Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2021/6494 K.2023/1879

Taraflar arasındaki genel kurul kararının batıl olduğunun tespiti ve iptali davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın usulden reddine karar verilmiştir.

Kararın davacılar vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacılar vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacılar vekili dava dilekçesinde; davacıların hissedarları olduğu Boydak Holding A.Ş.'ye 5271 sayılı Ceza Muhakemeleri Kanunu'nun (5271 sayılı Kanun) 133 üncü maddesi kapsamında kayyım atandığını, Boydak Holding A.Ş.'nin kayyımlık görevinin Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu'na (TMSF) geçtiğini, 694 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Bazı Düzenlemelerin Yapılması Hakkında Kanun Hükmünde Kararname (694 sayılı KHK) ile TMSF'nin kayyımlık görevi yaptığı şirketlerde genel kurul yetkilerinin fonun ilişkili olduğu Bakan tarafından kullanılabileceği şeklinde düzenlenip bu düzenlemede şirketin ticaret unvanının değiştirilmesinin bulunmadığını,

anonim şirketlerde ticaret ünvanının değiştirebilmesi için aynı zamanda esas sözleşmede değişiklik yapması gerektiğini, bu yetkinin münhasıran genel kurula ait olduğunu ileri sürerek "Boydak Holding A.Ş. unvanının Erciyes Anadolu Holding A.Ş." şeklinde değiştirilmesine dair genel kurul kararlarının batıl olduğunun tespiti ile iptaline, mahkeme aksi kanaatte ise genel kurul kararlarının kanuna aykırı olması nedeniyle iptalini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde.

TMSF Fon Kurulu tarafından alınan kararların genel kurul kararı olarak esas alındığını, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun (6102 sayılı Kanun) 446 ncı maddesinin (b) fıkrasında yazılı olan dava açma hakkının, genel kurula katılma hakkına sahip olmaya ve genel kurul sürecinde bulunma hakkına sahip olmaya yönelik haklardan olduğunu, davacıların genel kurula katılma hak ve yetkileri bulunmaması sebebiyle yasanın bu hükmü kapsamında davacıların dava açma hakkına sahip olmalarının da söz konusu olamayacağını, bu nedenlerle davacıların davasının iptal davası açma yönünde,

davacı taraf ehliyetlerinin bulunmaması sebebine dayalı olarak işin esasına girilmeksizin reddine karar verilmesi gerektiğini belirterek davanın usulden ve esastan reddine, 6102 sayılı Kanun'un 448 inci maddesinin üçüncü fıkrası gereğince, davacıların şirket sermayesinin %20' sinden az olmayacak şekilde nakit veya banka teminat mektubunu teminat göstermelerinin istenerek bu teminat tutarının dava şartı olarak öngörülmesine ve dava şartı teminatının yatırılmaması halinde, davanın açılmamış sayılmasına karar verilmesini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davalı şirketin işbu davada davacılardan teminat alınmasını istediği, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 114 üncü maddesinin (ğ) bendi gereğince teminat gösterilmesinin dava şartı niteliğinde olduğu, mahkeme davacı tarafa teminat yatırması için 6102 sayılı Kanun'un 448 inci maddesinin üçüncü, 6100 sayılı Kanun'un 81 inci maddesinin birinci ve 115 inci maddesinin ikinci fıkraları gereğince kesin süre verildiği, davacılar tarafından kesin süre içerisinde teminat şartının yerine getirilmediği gerekçesiyle davanın dava şartı yokluğundan usulden reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacılar vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davacılar vekili istinaf dilekçesinde özetle; dava dilekçesindeki davanın esasına ilişkin iddialarını ileri sürerek ayrıca İlk Derece Mahkemesinin tüm davacıları aynı tutardaki teminattan sorumlu tutmasının adil yargılanma hakkı ile adalete ulaşma hakkının açıkça ihlali niteliğinde olduğunu, adli yardım taleplerinin kabul edilmesi gerektiğini belirterek kararın kaldırılmasını istemiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile adli yardım talebinin reddine ilişkin kararlara karşı itiraz mercinin verdiği kararların kesin nitelikte olduğu, 6102 sayılı Kanun'un 448 inci maddesinin üçüncü fıkrası kapsamında davacının davalı şirketin muhtemel zararlarını karşılayacak bir teminat gösterilmesi talep edilmesine rağmen belirtilen yasal sürede teminat gösterilmediği, bu nedenle dava şartı yokluğundan davanın usulden reddine karar verildiği, kararda bir isabetsizlik ve hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davacılar vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacılar vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacılar vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf sebepleriyle temyiz başvurusunda bulunmuştur.

C. Gerekçe ve Sonuç

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık; davalı şirket genel kurul kararının batıl olduğunun tespiti istemine ilişkin olup somut olayda davalı şirketin davacılardan teminat alınması talebi karşısında davacılara verilen kesin süre içerisinde teminat yatırılmamasının davanın usulden ret sebebi olup olmayacağı hususuna ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 1. 6102 sayılı Kanun'un 448 inci maddesinin üçüncü fıkrası.

2. 6100 sayılı Kanun'un 81 inci maddesinin birinci ve 115 inci maddesinin ikinci fıkraları.

3. Değerlendirme 6102 sayılı Kanun'un 448 inci maddesinin üçüncü fıkrasında mahkemenin şirketin istemi üzerine muhtemel zararlarına karşı davacıların teminat göstermesine karar verebileceği düzenlenmekle teminatın nitelik ve miktarını tayin yetkisi mahkemeye bırakılmıştır. Teminatın mahiyet ve miktarının tayininde, herhalde davacının dava hakkını kullanmasına ve dolayısıyla yargı denetiminin gerçekleşmesine engel olmayacak biçimde ve iptali istenen genel kurul kararının önemi ve niteliği de göz önünde tutulmak sureti ile takdir hakkının kullanılması gerekir. Nitekim Yargıtay 11. Hukuk Dairesi' nin emsal nitelikteki 19.04.1983 tarih, 1401 E., 2033 K. sayılı kararı da bu yöndedir.

Somut olayda Mahkemece her davacı için ayrı ayrı belirlenen teminat miktarı, şirketin muhtemel zararına kıyasla hak arama özgürlüğünü kısıtlayacak ve yargıya ulaşım hakkını engelleyecek derecede fahiş olup davacıdan bu miktarda bir teminatın yatırılması istenemez. Bu nedenle mahkeme kararının bozulması gerekmiştir.

KARŞI OY

Dava, davalı şirket genel kurulunun aldığı kararların batıl olduğunun tespitine ilişkindir.

Davacıların batıl olduğu iddia ettikleri genel kurul kararının şirket unvanının değiştirilmesine ilişkindir. Boydak Holding A.Ş. unvanın Erciyes Anadolu Holding A.Ş. şeklinde değiştirilmesine ilişkin genel kurul kararının kanuna aykırı olduğunu ileri sürerek iptalini istemişlerdir.

Kayseri 2. Ağır Ceza Mahkemesinin 2016/342 Esas, 2008/707 Karar sayılı kararı ile; "Kayyım atanan ve kayyımlık görevi Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu (TMSF)'na devredilen tüm şirketlerde sanıklar ..., ..., ..., ..., ..., ..., ... ve ...'ın hisselerinin TCK'nın 54 üncü maddesi gereğince MÜSADERESİNE...." karar verilmiştir.

Davacıların bu davayı açmalarında Hukuki yararlarının olup olmadığı Ceza Mahkemesinin Müsadere kararı gereğince irdelenmelidir.

Önemle belirtmek gerekir ki, hukuki yarar dava şartı olduğu gibi temyiz istemi için de gereken bir şarttır.

Medeni usul hukukunda hukuki yarar, mahkemede bir davanın açılabilmesi için davacının bu davayı açmakta ve mahkemede hukuksal korunma istemekte bir çıkarının bulunması gerektiğine ilişkin ilke anlamına gelir. Davacının davayı açmakta hukuk kuralları tarafından haklı bulunan (korunan) bir yararı olmalı, hakkını elde edebilmesi için mahkeme kararına ihtiyacı bulunmalıdır. Mahkemeyi gereksiz yere uğraştırmamalıdır. Bu hukuksal yararın hukuki ve meşru, doğrudan ve kişisel, doğmuş ve güncel olması gerekir. (Emel Hanağası, Davada Menfaat, Ankara 2009, önsöz VII)

Hukuki yarar dava şartlarından olup, davacının dava açmakta hukuken korunmaya değer bir yararının bulunması gerekir. Dava şartları, mahkemece, tarafların dava dosyasına sunduğu deliller, olay ve olgular çerçevesinde yargılamanın her aşamasında ve kendiliğinden gözetilmelidir.

Dosya içinde bulunan Kayseri 2. Ağır Ceza Mahkemesinin mezkur kararında davacıların davalı şirketteki payları müsadere edilmiştir. Karar istinaf aşamasındadır. Şirketle ilgisi kalmayan davacıların bu davayı açmakta yukarıda belirtilen gerekçeler doğrultusunda güncel ve korunmaya değer bir hukuki yararları yoktur. 6100 sayılı HMK'nın 114/1-h maddesi ve 6100 sayılı HMK'nın 115/2 maddesi gereğince dava şartı yokluğundan davanın usulden reddi gerektiği ve gerekçe ile Bölge Adliye Mahkemesinin kararının ortadan kaldırılması ve İlk Derece Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşüncesi ile sayın çoğunluğun bozma gerekçesine katılmıyorum.