Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2021/3790 K.2022/6034

Taraflar arasında görülen davada İstanbul 4. Sulh Hukuk Mahkemesi’nce bozmaya uyularak verilen 05.11.2020 tarih ve 2016/665 E. - 2020/651 K. sayılı kararın Yargıtayca incelenmesi davalı ... vekili ile ...Bankası A.Ş. vekili tarafından istenmiş ve temyiz dilekçelerinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve yine dosya içerisindeki dilekçeler, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:

Davacı vekili, müvekkilinin 1989 yılında Irak'ta termik santral yapım işini üstlendiğini, projenin finansmanı için davalı ....'ye müracaat ederek 1.200.000 ve 680.000 Irak Dinarı tutarındaki iki teminat mektubunun ...'ne verilmesini sağladığını, ancak proje hayata geçirilmeden Kuveyt'in işgali ve savaştan dolayı mücbir sebeple işin ifa edilemediğini, bundan dolayı da Iraklı işverene verilmesi için temin edilen teminat mektuplarının hükümsüz hale geldiğini ileri sürerek anılan teminat mektuplarının hükümsüzlüğünün tespitini ve devre komisyonlarının davalılara tahmilini talep etmiştir.

Davalı .... vekili, müvekkilinin davada taraf sıfatının bulunmadığını, teminat mektubunun hükümsüzlüğü ile ilgili talebin esasen davacı ile muhatap bakanlık arasındaki hususlara ilişkin bulunduğu, müvekkilinin verdiği kontgarantinin teminat mektubu ile garanti edilen riskten tamamen farklı olduğunu, teminat mektubu iade edilinceye kadar bankanın komisyon talep edebileceğini savunarak davanın reddini istemiştir.

Davalı ... vekili, davacının müvekkilinden kullandığı kredilerin geri ödenmediğini, Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi'nin kararları uyarınca sadece Türk hukuku uygulanarak karar verilemeyeceğini savunmuştur.

Davalı Ministry Of Industry and Military Industries, of Bağdat-Irak savunma yapmamıştır.

Mahkemece, Dairemizin bozma ilamına ve tüm dosya kapsamına göre; davalı Ministry Of İndustry yönünden pasif husumet yokluğundan davanın reddine, davalılar Bayındır Bank (...Bankası) ve ... yönünden davanın kabulü ile; davaya konu İktisat Bankası (....) ...Şubesinden ... Referans Nolu 680.000 Dinar ve ... referans nolu 1.200.000 Dinar'lık iki adet teminat mektupları hususunda teminat mektuplarının hükümsüz olduğunun tespitine, 328.000,00 Dinar devre komisyonunun davalılar Bayındır Bank (...Bankası) ve Rasheed Bank'a tahmiline karar verilmiştir.

Kararı, davalı ... vekili ile ...Bankası vekili temyiz etmiştir.

1- Dosyadaki yazılara, mahkemece uyulan bozma kararı gereğince hüküm verilmiş olmasına ve delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına göre, davalılar vekillerin aşağıdaki bentlerin kapsamı dışında kalan sair temyiz temyiz itirazları yerinde değildir.

2- Dava, teminat mektubunun hükümsüzlüğü ve teminat mektubu devre komisyonlarının davalılara tahmili istemine ilişkindir. Davacı, davalı ... Bankası'ndan kullandırılan teminat mektubuna ilişkin davalı ...Bankası A.Ş. tarafından verilen kontragarantilerin hükümsüzlüğü ve teminat mektuplarına ilişkin devre komisyonlarının davalılara tahmilini istemiş olup, mahkemece teminat mektuplarının hükümsüz olduğunun tespitine, 328.000,00 Dinar devre komisyonunun davalılar Bayındır Bank (...Bankası) ve Rasheed Bank'a tahmiline karar verilmiştir.

Davacının, dava dilekçesinin neticei talep kısmında, ‘’... tespit anına kadar geçeçek süre içinde tahakkuk edecek banka teminat mektubu devre komisyonlarının davalılara tahmiline ...’’ şeklindeki talebi, davacının banka teminat mektubu devre komisyonlarından sorumlu olmamasına ilişkin hüküm talebi mahiyetinde olup, bu talep niteliği itibariyle teminat mektubu komisyonunun alacaklısı sıfatına sahip olan davalı Bayındır Bank (...Bankası)’a yönelmiş olmakla, devre komisyonlarından davalı ...’ın da sorumlu tutulması isabetli olmamış olup, yazılı şekilde hatalı değerlendirmeye dayalı olarak verilen kararın bu nedenle davalı ... yararına bozulması gerekmiştir.

3-Öte yandan, davacının, davalı Bayındır Bank (...Bankası)’a yönelen bu talebi bakımından ancak teminat mektuplarının hükümsüz kaldığı yani hükümsüzlüğün değer ifade ettiği andan itibaren işleyecek devre komisyonlarından sorumlu tutulmaması gerekmekte olup, bu tarih Dairemizin 2016/3458 E., 2016/3930 K., 11.04.2016 tarihli bozma ilamında da belirtildiği üzere, davaya konu 4 ve 5 yıl süreli teminat mektuplarının sürelerinin bittiği (10.07.1993 ve 10.07.1994) tarih ile bu sürelere Bayındırbank tarafından eklenen 15 günlük süreleri dolmasından itibaren 10 yıllık sürenin de geçtiği tarihtir.

Ancak zamanaşımı def'i bu davanın açılmasıyla ileri sürüldüğünden dava tarihinin esas alınması gerekir. Bu durumda, mahkemece, yukarıda açıklanan ilkeye uygun olarak tespit edilecek teminat mektuplarının hükümsüz kaldığı tarihten sonraki devre komisyonlarından davacının sorumlu olmadığının tespitine karar verilmesi gerekirken, yazılı şekilde karar verilmesi isabetli olmamış, kararın bu nedenle de davalı Bayındır Bank (...Bankası) yararına bozulması gerektirmiştir.

4- Kabule göre de, 5411 sayılı Bankalar Kanunu'nun 140. maddesi gereğince davalı ...Bankası A.Ş. harçtan muaf olmasına rağmen aleyhine mahkeme karar ve ilam harcına hükmedilmesi doğru görülmemiş, bu nedenle de kararın bozulması gerekmiştir.