi şeklinde taklit ederek ürettiği ve sattığını,

bu durumun marka haklarına ve telif haklarına tecavüz oluşturup aynı zamanda haksız rekabet de teşkil ettiğini iddia ederek maddi ve manevi tazminat hakları saklı kalmak kaydıyla davalının ONE STAR markasını kullandığı ürünlerin gerek ambalaj, gerekse oyun kartları tasarımı, gerekse oyun kuralları bakımından müvekkilinin UNO ürünlerine ve bu ürünlerin tanıtım malzemelerine iltibas oluşturan kullanımlarıyla ortaya çıkan müvekkilinin eser sahipliğinden doğan mali ve manevi haklarına tecavüz ve ayrıca haksız rekabet durumunun tespitine, önlenmesine ve sonuçlarının ortadan kaldırılmasına,

davalı adına tescilli 2014/01615 sayılı tasarımın hükümsüzlüğüne ve sicilden terkinine karar verilmesinini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; müvekkilinin ONE STAR markalı ürünler yönünden 2014/18738 tescil numaralı markası bulunduğunu, müvekkilinin marka tescilinden kaynaklanan haklarını kullandığını, ayrıca davacının üzerinde hak iddia ettiği oyunun halk arasında pis yedili olarak bilindiğini, dolayısıyla bu oyunun anonim olduğunu, münhasıran davacıya ait bir oyunmuş gibi korunamayacağını, davacının iyiniyetli olmadığını, ürünler üzerindeki markasal ibarelerin, ambalaj dizaynının, genel görünümün ve ticari sunumun benzer olmadığını, haksız rekabet şartlarının oluşmadığını, davacının STAR ibaresini ekleyerek oyunların satışını yaptığını,

davacının ABD'de eser olarak kayıtlı olduğunu iddia ettiği ürün ambalajının hiç bir estetik değerinin olmadığını, bu nedenle görselinin eser niteliğinin bulunmadığını, dolayısıyla eserden kaynaklanan hak iddiasında bulunamayacağını, ayrıca davacının eser üzerinde hak sahibi olmaması nedeniyle aktif dava ehliyetinin de olmadığını savunarak davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davalı yana ait 2014/01615 tescil numaralı tasarımın yenilik ve ayırd edicilik vasıflarının bulunduğu, hükümsüzlüğe dayanak olarak sunulan tasarımlar ile aralarında bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimde farklılıklar bulunduğu ve hükümsüzlük koşullarının oluşmadığı, davacının oyun kuralları yönünden hak sahipliği iddiasının ise söz konusu oyun kurallarının tüm Dünya'da öteden beri bilinen iskambil oyununun kuralları olduğu anlaşıldığından ispatlanamadığı kanaatine varıldığı, davacının, davalının ambalaj tasarımının marka haklarına tecavüz oluşturmadığı,

zira genel görünümde davalı tasarımının davacı markasını içermediği ve çağrıştırmadığı, alınan gerekçeli rapor ile sabit olduğu, bu nedenle markaya tecavüz yönünden de davacının davasının reddine karar vermek gerektiği, davacının 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu (5846 sayılı Kanun) kapsamındaki iddia ve talepleri yönünden ise davacının ambalaj ve kart tasarımının grafik eser vasfında olduğu,

davacının bu eser üzerinde aynı Kanun'un 18 inci maddesi anlamında mali hak sahibi olduğu ve davalının kullanımlarının güzel sanat eseri vasfındaki grafik eserin izinsiz olarak taklit edilmesi kabul edileceği ve aynı zamanda haksız rekabet oluşturacağı, bu nedenle kanun kapsamındaki grafik eserdeki mali hak sahipliğinden kaynaklı hakları ihlal edilen davacının bu yönden davasının kabulüne karar vermek gerektiği gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne, davalının davacıya ait grafik eser vasfına sahip eserden kaynaklı haklarına tecavüzün ve haksız rekabetin tespitine, önlenmesine, sonuçlarının ortadan kaldırılmasına,

tecavüz ve haksız rekabet oluşturan 12.09.2019 havale tarihli bilirkişi raporunda görselleri yer alan ürünlerin üretiminin, satış ve dağıtımının gümrük bölgesine girmesinin, gümrükçe onaylanmış bir işlem veya kullanıma tabi tutulmasının, ithal ve ihracının, satışa sunulmasının önlenmesine,

bu ürünlerin tanıtımında kullanılan her türlü basılı evraka, ticari evraka ve tecavüz ve haksız rekabet oluşturan ürünlere el konularak hüküm kesinleştiğinde masrafı davalıdan alınmak suretiyle imhasına, davacının sair taleplerinin reddine, davalı adına tescilli 2014/01615 sayılı tasarımın hükümsüzlüğü talebinin reddine, hüküm özetinin masrafı davalıdan karşılanmak suretiyle Türkiye çapında yayın yapan tirajı en yüksek 3 gazeteden birinde ilanına karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

1. Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; müvekkilinin marka tecavüzüne ilişkin bir talebinin olmadığını, ancak mahkemenin markaya tecavüz yönünden de davanın reddine şeklinde karar verilmesinin yerinde olmadığını, dava konusu oyun kağıtlarının yenilik ve ayırt edicilik koşulunu sağlamadığını, zira müvekkilinin oyun kartlarının davalıdan daha önce kullanıldığını ve kamuya sunulduğunu, kamuya sunulan tasarım ve tescile konu tasarım arasında çok küçük fark olmasının ayniyete engel olmaya yetmediğini,

kullanıcı nezdinde de müvekkiline ait kartların görselleri ile davalıya ait tasarımların genel izlenimde belirgin bir farklılık meydana getirilmediğinin görüleceğini, davalının tasarım tescilinin kötüniyetli olduğunu, buna rağmen mahkemenin tasarımın hükümsüzlüğü talebini reddetmesinin doğru olmadığını, ayrıca mahkemenin bu konuda bilirkişi raporunun aksine karar verirken rapora neden itibar etmediğini gerekçelendirmediğini belirterek kararın kaldırılmasını istemiştir.

2. Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; davacının markaya tecavüz yönünden talebi olmamasına rağmen mahkemenin bu konuda değerlendirme yapmasının doğru olmadığını, müvekkilinin davacının 5846 sayılı Kanun kapsamındaki mali haklarını ihlal etmediğini, eser kaydının yurt dışında dava dışı international games inc firmasına kayıtlı olduğunu, davacının bu eserden kaynaklanan hakkının söz konusu olmadığını, dolayısıyla esere ilişkin talepler yönünden davacının aktif dava ehliyeti bulunmadığını, müvekkilinin ürünlerinin UNO ibareli ürünlerin haklarını ihlal ettiği ve haksız rekabet oluşturduğunun kabulünün mümkün olmadığını,

nitekim mahkemenin de bu durumu tespit ettiğini, buna rağmen mahkemenin nasıl haksız rekabet yönünden karar verdiğini anlayamadıklarını, davacının oyununun pis yedili oyunu olup anonim olduğunu, dolayısıyla da bu oyun için UNO ibaresi de ambalaj kompozisyonunun ayırt ediciliğinin kalmadığını, davacının oyun kartlarının görselleri ile dava konusu üründeki görsellerin birbirine benzemediğini, gerekli ve zorunlu kısımların benzerlik değerlendirmesinin kapsamı dışında tutulması gerektiğini, haksız rekabetin şartlarının gerçekleşmediğini, müvekkilinin kullanımının hukuka uygun olduğunu,

davacının haksız rekabet hükümlerine dayanabilmesi için ürünü kendisinin geliştirdiğini ispat etmesi gerektiğini, davacının bu durumu ispat edemediğini, dolayısıyla haksız rekabet iddiasının reddi gerektiğini, tescilsiz tasarımlar bakımından da mutlak yenilik arandığını, buna göre her tescilsiz tasarım sahibinin haksız rekabet hükümlerinden faydalanacağını söylemenin hukuka uygun olmadığını, kaldı ki ürünlerin tüketicilerinin kimler olduğunun da değerlendirilmesi gerektiğini, müvekkilinin farklı markalaşma, satış ve sunum tekniği eyleminin davacı ile iltibas oluşturmadığını savunarak kararın kaldırılmasını istemiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile Avrupa Birliği Telif Hakları Ofisi'nin 14 Mayıs 1993 tarihli tescil belgeleri ile davacının Türk Patent nezdindeki tescilli markalarındaki şekil unsurlarının davacı adına kayıtlı olduğu, dava konusu UNO markalı ambalaj tasarım ve kartları üzerinde davacının mali hak sahibi olduğu, davacının dayandığı ambalaj ve kart tasarımlarının ise 5846 sayılı Kanun'un 4 üncü maddesinin altıncı fıkrası gereğince grafik eser yani güzel sanat eseri niteliğinde olduğu, bu eser üzerinde aynı Kanun'un 18 inci maddesi gereğince davacının mali hak sahibi olduğu,

alınan bilirkişi raporları içeriğinden de anlaşılacağı üzere davalı tarafından özellikle ürün ambalajı ile oyunun oynanış şekli ve kartların fonksiyonlarını gösteren tanıtım belgesi şeklindeki kullanımı ve davacıya ait güzel sanat eseri niteliğindeki grafik eserin taklit edilmesinin davacının mali haklarından 5846 sayılı Kanun'un 21 inci maddesinde yer alan işleme hakkı ile 22 nci maddesinde yer alan çoğaltma hakkının ihlali niteliğinde bulunduğu,

öte yandan davalı tarafa ait 2014/01615 tescil numaralı tasarım ile davacı tarafından hükümsüzlüğe dayanak olarak gösterilen tasarımlar arasında bilgilenmiş kullanıcı düzeyinde oluşturduğu genel izlenimde farklılıklar bulunduğu, bu nedenle farklı olarak algılandıkları yolundaki bilirkişi tespitinin yerinde görüldüğü, bu bakımdan davalıya ait tasarımın hükümsüzlüğü talebinin yerinde olmadığı,

öte yandan taraf vekillerinin somut davada markaya tecavüzle ilgili bir dava bulunmadığı halde mahkemece bu konuda karar verilmesininde doğru olmadığı gerekçesiyle taraf vekillerinin istinaf başvurularının kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmünün kaldırılmasına, yeniden esas hakkında hüküm kurulmasına, davanın kısmen kabulüne davalının davacıya ait grafik eser vasfına sahip eserden kaynaklı haklarına tecavüzünün ve haksız rekabetinin tespitine, önlenmesine, sonuçlarının ortadan kaldırılmasına,

tecavüz ve haksız rekabet oluşturan 12.09.2019 havale tarihli bilirkişi raporunda görselleri yer alan ürün ambalajı ile oyunun oynanış şekli ve kartların fonksiyonlarını gösteren tanıtım belgesinin üretiminin, satış ve dağıtımının gümrük bölgesine girmesinin, gümrükçe onaylanmış bir işlem veya kullanıma tabi tutulmasının, ithal ve ihracının, satışa sunulmasının önlenmesine,

bu ürünlerin tanıtımında kullanılan her türlü basılı evraka, ticari evraka ve tecavüz ve haksız rekabet oluşturan ürünlere el konularak hüküm kesinleştiğinde masrafı davalıdan alınmak suretiyle imhasına, davacının fazlaya ilişkin taleplerinin reddine, davalı adına tescilli 2014/01615 sayılı tasarımın hükümsüzlüğü talebinin reddine, hüküm özetinin masrafı davalıdan karşılanmak suretiyle Türkiye çapında yayın yapan tirajı en yüksek 3 gazeteden birinde ilanına karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1.Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf sebeplerini tekrar ederek kararın kaldırılmasını istemiştir.

2.Davalı vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf sebeplerini tekrar ederek kararın kaldırılmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, davalının "One star" markasını kullandığı ürünlerinde gerek ambalaj gerekse ürün kartlarının tasarımı gerekse oyun kuralları bakımından davacı "UNO" markalı ürünlerine ve bu ürünlerin tanıtımlarında kullanılan malzemelerine iltibas teşkil edip etmediği, bu kullanımın davacının mali ve manevi haklarına tecavüz ve haksız rekabet teşkil edip etmediği, davacının oyun ve kuralları yönünden hak sahibi olup olmadığı; ayrıca davalı adına olan 2014/01615 sayılı tasarım tescilinin davacı ve başkaca kişilere ait tasarımlar nedeniyle yeni ve ayırt edici niteliği olup olmadığı, hükümsüzlük koşullarının oluşup oluşmadığı noktalarında toplanmaktadır.

2. İlgili Hukuk 5846 sayılı Kanun'un 4 üncü maddesinin altıncı fıkrası, 18 inci maddesi, 21 inci ve 22 nci maddeleri

3. Değerlendirme 1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2.Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve yasaya uygun olup taraf vekillerince temyiz dilekçelerinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz eden taraflara ayrı ayrı yükletilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,